28/11/2025
107-lecie uzyskania praw wyborczych przez kobiety
28 listopada 1918 roku, Dekretem Józefa Piłsudskiego, Polki po raz pierwszy uzyskały czynne i bierne prawa wyborcze. Był to przełomowy moment – wraz z odzyskaniem niepodległości kobiety stały się pełnoprawnymi obywatelkami. Był to efekt wieloletniej walki działaczek i współpracy kobiet z różnych środowisk politycznych, które udowodniły, że demokracja bez ich głosu jest niepełna.
Delegacja Zjazdu Kobiet, pod przewodnictwem dr Justyny Budzińskiej-Tylickiej, uzyskała zapewnienie, że w odrodzonej Polsce prawa obywatelskie otrzyma każdy – bez różnicy płci.
W wyborach do Sejmu Ustawodawczego 26 stycznia 1919 r. mandat zdobyło osiem kobiet. Wśród nich szczególne znaczenie ma Maria Moczydłowska z domu Grzymkowska, urodzona 4 października 1886 r. w Łomży – nasza lokalna duma. Była pierwszą kobietą przemawiającą w polskim sejmie, a całe życie działała na rzecz kobiet i oświaty. Odznaczona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim OOP, związana ze spółdzielczością, uczestniczka rewolucji 1905, nauczycielka, działaczka społeczna, organizatorka szkół we Francji i tajnego nauczania w czasie okupacji. Zmarła w 1969 r. w Sopocie.
Pozostałe posłanki to:
– Irena Kosmowska (PSL Wyzwolenie),
– Gabriela Balicka (endecja),
– Zofia Moraczewska (socjaldemokratka),
– Jadwiga Dziubińska (działaczka ludowa),
– oraz wybrane później w wyborach uzupełniających: Anna Piasecka, Franciszka Wilczkowiakowa i Zofia Sokolnicka.
To rocznica, która skłania do refleksji nad sytuacją kobiet kiedyś i dziś. Pokażmy, że kobiety w Polsce to realna siła społeczna i polityczna – walcząca o sprawiedliwość, prawo i niezależność. Pokażmy nasze zasługi, dorobek i jedność.
Zachęcam do wspólnego, różnorodnego świętowania!
Magdalena Wdziękońska
