01/11/2025
🌻 Brzózki – wieś, w której natura dotyka sztuki
Wiele mówi się dziś o Brzózkach – o wsi, która stała się symbolem połączenia tradycji, historii i sztuki. Często pada pytanie „Ale jak to wszystko się zaczęło?”
Początki działań artystycznych w Brzózkach sięgają roku 2008, kiedy miejscowość uzyskała status odrębnego sołectwa. To był moment przełomowy – mieszkańcy poczuli, że mają realny wpływ na wygląd i przyszłość swojej wsi. Zrodziła się wówczas wspólna potrzeba, by uczynić Brzózki miejscem piękniejszym, bardziej zadbanym i przyjaznym.
Pierwszą sołtys została pani Bożena Amflik. Po jej wyborze zrodziła się myśl, by ten historyczny moment upamiętnić – w centrum wsi stanął głaz narzutowy z tablicą pamiątkową, w sąsiedztwie dwóch pomników przyrody. Był to symboliczny początek wspólnych działań na rzecz upiększania Brzózek.
Wkrótce odnowiono krzyż przydrożny, odbudowano klasycystyczną kapliczkę maryjną, a w 2010 roku przeprowadzono rewitalizację dawnego cmentarza ewangelickiego – miejsca spoczynku dawnych mieszkańców narodowości niemieckiej. To działanie, wsparte przez Powiat Nakielski i Parafię św. Stanisława Kostki w Turze, miało głęboki wymiar – przywróciło pamięć i godność temu miejscu.
Rewitalizacja cmentarza stała się też początkiem pierwszych plenerów malarskich i warsztatów ceramicznych, podczas których powstały pierwsze prace inspirowane Brzózkami. Inicjatorką tych wydarzeń była Katarzyna Baszak, mieszkanka wsi.
⸻
🎨 Pierwsze plenery i rzeźby
W 2011 roku, z inicjatywy Waldemara Baszaka oraz rzeźbiarza Mateusza Malesy, odbył się pierwszy otwarty plener rzeźbiarski.
Powstały wtedy prace, które do dziś stoją w przestrzeni wsi, tworząc niepowtarzalną galerię plenerową.
Autorami rzeźb byli m.in.: Mateusz Malesa, Zbyszko Piwoński, Zdzisław Godfryd, Stanisław Panfil, Roman Kiełb, Bogusława i Ireneusz Caniboł, Piotr Woliński, Piotr Jakubowski oraz Łukasz Zabłocki.
Ich prace nadały Brzózkom artystyczny wymiar i stały się punktem wyjścia do kolejnych działań twórczych.
⸻
🏡 Stowarzyszenia i wspólnota
W tym samym roku powstało Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Brzózki – Twórcze Brzózki, z Waldemarem Baszakiem na czele.
Od tej pory to ono koordynowało większość inicjatyw artystycznych i społecznych.
Dziś, choć Brzózki liczą zaledwie około 120 mieszkańców, działa tu aż dwa stowarzyszenia:
• Stowarzyszenie Twórcze Brzózki,
• Stowarzyszenie Nasze Brzózki,
a także reaktywowane Koło Gospodyń Wiejskich „Pod Dębami”.
We wsi kilkakrotnie organizowano też Święto Brzózek, podczas którego mieszkańcy i artyści prezentowali swoje prace, pomysły i inicjatywy.
Brzózki pamiętają też o historii – pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1793 roku, a jej dzieje łączą się z wojnami napoleońskimi. Dwukrotnie mieszkańcy zorganizowali rekonstrukcję wydarzeń z 1813 roku, przypominając o dawnych epizodach z historii regionu.
⸻
🌿 Ekologia i troska o otoczenie
Sztuka w Brzózkach zawsze łączy się z troską o naturę.
Od lat mieszkańcy organizują akcję „Sprzątanie lasu”, a także czyszczenie nurtu rzeki Noteci w formie spływu kajakowego.
To działania, które łączą ekologię, wspólnotę i miłość do Doliny Noteci – pejzażu, który sam w sobie jest dziełem sztuki.
⸻
🖼️ Murale i kapliczki anielskie
W 2016 roku w Brzózkach narodziła się jedna z najbardziej rozpoznawalnych form artystycznego wyrazu – murale inspirowane malarstwem Vincenta van Gogha.
Pomysł ten był naturalnym następstwem wcześniejszych plenerów malarskich i potrzeby przeniesienia sztuki w przestrzeń codziennego życia.
Koncepcję artystyczną wszystkich murali, a także dobór dzieł, kolorystyki i tematów, od samego początku współtworzą i koordynują Waldemar Baszak oraz Katarzyna Baszak.
To właśnie oni czuwają nad spójnością i symboliką całego cyklu malowideł, które mają nie tylko zdobić wieś, ale również opowiadać jej historię, pobudzać wrażliwość i podkreślać tożsamość Brzózek jako „wsi twórczej”.
Pierwsze dwa murale – „Pole pszenicy z cyprysami” i „Drzewo morwowe” ( nieistniejący już ) – powstały w 2016 roku dzięki otwartości i odwadze mieszkańców, którzy udostępnili swoje domy jako przestrzeń artystyczną.
Ich autorem był Grzegorz Ilnicki z Łodzi.
Kolejne murale, powstające w następnych latach, stworzył Jarosław Strzałka ze Żnina, artysta od lat współpracujący z Brzózkami i Stowarzyszeniem Twórcze Brzózki.
Dzięki tej współpracy powstała dziś spójna, rozpoznawalna seria dzieł inspirowanych twórczością Vincenta van Gogha – artysty, którego umiłowanie przyrody i życia wiejskiego idealnie wpisuje się w nadnotecki pejzaż i charakter tutejszej społeczności.
„Nie znam trafniejszej definicji słowa „szuka” od tej: „Sztuka to natura plus człowiek”. Natura, rzeczywistość, prawda, z której artysta wydobywa sens, istotę, charakter, która wyraża, oczyszcza, wyzwala, oświetla.” (str. 85, listy)
– Vincent van Gogh
W przestrzeni wsi znajdują się również kapliczki anielskie, które stanowią ważny element lokalnego krajobrazu duchowego i estetycznego.
Ich pomysłodawcą i autorem jest Waldemar Baszak, a wykonawcą drewnianych form – miejscowy stolarz artystyczny Krzysztof Miniszewski.
Miniszewski jest także autorem wielu drewnianych nośników tablic i opisów murali, a także informacyjnych tablic dla turystów, które wskazują miejsca szczególne w Brzózkach – artystyczne, historyczne i przyrodnicze.
W 2025 roku powstał również wyjątkowy projekt – „Brzózkowa Poczta”, będący połączeniem funkcji użytkowej i artystycznej.
To instalacja, przy której mieszkańcy i goście mogą wysłać list lub pocztówkę z Brzózek.
Całość zdobi motyw inspirowany twórczością van Gogha – portret listonosza Roulin, jednego z najsłynniejszych bohaterów jego obrazów.
Obecnie w Brzózkach znajduje się piętnaście kapliczek anielskich, tworzących symboliczny szlak duchowo-artystyczny – „Anielską Drogę Brzózek.”
⸻
🎶 Van Gogh Festival 2025
Rok 2025 był zwieńczeniem wszystkich dotychczasowych działań artystycznych.
W dniach 15–16 sierpnia 2025 roku odbył się pierwszy Van Gogh Festival – dwa dni sztuki, muzyki, poezji i wspólnoty.
Jego twórcami i organizatorami byli Waldemar Baszak i Monika Szomko.
Podczas festiwalu odbywały się panele malarski, filmowy, literacki i muzyczny, a Brzózki na dwa dni zamieniły się w tętniące życiem centrum kultury.
Van Gogh Festival był nie tylko wydarzeniem artystycznym, ale też podsumowaniem kilkunastu lat pracy społecznej i twórczej mieszkańców.
Druga edycja wydarzenia planowana jest już na 2026 rok – i zapowiada się jeszcze bogaciej.
⸻
💛 Wspólnota i współtwórcy piękna
Wszystkie te działania nie byłyby możliwe bez mieszkańców.
Bez ich zgody, otwartości i zaangażowania Brzózki nie wyglądałyby dziś tak, jak wyglądają.
To oni udostępniali swoje domy pod murale, tworzyli miejsca dla rzeźb, dbali o wygląd swoich posesji, płotów i ogrodów.
Dzięki ich pracy i determinacji wieś pięknieje z roku na rok.
W ostatnich latach powstała także tradycja „Siania słoneczników” wzdłuż głównej drogi – to prosty, ale symboliczny gest łączący naturę z malarstwem van Gogha.
Warto wspomnieć również o plenerach malarskich uczniów Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Bydgoszczy, którzy co roku tworzą tu swoje pierwsze pejzaże i prace plenerowe – część z nich została w Brzózkach na stałe.
Trudno wymienić wszystkich, którzy przez lata angażowali się w życie wsi – bo w istocie to dzieło całej społeczności.
To właśnie wspólnota, współpraca i miłość do miejsca, w którym się żyje, sprawiły, że dziś Brzózki są przykładem, iż natura może dotykać sztuki, a sztuka – codzienności.
Zdjęcie poniżej przedstawia ogród kwiatowy Pani Romany Adamskiej oczywiście w Brzózkach.
