Jamshoro is the land of universities

07/09/2026

نیشنل ڈائیلاک کانفرس
* محسن نقوی ( پنجابی )
* سعد رفیق ( پنجابی )
* شاہد خاقان عباسی ( پنجابی )
* عون چودھری ( پنجابی )
* مخدوم احمد محمود ( پنجابی )
* ملک محمد احمد خان ( پنجابی )
* چودھری سالک ( پنجابی )
* خالد کھوکھر ( پنجابی )
* چودھری تنویر احمد ( پنجابی )
* حامد میر ( پنجابی )
* مجیب الرحمن شامی ( پنجابی )
* خالد مقبول صدیقی ( مہاجر )
یہ ھیں آپ کے نیشنل ڈائیلاگ جس میں کوئ سندھی ، بلوچ ، پختون شامل نہیں ھے ۔ پھر کہتے ھو کہ ملک میں نفرتیں بڑھ رہی ھیں ۔ #نفرتیں

07/09/2026

نوان صوبا: نقشا ٺاهيندڙن جي خوابن جو خاتمو

پاڪستان ۾ نوان صوبا ــ سياست ڇو بند گهٽي ۾ ڦاسي پئي آهي؟

ڏهاڪن کان پاڪستان جو نقشو سياسي خواهشن ۽ ارادن جو ڪينواس بڻيل رهيو آهي. سنڌ جي ٻهراڙين کان وٺي پنجاب جي ڳتيل آبادي وارن ميدانن تائين، سياستدان بهتر حڪمراني، مقامي اختيارن جي منتقلي ۽ معاشي برابري جي نالي تي نيون انتظامي اڪايون ٺاهڻ جا واعدا ڪندا رهيا آهن.

پر هاڻي پاڪستان جي وفاقي سياست جي سموري حساب ڪتاب ۾ بنيادي تبديلي اچي چڪي آهي. سنڌ اسيمبلي پاران منظور ڪيل واضح ٺهرائن کان پوءِ، سياسي چالن ذريعي صوبائي حدن کي ٻيهر ترتيب ڏيڻ جو دور عملي طور ختم ٿي چڪو آهي. موجوده آئيني ۽ سياسي صورتحال ۾ ڪو به ريفرنڊم، قانون سازي جي ڪوشش يا عوامي مهم نئون صوبو ٺاهڻ ۾ آساني سان ڪامياب نٿي ٿي سگهي.

هن تعطل جو بنيادي مرڪز سنڌ آهي، جتي صوبائي اسيمبلي پنهنجي علائقائي ورهاڱي جا دروازا سختيءَ سان بند ڪري ڇڏيا آهن. پاڪستان جهڙي پيچيده وفاقي نظام ۾، جتي ارڙهين آئيني ترميم تحت صوبائي خودمختياريءَ جو ڀرپور دفاع ڪيو وڃي ٿو، نئون صوبو ٺاهڻ لاءِ رڳو وفاقي حڪومت جي خواهش ڪافي ناهي. ان لاءِ وڏين آئيني ترميمن سان گڏ لاڳاپيل صوبائي اسيمبليءَ جي رضامندي به لازمي آهي.

سنڌ جي سياسي حلقن پاران هڪ واضح ”ريڊ لائين“ مقرر ٿيڻ کان پوءِ، صوبي اندر نوان انتظامي ڍانچا ٺاهڻ جا سمورا خواب في الحال اڻپورا رهجي ويا آهن.

مقامي تجزيه نگارن جو خيال آهي ته سنڌ جي حوالي سان هي راند هاڻي تقريباً ختم ٿي چڪي آهي. پر هن سڄي معاملي ۾ رياستي ۽ فوجي حلقن جي حڪمت عملي وڌيڪ پيچيده نظر اچي ٿي.

اسلام آباد ۽ راولپنڊي جي طاقتور حلقن ۾، ملڪي اسٽيبلشمينٽ ۽ وفاقي منصوبه ساز ڊگهي عرصي کان پاڪستان جي وڏن صوبن، خاص طور پنجاب کي ــ جتي ملڪ جي اڌ کان وڌيڪ آبادي رهي ٿي ــ انتظامي طور تمام وڏو، ڳرو ۽ ورهائڻ جوڳو سمجهندا رهيا آهن.

هڪ اهڙي صوبي ۾، جنهن جي آبادي ڏهه ڪروڙن کان به گهڻي هجي، اثرائتي حڪمراني يقيناً وڏو انتظامي چئلينج آهي. ان ئي سبب ”ڏکڻ پنجاب“ جي نالي سان نئون صوبو ٺاهڻ جو نعرو سالن کان مختلف چونڊ منشورن جو حصو رهيو آهي.

تجربيڪار سياسي مبصرن موجب، جيڪڏهن اسٽيبلشمينٽ صوبائي ڍانچي کي تبديل ڪرڻ لاءِ ڪو نئون فارمولو آزمائڻ چاهي، ته ان جو پهريون ميدان سنڌ جهڙو سياسي ۽ حساس صوبو نه هوندو. ان جي بدران، اهڙي تجربي لاءِ پهريون هدف پنجاب، خاص طور اسلام آباد سان لاڳاپيل علائقا، يا خيبرپختونخوا ٿي سگهن ٿا.

پر اتي به هن رستي ۾ وڏيون ادارتي رڪاوٽون ۽ سخت سياسي مزاحمت موجود آهي. ڪنهن به نئين صوبي جي قيام لاءِ پارليامينٽ ۾ ٻه ڀاڱي ٽي اڪثريت، صوبن جي وچ ۾ گهرو اتفاقِ راءِ، ۽ وسيع مالي سڌارن جي ضرورت پوندي. اهي سڀ مرحلا ماضي ۾ ٿيندڙ تقريباً هر وڏي ڪوشش کي شروعاتي مرحلن ۾ ئي ناڪام ڪندا رهيا آهن.

جيڪڏهن پنجاب يا خيبرپختونخوا ۾ ڪنهن ڪنٽرول ڪيل ۽ تجرباتي ورهاڱي کي ڪنهن طريقي سان ڪاميابي ملي به وڃي، ته شايد فوجي ۽ سياسي حڪمت عملي ٺاهيندڙ اهو سمجهن ته ٻيا علائقا به ان جي پيروي ڪرڻ لاءِ مجبور ٿي سگهن ٿا.

پر هي تمام وڏو فرضي اندازو آهي.

سياسي ماهر خبردار ڪن ٿا ته اهڙي بنيادي ڍانچي واري تبديلي لاءِ گهٽ ۾ گهٽ وڌيڪ ويهه سالن جو تسلسل، سياسي استحڪام، معاشي ترقي ۽ غيرمعمولي ادارتي هم آهنگي گهربل هوندي ــ اهي سڀ عنصر، جيڪي اڄ جي پاڪستان ۾ انتهائي گهٽ نظر اچن ٿا.

في الحال، اسلام آباد ۾ نوان نقشا ٺاهڻ جا خواهشمند حلقا ۽ نون گاديءَ وارن شهرن جا خواب
ڏسندڙ علائقائي اڳواڻ پنهنجا قلم بند ڪري ڇڏين ته بهتر ٿيندو.

صوبائي اسيمبلين پاران قائم ڪيل آئيني قلعو ايترو مضبوط ٿي چڪو آهي، جو ان کي ٽوڙڻ جي سياسي قيمت تمام گهڻي آهي.
ڊاڪٽر ناج — سعودي عرب
۷ آگسٽ ۲۰۲۶ #۲۰۲۶

27/08/2026

20/08/2026

سنڌ جي تقسيم خلاف ڪراچي ۾ احتجاج۔ توهان جي ڪوريج نه ٿي کپي وڪيلن اي آر وائي نيوز جي ڊي ايس اين جي وين کي واپس موڪلي ڇڏيو

11/08/2026

جيڪي اسان جا سنڌي ڀائر جماعت اسلامي ۾ آھن اھي ھاڻي ڪٿي آھن ؟ جڏھن ڪراچي يونيورسٽي ۾جماعتين سنڌي شاگردن مٿان ناجائزي ڪئي ھئي ان وقت اسان توھان کي چئون پيا ته ھي جماعت توھان کي استعمال پئي سنڌين جي خلاف ان وقت توھان ڳالھ ڪونه پيا سمجھو دين جي ڪري پر ھاڻي ھن ماڻھو جي بيان کان پوءِ اميد ته صورتحال توھان کي واضح سمجھ ۾ اچي وئي ھوندي ... يا اڃان به اکين تي پٽي ٻڌي ڪو عذر يا ڪو جواز پيش ڪندئو .... اکيون کوليو سنڌي ڀائرو ... 🙏

10/08/2026

جي پليجو صاحب جي مسڪراهٽ ئي منافقن لاءِ موت برابر آ

01/08/2026

ڪو وقت هو رڳو ڪوئي ڪراچي ۽ سنڌ لکندو هو ته باھ ٻري ويندي ھئي، هاڻي آهسته آهسته سنڌين جي غيرت کي ماري ڇڏيو ٿئون جو هاڻي سري عام اردو ميڊيا تي سنڌ کي تقسيم ڪرڻ جا پروگرام ٿا هلن.

01/08/2026

سسٹم کولیپس کر گیا
محسن نقوی کا اعتراف
کون نہیں جانتا کہ سسٹم کو لانے والے کون ہیں
سسٹم کو اس مقام تک پہچانے والے کون ہیں
کاکروچ کا چرچا اور کاکروچ کی طاقت کا خوف

تحریر غازی صلاح الدین
بلاشبہ محسن نقوی ایک طاقتور شخصیت کے مالک ہیں ایک چھوٹے سے نیوز چینل سے پورے ملک کے سسٹم کو چلانے میں ان کا کردار کلیدی رھا ھے ۔
یھاں تک کہ خطروں کے کھلاڑی بھی ان کو اپنا منہ بولا بیٹا تسلیم کرتے ہیں بلکہ ان کو رحمان ملک کا متبادل مل گیا جس کے ذریعہ وہ اس پورے نظام کو اپنی ترتیب سے چلا رھے تھے ۔
اور ایون صدر کو کبھی کوئی خطرہ محسوس نہیں ھئا ۔
محسن نقوی کے اس اعترافی بیان سے قبل ان کی ایون صدر کے مکین سے کوئی دوگھنٹے تک کراچی مین ملاقات بھی ھوئی لیکن کہتے ہیں کہ اس ملاقات میں زیادہ وقت انہوں نے اپنے منہ بولے بیٹے کو غور سے سنا اور جذبات کو کنٹرول کرتے ھوئے کسی بات پر کوئی اسٹینڈ نہیں لیا ۔
ایک بات جو میرے دماغ سے چپک گئی ھے کہ اس ملاقات میں جو بہت حساس نوعیت کی تھی اور اس ملاقات کیلئے منہ بولے بیٹے کو اسلام آباد سے کراچی بلاول ہاؤس آنا پڑا اس ملاقات میں پارٹی کے سینئر رھنما کے بجائے علی حسن زرداری کو کیوں بٹھایا گیا ؟
اب آتے ھیئں اصل مسئلہ کی جانب
محسن نقوی جو چارسال سے بھی زائد عرصہ کے دوران اس پورے مصنوعی سسٹم کا ھر صورت دفاع کرتا رھا جو بلوچستان جیسے حساس مسئلہ کو ایک ایس ایچ او کی مار سے تعبیر کرتے ھوئے جس انداز اور باڈی لینگویج کے ذریعہ پوری بلوچ قوم کی تذلیل کر رھا تھا اس کو اس وقت اس بات کا اندازہ نہیں تھا کہ یہ سارے معاملات تو ان کی منسٹری مین اتے ہین؟
ان بلوچ سرداروں سے جرنل ایوب خان بات نہیں کرسکا بلکہ وعدہ خلافی کی ابتتدا بھی ایوب خان کے دور سے ھوئی
پھر ذوالفقار علی بھٹو اور جرنل پرویز مشرف کے دور میں اکبر بگتی کے واقعہ نے بلوچوں اور ریاست کے درمیان ریڈ لایئن لگا دی جس کو ابھی تک کوئی عبور نہیں کرسکا ھے ۔
حیرت اس بات پر ھے کہ چار سال تک مصنوعی فارم 47 کی حکومت کے دفاع کے ساتھ مدہ خارج اسٹیٹس کو کا دفاع کرنے والے جب ھر جگہ سے ناکام ھوگئے تو پبلک لی اس بات کا اعتراف کرنے پر مجبور ھوگئے
اس بات مین کوئی دو رائے نہیں کہ سسٹم کو لانے والے بھی یھی ہیں اور سسٹم کو کولیپس کرنے والے بھی 24 کروز عوام نہیں بلکہ مصنوعی نمایندہ ہیں جن کو عوام کیئ بار رد کرچکے
ہین۔
نئے صوبے یا نئے یونٹ کی بات بھی اس وقت ایک نئے انتشار کو جنم دے گی ۔
ھم چار صوبہ سنبھال نہیں پا رھے 25 صوبے سنبھالنے کی تیاری کر رھے ہیں جس پر اس سے قبل کئی سابقہ حکمران ایکسرسائز کر چکے ہیں اور ھر بار انہیں ناکامی سے دوچار ھونا پڑا وہ اسلے بھی کہ ملک میں 73 کا متفقہ آئین ابھی تک موجود ھے اور کوئی بڑے سے بڑا آمر بھی اس آئین کو ختم نہیں کرسکا۔
جرنل ضیا الحق نے بھٹو کو پھانسی پر چڑھا دیا لیکن 73 کے ر متفقہ آئین کو وہ بھانسی دینے مین ناکام رھے حالانکہ ان کا دعوٰی تھا کہ
آئین چند صفحات کی کتاب ھے
مین اس کو پھاڑ کر پھینک دوں گا
تمام سیاست داں پونچھ لٹکاتے میرے پیچھے آئین گے
لیکن کیا ھئا ؟
تاریخ نے اپنے فیصلے صادر کئے
خدارا ابھی بھی وقت گیا نہیں
ملک کی قسمت کے فیصلے جن کے ھاتھوں میں ہیں وہ آگے آئیں سب کو ایک ٹیبل پر بٹھائیں اور اس وقت تک نہ اٹھیں جب تک متفقہ فیصلے پر پہنچ جائیں۔
Ghazi Salahudin
1st Aug 2026
Karachi sindh