01/09/2026
„Archiwum pamięci. Darczyńcy, zbiory, spuścizny, dokumenty”
Z radością oddajemy w Państwa ręce najnowszą publikację Archiwum Państwowego w Łodzi, pod redakcją dr Adriany Bryk.
Jej tematem jest niezwykły zbiór dokumentów rodziny Filipowiczów, przekazany do naszego zasobu przez Pawła Filipowicza. Materiały dotyczą organizacji obrony cywilnej łódzkiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w przededniu i pierwszych dniach II wojny światowej.
Najważniejszą częścią publikacji jest edycja wyjątkowego źródła – „Dziennika godzinowego Pogotowia Kanalizacyjno-Wodociągowego Obrony Przeciwlotniczej miasta Łodzi”. Prowadzony od ostatnich dni sierpnia do około 6 września 1939 r. dokument pozwala śledzić wydarzenia niemal godzina po godzinie i pokazuje funkcjonowanie miejskiej infrastruktury kanalizacyjno-wodociągowej w pierwszych dniach wojny.
Publikację uzupełniają liczne ilustracje i materiały źródłowe, m.in. sprawozdanie z ćwiczeń obrony przeciwlotniczej z 26–28 stycznia 1939 r., informacje o wyposażeniu drużyn Pogotowia Technicznego Kanalizacji i Wodociągów miasta Łodzi oraz „Instrukcja postępowania ludności na wypadek napadu lotniczego”.
Dzięki kwerendzie przeprowadzonej w zasobie Archiwum udało się również odnaleźć informacje o osobach pełniących służbę i przygotować ich noty biograficzne, pozwalające lepiej poznać ludzi stojących za zachowanymi dokumentami.
Publikacja jest nie tylko opracowaniem cennego źródła dotyczącego historii Łodzi i września 1939 roku. Może być również przyczynkiem do badań nad przygotowaniem miejskiej infrastruktury na wypadek wojny – tematem, który, niestety, pozostaje aktualny także współcześnie.
„Archiwum pamięci” rozpoczyna serię publikacji poświęconych materiałom przekazywanym do naszego zasobu przez Darczyńców. Chcemy w kolejnych latach przybliżać Państwu następne zbiory i historie, które dzięki ich zaufaniu, a także pracy archiwistów, mogą zostać zachowane i udostępnione kolejnym pokoleniom.
„Archiwum pamięci” to opowieść o dokumentach, ich darczyńcach i ludziach, których historie dzięki nim możemy dziś odkrywać.
🎥 A już jutro, 2 września, pokażemy Państwu materiał, w którym o publikacji opowiedzą osoby szczególnie z nią związane. Usłyszymy Dyrektora Archiwum Państwowego w Łodzi, Darczyńcę zbioru – Pawła Filipowicza, który opowie o swoim dziadku inżynierze Tadeuszu Filipowiczu i historii przekazania dokumentów do Archiwum, oraz redaktorkę publikacji, dr Adrianę Bryk.
