20/06/2026
𝐎𝐤𝐫𝐮𝐜𝐡𝐲 𝐡𝐢𝐬𝐭𝐨𝐫𝐢𝐢 𝐧𝐚 𝐣𝐮𝐛𝐢𝐥𝐞𝐮𝐬𝐳 𝟔𝟑𝟓-𝐥𝐞𝐜𝐢𝐚 𝐁𝐢𝐬𝐤𝐮𝐩𝐢𝐜
Biskupice Radłowskie od początku swego istnienia należały do parafii Radłów i podlegały powiatowi pilzneńskiemu. Wieś została założona przez biskupa krakowskiego na obszarze klucza radłowskiego, a jej nazwa wywodzi się właśnie od biskupa.
Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1391 r. i znajduje się w Kodeksie Dyplomatycznym Katedry Krakowskiej. Nie oznacza to jednak, że Biskupice powstały właśnie w tym roku, ponieważ takie wzmianki zazwyczaj jedynie opisują lub wymieniają nazwy miejscowości już istniejących. Brakuje natomiast źródła pisanego, które wskazywałoby początek istnienia tej wsi.
Dawne dokumenty określają tę miejscowość wyłącznie nazwą „Biskupice”. Drugi człon nazwy – „Radłowskie” – pojawił się później, zapewne dla lepszej identyfikacji miejscowości, gdyż w okolicy istniały także inne wsie o tej samej nazwie.
W 1440 r. Jan Długosz pisał w „Liber Beneficiorum”, że Biskupice były wsią bardzo dobrze rozwiniętą. Znajdowało się w niej 17 łanów, 3 karczmy oraz najlepiej rozbudowany folwark biskupi, zajmujący pierwsze miejsce pod względem majątku w całym kluczu radłowskim.
W 1536 r. Biskupice nadal należały do parafii Radłów, choć pobliskie wsie Głów i Łęka zostały włączone do parafii Jurków. W tym okresie najpowszechniejszą formą pańszczyzny była praca fizyczna na folwarkach, dlatego mieszkańcy Biskupic odrabiali ją w miejscowym folwarku. Oprócz rybołówstwa prowadzonego na Dunajcu rozwijała się także hodowla ryb w stawach. Wzmianka z 1536 r. potwierdza bowiem istnienie we wsi dwóch stawów rybnych. Sołtysem był wówczas Dobrogost Kielecki, słabo uposażony, posiadający zaledwie ćwierć łana ziemi.
W 1645 r. w Biskupicach funkcjonował jeden młyn. Jego właściciel był zobowiązany do różnych świadczeń na rzecz dworu radłowskiego.
W 1660 r., po śmierci dotychczasowego sołtysa, którego urząd był nadawany dożywotnio, biskup Andrzej Trzebicki przekazał sołectwo w Biskupicach Krzysztofowi i Dorocie Wysockim z prawem dożywotniego użytkowania. Oprócz majątku posiadanego przez poprzednika otrzymali oni pół łana pola, kilka łąk i sadzawek. Nadano im również prawo do wyrębu drewna na własne potrzeby za zgodą starosty klucza radłowskiego.
W 1668 r. w Biskupicach znajdowało się 7,5 łana kmiecego, na których gospodarowało 13 kmieci i 8 zagrodników. Folwark był położony na końcu wsi, nad samym Dunajcem, i otoczony drewnianym płotem. Posiadał kilka pól położonych w różnych miejscach: jedno zwane „Na Zagumniu”, drugie „Kujoczów”, trzecie „Trzebiska” pod Zdrochcem nad Dunajcem oraz czwarte „Za Dunajcem”.
W 1671 r. wieś wygrała trwający kilkanaście lat spór o korzystanie z pastwisk „Grudek” i „Ostrówek”, położonych na przeciwległym brzegu Dunajca. Przeciwnikami byli właściciele Żabna – książęca rodzina Sanguszków. Prawdopodobnie funkcjonował tam wówczas prom służący do przeprawy ludzi, bydła i wozów przez rzekę.
W 1737 r. sołectwo nie posiadało własnych łąk. Za Dunajcem znajdowała się jednak łąka zwana „Przyrzeczem”, położona przy drodze do Żabna, a także druga, usytuowana na tzw. Łazach, sąsiadująca z łąką należącą do właścicieli Żabna. Obowiązki pańszczyźniane mieszkańców wobec folwarku biskupiego były zróżnicowane – jedni pracowali jeden dzień w tygodniu, inni dwa, a niekiedy nawet trzy dni.
W 1757 r. w Biskupicach znajdowało się najwięcej młynów w całym kluczu radłowskim – aż sześć. Należały one do Jana Tracza, Piotra Liny, Jacka Kity, Tomasza Rudowskiego oraz Kazimierza Chlebni. W ramach podatku właściciele płacili rocznie 25 złotych i bezpłatnie mielili zboże należące do dworu biskupiego. Jeden z młynów stojących nad Dunajcem został jednak zniszczony przez wodę podczas powodzi.
W tym samym roku sołectwo nadal posiadało pola, ogrody, łąki i pastwiska, a ponadto pojawiły się nowe grunty po obu stronach Dunajca, zwane „Usypiskami”. Kmiecie półłanowi osadzeni na polach określanych jako „Golbińskie” i „Gołdzyńskie” w ramach pańszczyzny wykonywali prace na polach należących do sołtysa.
Bibliografia:
Szczepanik S., 𝑍𝑏𝑖ó𝑟 𝑤𝑦𝑝𝑖𝑠ó𝑤 𝑧 𝑜𝑝𝑟𝑎𝑐𝑜𝑤𝑎ń ℎ𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑦𝑐𝑧𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑖 𝑤ł𝑎𝑠𝑛𝑒 𝑘𝑜𝑚𝑒𝑛𝑡𝑎𝑟𝑧𝑒 𝑛𝑎 𝑡𝑒𝑚𝑎𝑡 𝑛𝑎𝑑𝑑𝑢𝑛𝑎𝑗𝑒𝑐𝑘𝑖𝑐ℎ 𝑜𝑘𝑜𝑙𝑖𝑐 𝑅𝑎𝑑ł𝑜𝑤𝑎 𝑛𝑎 𝑡𝑙𝑒 𝑀𝑎ł𝑜𝑝𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖 𝑖 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖 𝑝𝑜ł𝑢𝑑𝑛𝑖𝑜𝑤𝑒𝑗 𝑜𝑟𝑎𝑧 – 𝑤 𝑛𝑖𝑒𝑧𝑏ę𝑑𝑛𝑦𝑚 𝑧𝑎𝑘𝑟𝑒𝑠𝑖𝑒 – 𝑃𝑜𝑙𝑠𝑘𝑖 𝑖 𝐸𝑢𝑟𝑜𝑝𝑦 Ś𝑟𝑜𝑑𝑘𝑜𝑤𝑒𝑗, Wrocław 2009.
Wałaszek J., 𝘏𝘪𝘴𝘵𝘰𝘳𝘪𝘢 𝘗𝘢𝘳𝘢𝘧𝘪𝘪 𝘙𝘢𝘥łó𝘸 𝘥𝘰 𝘳𝘰𝘬𝘶 1785, Instytut Teologiczny, Tarnów 1981.
Ziejka F., 𝐷𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑡𝑤𝑜 𝑀𝑖𝑒𝑠𝑧𝑘𝑜𝑤𝑦𝑐ℎ 𝑑𝑟𝑢ż𝑦𝑛𝑛𝑖𝑘ó𝑤. 𝐾𝑖𝑙𝑘𝑎 𝑘𝑎𝑟𝑡 𝑧 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑗ó𝑤 𝑅𝑎𝑑ł𝑜𝑤𝑎 𝑖 𝑧𝑖𝑒𝑚𝑖 𝑟𝑎𝑑ł𝑜𝑤𝑠𝑘𝑖𝑒𝑗, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2000.
📸
Fot.: 𝑀𝑎𝑟𝑡𝑎 𝑀𝑎𝑟𝑐𝑖𝑛𝑘𝑜𝑤𝑠𝑘𝑎
