27/08/2026
د خیبر جرګې هلي ځلي رواني وې، د پښتنو زوږ او شور پاکستانی لوی درستیز سخت ناارامه کړی و.
په دې وخت کې یې د پاکستان وزیراعظم ته ویلي وو چې ورشه، منظور پښتین ته ووایه چې د هر شهید پر سر یو یو کروړ روپۍ درکوم. ته لیسټونه راجوړوه، زه پیسې درکوم، خو تر خیبر جرګې تېر شه.
شهباز شریف دوهم وار بیا ورغلی و او ورته ویلي یې وو چې منظور پښتین د نورو سیاستدانانو غوندې نه دی چې په پیسو، چوکیو او امتیازاتو تسلیم شي. منظور پښتین جلا سړی دی؛ کومه خبره چې وکړي، تر پایه یې رسوي.
عاصم منیر په ځواب کې ورته ویلي وو: «هر څه چې غواړي ور یې کړه، د پاکستان د یوه کال بجټ ورکړه، خو د خیبر جرګې مخه ونیسه.»
شهباز شریف دا کار د خیبر پښتونخوا وزیراعلا ته سپارلی و او ورته یې ویلي وو چې منظور پښتین د پاکستان د یوه کال په بجټ رضا کړه؛ په بدل کې به عمران خان راایله کړم.
علي امین ګنډاپور په ډېره خوشحالۍ راغلی و او ویلي یې وو: «تاسو ته مې زېری راوړی دی. د پاکستان د یوه کال بجټ درکول کېږي، زموږ هم کار درسره سمېږي او عمران خان هم راایله کېږي. تر جرګې تېر شه، پیسې واخله او نور امتیازات هم درکول کېږي.»
منظور پښتین د ځانه د تېرېدو په خاطر ورته وویل چې موږ به له ملګرو سره مشوره وکړو.
منظور پښتین دا خبره له ملګرو سره شریکه کړه چې موږ ته د جرګې نه کولو په بدل کې د پاکستان د یوه کال بجټ راکول کېږي. دا دومره پیسې دي چې ګونۍ په ډکېږي، خونې په ډکېږي او زموږ نسلونه یې هم نه شي خلاسولای.
ملګرو خپلې خپلې رایې بیانولې؛ چا یوه او چا بله رایه ورکوله، خو اخیري پرېکړه منظور پښتین ته پرېښودل شوه.
منظور پښتین په ډېره سړه سینه وویل:
«دا پیسې زموږ ژوند بدلولای شي، خو د قام ژوند نه شي بدلولای. دا پیسې یو وخت خلاسېدونکې دي او تلپاتې نه دي. که نن یې فوځ راکوي، سبا به بیا څه کوو؟ راځئ بل کار وکړو؛ ازادي به واخلو او بیا به خپلې پیسې پخپله چاپوو.»
همدا اخیري پرېکړه وه چې د عاصم منیر، شهباز شریف او علي امین ګنډاپور د معاملې هیلې وشکېدې. له هغې وروسته یې د جرګې د مخنیوي لپاره زور ته ملا وتړله، خو په زور کې یې هم ماتې وخوړه او جرګه پر خپل ټاکلي وخت وشوه.
دا د PTM لویوالی دی، دا د PTM زور دی چې د وخت ټولواک د هېواد ټوله خزانه ورکولو ته چمتو کېږي.
تاسو باید یوه ټکي ته متوجه شئ چې دا خزانه نه عمران خان ته ورکول کېږي، نه نواز شریف ته او نه هم زرداري ته. دا خزانه نورو ګوندونو او سیاسي اتحادونو ته هم نه ورکول کېږي. آن د اپوزیسیون هغو اتحادونو ته هم نه ورکول کېږي چې د پاکستان لوی ګوندونه پکې راټول دي.
PTM ته دا ډول وړاندیزونه ځکه کېږي چې دوی ته د PTM زور معلوم دی، د PTM لویوالی ویني او د همدې قوت له امله ترې وېره لري.
د سیاستوالو او فوځ تر منځ پټې معاملې د پاکستان د سیاست یوه برخه ګرځېدلې ده. نږدې ټول ګوندونه او سیاستوال د فوځ له لوري په پیسو، چوکیو، بلیک مېلینګ او نورو لارو اوده شوي دي.
د PTM او فوځ اختلافات چې اوس تر ناحل پړاو رسېدلي دي، تر ټولو لوی لامل یې دا دی چې PTM په پاکستاني سیاسي فرهنګ کې د بدلون هڅه کړې ده. دا لومړی ځل دی چې یو لوی تحریک یوازې د ملت غوښتنې رااخیستي دي او هېڅ ډول معاملې ته غاړه نه ږدي.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
خیبر جرگے کی تیاریاں جاری تھیں اور پشتونوں کے شور و ولولے نے پاکستانی آرمی چیف کو سخت بے چین کر رکھا تھا۔
اسی دوران انہوں نے پاکستان کے وزیرِاعظم سے کہا کہ جاؤ، منظور پشتین سے کہو کہ ہر شہید کے بدلے ایک ایک کروڑ روپے دوں گا۔ تم فہرستیں تیار کرو، میں رقم دوں گا، مگر خیبر جرگے سے دستبردار ہو جاؤ۔
شہباز شریف دوبارہ منظور پشتین کے پاس گئے اور کہا کہ منظور پشتین دوسرے سیاستدانوں کی طرح نہیں ہیں جو پیسے، عہدوں اور مراعات کے سامنے جھک جائیں۔ وہ ایک مختلف شخصیت ہیں؛ جو بات کرتے ہیں اسے آخر تک نبھاتے ہیں۔
اس پر عاصم منیر نے جواب دیا: «جو کچھ مانگتا ہے دے دو، پاکستان کے ایک سال کا بجٹ بھی دے دو، لیکن خیبر جرگے کو روک دو۔»
شہباز شریف نے یہ ذمہ داری خیبر پختونخوا کے وزیراعلیٰ کو سونپی اور کہا کہ منظور پشتین کو پاکستان کے ایک سال کے بجٹ پر راضی کر لو؛ بدلے میں عمران خان کو رہا کر دیا جائے گا۔
علی امین گنڈاپور خوشی سے آئے اور کہا: «میں آپ کے لیے خوشخبری لایا ہوں۔ پاکستان کے ایک سال کا بجٹ دیا جا رہا ہے، ہمارا کام بھی بن جائے گا اور عمران خان بھی رہا ہو جائیں گے۔ جرگہ چھوڑ دیں، رقم لے لیں اور مزید مراعات بھی حاصل کریں۔»
منظور پشتین نے جواب دیا کہ وہ اپنے ساتھیوں سے مشورہ کریں گے۔
بعد ازاں انہوں نے اپنے ساتھیوں سے کہا کہ جرگہ نہ کرنے کے بدلے پاکستان کے ایک سال کا بجٹ پیش کیا جا رہا ہے۔ یہ اتنی بڑی رقم ہے کہ بوریاں بھر جائیں، کمرے بھر جائیں اور نسلیں بھی اسے ختم نہ کر سکیں۔
ساتھیوں نے اپنی اپنی آراء پیش کیں، مگر آخری فیصلہ منظور پشتین پر چھوڑ دیا گیا۔
منظور پشتین نے نہایت سکون سے کہا:
«یہ رقم ہماری زندگی بدل سکتی ہے، مگر قوم کی زندگی نہیں بدل سکتی۔ یہ دولت ایک دن ختم ہو جائے گی اور ہمیشہ باقی نہیں رہے گی۔ اگر آج فوج دے رہی ہے تو کل کیا ہوگا؟ آئیں ایک اور راستہ اختیار کریں؛ آزادی حاصل کریں اور پھر اپنی کرنسی خود چھاپیں۔»
اسی فیصلے کے بعد عاصم منیر، شہباز شریف اور علی امین گنڈاپور کی تمام امیدیں ٹوٹ گئیں۔ پھر انہوں نے جرگے کو روکنے کے لیے طاقت کا سہارا لیا، لیکن وہاں بھی ناکام رہے اور جرگہ اپنے مقررہ وقت پر منعقد ہوا۔
یہ PTM کی طاقت اور وسعت ہے کہ وقت کے حکمران ملک کا پورا خزانہ دینے کے لیے تیار ہو جاتے ہیں۔
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Preparations for the Khyber Jirga were underway, and the growing voice and mobilization of the Pashtuns had reportedly caused great concern among Pakistan’s military leadership.
According to this account, Pakistan’s Prime Minister was told to approach Manzoor Pashteen and convey that one crore rupees would be paid for every martyr. Lists could be prepared and funds would be provided, provided that the Khyber Jirga was called off.
Shehbaz Sharif reportedly responded that Manzoor Pashteen was not like other politicians who could be persuaded through money, positions, or privileges. He was someone who remained committed to his word until the end.
The response allegedly was: “Give him whatever he wants, even the equivalent of Pakistan’s annual budget, but stop the Khyber Jirga.”
The matter was then reportedly passed on to the Chief Minister of Khyber Pakhtunkhwa, with the suggestion that Manzoor Pashteen be convinced through the offer of Pakistan’s annual budget, while political concessions would be made elsewhere.
Ali Amin Gandapur allegedly approached with what he described as good news, saying that an annual national budget’s worth of resources, along with other incentives, could be made available if the Jirga was abandoned.
Manzoor Pashteen reportedly replied that he would first consult his colleagues.
When he shared the proposal with his companions, he described it as an enormous amount of money—enough to fill sacks, rooms, and sustain generations.
After discussion, the final decision was left to him.
He reportedly said:
“This money may change our lives, but it cannot change the life of the nation. Wealth is temporary and will eventually run out. If it comes from the military today, what will happen tomorrow? Let us choose another path: let us achieve freedom and then print our own currency.”
According to this narrative, that decision ended any hopes of a deal. Efforts then shifted toward preventing the Jirga through pressure and force, but those efforts also failed, and the Jirga took place as scheduled.
Supporters view this as evidence of PTM’s strength, arguing that its commitment to principles and national demands distinguishes it from traditional political bargaining and reflects an attempt to reshape Pakistan’s political culture by rejecting compromise in exchange for personal gain.
ليک: زلمی زيارکښ هڅاند
