31/08/2026
💯Jan Kasprowicz (1860-1926) - 100. rocznica śmierci
🎓Jan Kasprowicz należy do grona najważniejszych poetów Młodej Polski, a jego biografia jest o tyle nietypowa, że zaczyna się od skrajnej biedy, a kończy na katedrze uniwersyteckiej. Urodził się 12 grudnia 1860 roku w Szymborzu pod Inowrocławiem jako czternaste z czternaściorga dzieci w ubogiej chłopskiej rodzinie.
🙏Już w dzieciństwie doświadczył czegoś, co miało wpłynąć na całą jego późniejszą twórczość: przeszedł chorobę uznaną za śmiertelną i niespodziewanie wyzdrowiał, co rodzina odczytała jako cud za sprawą opieki św. Walentego. Od tamtej pory religijność - choć, jak się później okaże, dość skomplikowana i pełna wewnętrznych sprzeczności - stała się stałym elementem jego życia i pisarstwa. Równie trwały ślad zostawiły wczesne wrażenia dźwiękowe: brzmienie kościelnych organów i echo wiejskiej piszczałki nad stawem, które powrócą później w „Hymnach”.
🚨Edukacja nie była dla niego łatwa - zmieniał szkoły kilkukrotnie z powodu konfliktów z pruską kadrą nauczycielską. Studiował filozofię we Wrocławiu i Lipsku, gdzie zaangażował się w ruch socjalistyczny na tyle poważnie, że skończyło się to więzieniem. Po odbyciu kary przeniósł się do Lwowa, gdzie związał się na kolejne trzydzieści pięć lat - pracował jako dziennikarz, krytyk literacki i teatralny, a z czasem został wykładowcą uniwersyteckim. W latach 1921-1922 pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Lwowskiego.
📚Twórczość Kasprowicza przeszła wyraźną ewolucję. Wczesne utwory, jak cykl „Z chałupy”, to realistyczne, mocno osadzone w osobistym doświadczeniu obrazy chłopskiej niedoli. Z czasem poeta zwrócił się ku modernizmowi i symbolizmowi, czego świadectwem jest tom „Krzak dzikiej róży”. Najbardziej dramatyczny zwrot nastąpił jednak po odejściu drugiej żony: głęboki kryzys psychiczny, jaki wówczas przeżył, dał początek „Hymnom” - zbiorowi, w którym religijne uniesienie sąsiaduje z otwartym buntem wobec Boga, bliskim bluźnierstwu. Ten rozdźwięk między wiarą a jej negacją stał się jednym z najbardziej charakterystycznych motywów całej jego twórczości. Dopiero trzecie małżeństwo, z Marią Bunin, przyniosło poecie wewnętrzny spokój, widoczny w „Księdze ubogich” - tomie będącym pochwałą prostego życia i pogodzenia się ze światem.
🖋️Osobny, często niedoceniany rozdział jego biografii to praca przekładowa. Kasprowicz znał grekę klasyczną oraz kilka języków nowożytnych i tłumaczył z rozmachem rzadko spotykanym u poetów jego czasów: Ajschylosa i Eurypidesa, Szekspira, Goethego, Ibsena, Byrona, Yeatsa, Rimbauda. Szczególne miejsce w tym dorobku zajmują przekłady dramatów Gerharta Hauptmanna, niemieckiego noblisty - to za sprawą tłumaczeń takich sztuk jak „Dzwon zatopiony”, „Róża Bernd” czy „Biedny Henryk” polscy czytelnicy mogli poznać twórczość jednego z najważniejszych dramatopisarzy przełomu XIX i XX wieku. Warto dodać, że to właśnie honoraria za przekłady Szekspira pozwoliły mu w 1923 roku kupić willę Harenda pod Zakopanem.
🏡Ostatnie lata życia spędził właśnie w Harendzie. Zmarł 1 sierpnia 1926 roku. Dziś w willi mieści się muzeum poświęcone jego życiu i twórczości.
🏞️A czy Wasza wakacyjna trasa prowadzi w stronę Zakopanego? To dobry pretekst, żeby urozmaicić pobyt i zwiedzić muzeum!
