25/05/2025
Miliardy na ambonę: jak rząd P*S podporządkował państwo interesom Kościoła
W ciągu swoich rządów Prawo i Sprawiedliwość dokonało bezprecedensowego transferu środków publicznych w kierunku instytucji Kościoła katolickiego, przekształcając świeckie państwo w ideologiczne przedłużenie Episkopatu. Setki milionów złotych każdego roku, miliardy przez całą kadencję – wszystko to z kieszeni polskich podatników.
Kościół jako uprzywilejowany beneficjent budżetu państwa
Za rządów P*S Kościół katolicki stał się największym beneficjentem środków publicznych spoza systemu opieki społecznej. Mowa tu nie tylko o jawnych dotacjach do fundacji religijnych, renowacji obiektów sakralnych czy finansowaniu katechezy w szkołach, ale też o ukrytym wsparciu w postaci przekazywania nieruchomości, ulg podatkowych czy finansowania kościelnych mediów.
Z danych ujawnionych przez dziennikarzy śledczych wynika, że tylko w latach 2015–2023 Kościół i podmioty z nim związane otrzymały od państwa ponad 3 miliardy złotych. Znaczna część tych środków trafiała poza systemem konkursowym – z pominięciem zasad przejrzystości i równego traktowania organizacji obywatelskich.
Finansowanie bez kontroli: Fundusz Kościelny i inne patologie
Reliktem PRL-u, który P*S nie tylko zachował, ale wręcz rozbudował, jest Fundusz Kościelny. Miał zostać zlikwidowany lub przekształcony – tak deklarowali nawet politycy prawicy jeszcze dekadę temu. Zamiast tego, jego budżet rósł z roku na rok, sięgając w 2023 r. ponad 200 mln zł. Środki z Funduszu, które mają pokrywać składki na ubezpieczenia społeczne duchownych, trafiają także na renowację kościołów, zakup sprzętu czy finansowanie działalności misyjnej – bez jasnych kryteriów i kontroli wydatkowania.
Do tego dochodzi rządowe wsparcie dla uczelni katolickich, mediów kościelnych (m.in. TV Trwam, Radia Maryja), a także ogromne sumy na lekcje religii w szkołach – roczny koszt to około 1,5 miliarda złotych. Tymczasem coraz więcej rodziców wypisuje dzieci z religii, a polska szkoła cierpi na chroniczne niedofinansowanie.
Ideologiczne inwestycje za publiczne pieniądze
Środki przekazywane Kościołowi nie są jedynie wyrazem przychylności partii rządzącej wobec katolicyzmu. Są narzędziem budowania politycznego sojuszu. Kościół, otrzymując miliardy z budżetu, stał się faktycznym partnerem P*S w kształtowaniu społeczeństwa – jego wartości, moralności, światopoglądu. Z ambon płynęły apele o głosowanie na „partię, która broni życia i rodziny”. W zamian płynęły miliony – nie tylko na parafie, ale też na powiązane organizacje, fundacje, instytuty.
W praktyce oznacza to finansowanie jednej ideologii z kieszeni wszystkich obywateli – również tych, którzy są niewierzący, innych wyznań, bądź po prostu uważają, że państwo i Kościół powinny być rozdzielone.
Cena politycznego klientelizmu
Polska nie jest teokracją, przynajmniej w świetle konstytucji. Ale działania rządów P*S w ostatnich latach zbliżają nas do modelu państwa wyznaniowego, gdzie Kościół staje się nie tylko moralnym autorytetem, ale również finansowym partnerem władzy. A wszystko to odbywa się kosztem społeczeństwa obywatelskiego, świeckiej edukacji, służby zdrowia, a przede wszystkim – zasad sprawiedliwości społecznej i transparentności.
Polityczny sojusz ołtarza z tronem zawsze ma swoją cenę. Problem w tym, że płacą ją ci, którzy nie mają nic wspólnego z jego korzyściami – zwykli obywatele, którym odmawia się finansowania przedszkola czy oddziału szpitalnego, bo pieniądze poszły na kolejne „muzeum chrześcijaństwa” czy „centrum dziedzictwa narodowego” w klasztorze.
Czas na prawdziwy rozdział Kościoła od państwa
Jeśli Polska ma być państwem nowoczesnym, demokratycznym i świeckim, konieczne jest radykalne przedefiniowanie relacji z Kościołem. Publiczne środki nie mogą być narzędziem ideologicznej krucjaty ani sposobem na kupowanie przychylności duchowieństwa. Kościół, jeśli ma być autentycznym przewodnikiem duchowym, powinien utrzymywać się z dobrowolnych datków wiernych, nie z podatków obywateli. A politycy – niezależnie od przekonań – powinni pamiętać, że mandat do rządzenia otrzymali od społeczeństwa, nie od episkopatu.
