Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi

Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi
ul. Gdańska 13
90-706 Łódź
tel. 42 620 05 88

Płk. Jan Kowalewski - Łodzianin, oficer wywiadu, kryptolog, matematyk - współtwórca Cudu nad Wisłą.Na początku sierpnia ...
15/08/2026

Płk. Jan Kowalewski - Łodzianin, oficer wywiadu, kryptolog, matematyk - współtwórca Cudu nad Wisłą.

Na początku sierpnia 1919 roku Jan Kowalewski rozpoczął pracę w Sekcji Szyfrów (najbardziej utajnionej sekcji Oddziału II Sztabu Generalnego), zajmującej się nasłuchem zagranicznych depesz. Pewnego dnia, zastępując urlopowanego kolegę, dla zabicia czasu podjął próbę rozszyfrowania treści zawartych w sowieckiej depeszy. Do poszukiwania powtarzających się sekwencji znaków posłużył się przesuwając wzdłuż linii tekstu grzebień z wyłamanymi zębami.Na przełomie sierpnia i września 1919 Kowalewski złamał pierwsze klucze szyfrowe Armii Czerwonej, umożliwiające odczytanie korespondencji bolszewickiej z frontów wojny domowej na Ukrainie, w południowej Rosji i na Kaukazie.

Rozszyfrowanie radzieckich depesz radiowych przez ppłk. Jana Kowalewskiego dało polskiemu dowództwu pełną wiedzę o planach, liczebności i ruchach wojsk Armii Czerwonej. Umożliwiło to skuteczne przeprowadzenie manewru znad Wieprza i wygranie Bitwy Warszawskiej w 1920 roku.

Ale to nie jedyny łodzianin, który w 1920 roku, Nazwiska kpt.Stefana Pogonowskiego, posła Aleksandra Napiórkowskiego, ks. Ignacego Skorupki, mjr. Stanisława Sobieszczaka znają wszyscy. Powinniśmy także pamiętać o 20-u tysiącach mieszkańcach Łodzi i regionu, którzy brali udział w Bitwie Warszawskiej. Łodzianie walczyli w szeregach regularnych jednostek oraz w formacjach ochotniczych, wspierając obronę stolicy na przedpolach i w kluczowych starciach kontrofensywy.

Mieszkańcy organizowali zbiórki pieniędzy, żywności, odzieży i leków dla frontu. Lokalne fabryki przestawiono na pilne potrzeby wojskowe.

Łódzki przemysł odegrał kluczową rolę w umundurowaniu i wyposażeniu Wojska Polskiego podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku. Mimo gigantycznych zniszczeń i grabieży maszyn, jakich dokonali niemieccy okupanci podczas I wojny światowej, lokalne fabryki zdołały błyskawicznie przestawić się na produkcję wojenną.

W kościołach wszystkich wyznań modlono się o zwycięstwo.

Dziś Święto Wojska Polskiego i kolejna rocznica Bitwy Warszawskiej 1920. Tego dnia warto wspomnieć łódzkich bohaterów ty...
15/08/2026

Dziś Święto Wojska Polskiego i kolejna rocznica Bitwy Warszawskiej 1920. Tego dnia warto wspomnieć łódzkich bohaterów tych wydarzeń. Dziś przypomnimy o trzech z nich:

Stefan Pogonowski (1895–1920) był kapitanem piechoty Wojska Polskiego, podczas wojny polsko-bolszewickiej dowodził 1. batalionem 28. Pułku Strzelców Kaniowskich. W nocy z 14 na 15 sierpnia 1920 roku pod Wólką Radzymińską z własnej inicjatywy przeprowadził śmiały atak na przeważające siły bolszewickiej 27. Dywizji Strzelców. Jego manewr wywołał panikę w szeregach wroga, powstrzymał natarcie na Warszawę i dał czas polskiemu dowództwu na wyprowadzenie kontruderzenia. Pogonowski zginął. Pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.

Jan Kowalewski (1892–1965) – kryptolog, matematyk i pułkownik wywiadu. ​Podczas wojny polsko-bolszewickiej stworzył od podstaw i kierował Sekcją Szyfrów Biura Wywiadowczego Sztabu Generalnego. W latach 1919–1920 złamał ponad 100 bolszewickich kluczy szyfrowych, umożliwiając odczytanie tysięcy depesz wroga. Jego praca dała polskiemu dowództwu pełny wgląd w ruchy i plany Armii Czerwonej, co miało kluczowe znaczenie dla sukcesu manewru nad Wieprzem i zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej.

Aleksander Napiórkowski (1890–1920) – działacz niepodległościowy, socjalistyczny i polityk. Szef łódzkich struktur PPS, poseł na Sejm Ustawodawczy. W obliczu oblężenia Warszawy w 1920 roku zgłosił się na ochotnika do wojska nie wykorzystując immunitetu poselskiego. Dowodząc plutonem, zginął bohatersko podczas szarży 18 sierpnia 1920 r. 12 listopada 1920 roku jego szczątki zostały pochowane na Starym Cmentarzu w Łodzi. W pogrzebie wzięło udział 100 tysięcy ludzi.

Już jutro kolejna rocznica Bitwy Warszawskiej i Święto Wojska Polskiego. W tych dniach szczególną pamięć kierujemy w str...
14/08/2026

Już jutro kolejna rocznica Bitwy Warszawskiej i Święto Wojska Polskiego. W tych dniach szczególną pamięć kierujemy w stronę tych, którzy oddali życie w walce o wolną Polskę. Wśród nich był także Aleksander Napiórkowski - działacz lewicy niepodległościowej, szef łódzkich struktur PPS, uczestnik strajków szkolnych w 1905, poseł na Sejm Ustawodawczy, który dobrowolnie zgłosił się do armii latem 1920 roku. Zginął 18 sierpnia w szarży pod Ciechanowem.

Przed świętem, we współpracy z Zarządem Zieleni Miejskiej, postanowiliśmy uporządkować jego grób. Wycięte zostały porastające mogiłę chwasty, wyrzucone zalegające znicze, śmieci i umyty pomnik. Warto dodać, że w tym samym grobie pochowana jest także żona posła Alicja - lokalna edukatorka i twórczyni łódzkiej oświaty.

We wtorek 18 sierpnia o godz. 12:00 na Starym Cmentarzu odbędą się uroczystości upamiętniające postać Aleksandra Napiórkowskiego współorganizowane przez Muzeum we współpracy z Urzędem ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, Sejmem RP i Urzędem Miasta Łodzi. Wszystkich zapraszamy!

𝐑𝐀𝐃𝐎𝐆𝐎𝐒𝐙𝐂𝐙 𝟐𝟎𝟐𝟔Dzisiaj w ramach projektu „Radogoszcz 2026” wspominamy Stefana Fenglera, ponieważ przypada rocznica jego ...
14/08/2026

𝐑𝐀𝐃𝐎𝐆𝐎𝐒𝐙𝐂𝐙 𝟐𝟎𝟐𝟔

Dzisiaj w ramach projektu „Radogoszcz 2026” wspominamy Stefana Fenglera, ponieważ przypada rocznica jego urodzin.

Stefan Fengler urodził się w 1912 roku w Błotnicy. Przed wybuchem II wojny światowej był kupcem i mieszkał w Kępnie.

W sierpniu 1944 roku został aresztowany podczas łapanki w Skierniewicach. Po kilku miesiącach, 16 stycznia 1945 roku, przewieziono go do Rozszerzonego Więzienia Policyjnego na Radogoszczu. Znalazł się tam zaledwie dwa dni przed tragiczną likwidacją więzienia.

W nocy z 17 na 18 stycznia 1945 roku Niemcy podpalili budynek, mordując ponad tysiąc więźniów. Stefan Fengler należał do nielicznych, którym udało się przeżyć. Jego historia przypomina, że wśród ofiar i ocalałych z Radogoszcza byli ludzie zatrzymani nie za działalność konspiracyjną, lecz w wyniku ulicznych łapanek – przypadkowe osoby, które padły ofiarą niemieckiego terroru.

Kartoteka: https://kartoteka.muzeumtradycji.pl/kartoteka/fengler-stefan-4/

„Radogoszcz 2026” to projekt Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi poświęcony zachowaniu i upowszechnianiu pamięci o więźniach niemieckiego więzienia policyjnego na Radogoszczu oraz ich rodzinach. Obejmuje on wystawę plenerową „Więźniowie Radogoszcza i ich rodziny”, konferencję naukową i publikację „Dar i dziedzictwo. Rola rodzinnych pamiątek w zachowaniu pamięci o ofiarach II wojny światowej”, a także cykl lekcji muzealnych „Zerwane nici. Poszukiwanie własnych korzeni”. Projekt realizowany jest dzięki wsparciu finansowemu Miasta Łodzi oraz środkom własnym Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.

Wczoraj spotkaliśmy się na Zwiedzanie wystawy w Kuźni Romów oraz spacer granicami byłego obozu cygańskiego.W listopadzie...
14/08/2026

Wczoraj spotkaliśmy się na Zwiedzanie wystawy w Kuźni Romów oraz spacer granicami byłego obozu cygańskiego.

W listopadzie 1941 roku utworzono tu pierwszy na okupowanych ziemiach polskich obóz przeznaczony wyłącznie dla Romów i Sinti. Uwięziono w nim niemal 5 tysięcy osób, z których około 700 zmarło w wyniku tragicznych warunków, epidemii tyfusu i głodu. Pozostałych deportowano do obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, gdzie zostali zamordowani.

Dziękujemy wszystkim za tak liczną frekwencję, obecność i wspólne upamiętnienie ofiar. Cieszymy się, że tak wiele osób chciało poznać tę trudną i ważną część historii Łodzi.

Dziękujemy, że byliście z nami.

W najbliższą sobotę, pomimo przypadającego tego dnia święta, nasze muzeum pozostaje czynne. Wszystkie osoby planujące wi...
13/08/2026

W najbliższą sobotę, pomimo przypadającego tego dnia święta, nasze muzeum pozostaje czynne. Wszystkie osoby planujące wizytę zapraszamy do odwiedzenia naszych oddziałów zgodnie z ich regularnymi godzinami otwarcia.

Święto wpłynie natomiast na funkcjonowanie muzealnych biur oraz wybranych oddziałów w innych dniach. W poniedziałek nieczynne będą Oddział Gdańska oraz Oddział Martyrologii Radogoszcz. Z kolei w piątek nieczynny będzie Oddział Stacja Radegast.

W tych dniach nieczynne będą również biura Muzeum. Prosimy o uwzględnienie zmienionej organizacji pracy podczas planowania wizyty lub kontaktu z muzeum.

Zapraszamy również na wydarzenia, które będą się odbywały w ten weekend:
Warsztaty rodzinne "Szeregowy Miś"

Oprowadzanie po wystawie czasowej pt. "Pamięć ruin"

Łączą nas symbole - oprowadzanie kuratorskie - w ramach obchodów Święta Wojska Polskiego

12/08/2026

Czy jeden symbol może połączyć Wiedźmina, Order Orła Białego i Alę, która miała kota?

Co łączy te historie? I skąd w Łodzi wziął się ornat ufundowany przez królową Bonę?

Zapraszamy na wystawę „Łączą nas symbole” - pełną niezwykłych przedmiotów, ludzi i historii, które pokazują, co przez wieki budowało naszą wspólną tożsamość.

Odkryjcie symbole, które kryją więcej, niż mogłoby się wydawać.

Wczoraj przenieśliśmy się w czasie, spacerując przez historię jednego z najbardziej charakterystycznych miejsc Łodzi - k...
09/08/2026

Wczoraj przenieśliśmy się w czasie, spacerując przez historię jednego z najbardziej charakterystycznych miejsc Łodzi - kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny na Placu Kościelnym.

Podczas wydarzenia „Spacerem przez historię: Tajemnice łódzkiej fary” odkrywaliśmy ślady dawnych łodzian, poznawaliśmy historię miejsca pamiętającego jeszcze rolnicze początki miasta i zaglądaliśmy za kulisy neogotyckiej świątyni, która od ponad wieku jest ważnym punktem krajobrazu Bałut.

Dziękujemy wszystkim, którzy razem z nami wyruszyli w tę wyjątkową podróż przez historię Łodzi! 🏛️

Nasze Muzeum traci dziś fantastyczną koleżankę i zasłużoną pracownicę. Na zasłużoną emeryturę odchodzi Ewa Karkowska – o...
07/08/2026

Nasze Muzeum traci dziś fantastyczną koleżankę i zasłużoną pracownicę. Na zasłużoną emeryturę odchodzi Ewa Karkowska – opiekunka ekspozycji w Oddziale Martyrologii Radogoszcz i dobry duch całego zespołu.

Przez wiele lat spędzonych na Radogoszczu, Ewa z ogromną troską dbała o wystawę i komfort zwiedzających. Zawsze służyła pomocą, cierpliwie udzielała informacji, a swoją życzliwością i serdecznym uśmiechem sprawiała, że każdy czuł się mile widziany w naszym Muzeum.

Ewa jest osobą niezwykle rzetelną, odpowiedzialną, uczynną i pełną empatii. Jej profesjonalizm, sumienność oraz pogoda ducha na stałe wpisały się w codzienność naszego Muzeum – a także jego niecodzienność, kiedy wyzwania zawodowe pracy w MTN stawiały ją w tak nieoczywistych rolach jak „Pomarańczarka” z obrazu Gierymskiego.

Dziękujemy za wszystkie lata wspólnej pracy, za serce wkładane w wykonywane obowiązki, za dobroć i życzliwość, którymi obdarzała współpracowników i odwiedzających.
Życzymy, aby emerytura była czasem odpoczynku, realizacji marzeń, wielu pięknych chwil w gronie najbliższych oraz dobrego zdrowia.

Będziemy za Tobą tęsknić. Dziękujemy i do zobaczenia!

06/08/2026

Czy niedźwiedź może zostać żołnierzem? 🐻🎖️

Poznaj niezwykłe historie Wojtka, Winnie, Michała i Baśki - niedźwiedzi, które na różne sposoby zapisały się na kartach historii. Czekają na Was zagadki, wyjątkowa gra planszowa i mnóstwo rodzinnej zabawy!

Warsztaty rodzinne "Szeregowy Miś"

Dołączcie do warsztatów „Szeregowy Miś” i odkryjcie, że historia może być fascynującą przygodą dla małych i dużych.

Adres

Ulica Gdańska 13
Łódź
90-706

Godziny Otwarcia

Poniedziałek 09:00 - 17:00
Wtorek 09:00 - 17:00
Środa 10:00 - 17:00
Czwartek 10:00 - 18:00
Piątek 10:00 - 17:00
Sobota 10:00 - 16:00
Niedziela 10:00 - 16:00

Telefon

+48426200577

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Ta Organizacja

Wyślij wiadomość do Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi:

Skróty

Udostępnij