Strażak kojarzony jest zazwyczaj z gaszeniem pożarów i chociaż stanowią one jeden z elementów codziennej pracy to, obok udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych, do zajęć strażaków należy także działalność ratownicza, likwidowanie wszelkich zagrożeń o charakterze chemicznym, radiologicznym, ewakuacja ludności z zagrożonego terenu, likwidacja zagrożenia wodnego i drogowego. W zależności od posiadane
j specjalizacji strażacy zajmują się różnymi zadaniami:
ratownik wysokościowy wyspecjalizowany w technikach aplinistycznych, udziela pomocy w miejscach, które są trudno dostępne (kanały, kominy, dachy)
strażak ze specjalizacją techniczną pomaga uwolnić poszkodowanych i likwiduje skutki wypadków samochodowych i katastrof budowlanych, dzięki obsłudze wyspecjalizowanego sprzętu
strażacy specjalizujący się w ratownictwie wodnym pomagają poszkodowanym w powodziach, prowadzą podwodne poszukiwania osób zaginionych, wyciągają z wody zatopione pojazdy
specjalizacja chemiczno-ekologiczna umożliwia strażakom usuwanie zagrożeń spowodowanych przez niebezpieczne substancje chemiczne
Praca strażaka jest ciężką pracą fizyczną, wykonywaną bardzo często w trudnych warunkach atmosferycznych i trudno dostępnych miejscach, dlatego kandydaci muszą wykazywać się doskonałym stanem zdrowia, kondycją fizyczną i siłą. Choroby układu oddechowego, cukrzyca czy wady serca uniemożliwiają wykonywanie tego zawodu. Oczywiście od strażaka wymagana jest odwaga, chęć niesienia pomocy poszkodowanym i gotowość do narażania własnego zdrowia i życia w razie konieczności. Specyfika pracy wymaga umiejętności pracy w grupie, współdziałania i umiejętności podporządkowania się rozkazom przełożonych. Strażacy najczęściej pracują w niebezpiecznych i gwałtownie zmieniających się warunkach. Przyjeżdżając na miejsce pożaru czy katastrofy z reguły nie są w pełni świadomi zagrożeń, które widoczne są np. Ciągłe ryzyko i stres towarzyszący tej pracy wymaga od kandydatów na strażaków dużej odporności psychicznej. Poza tym strażacy są narażeni w pracy na kontakt ze szkodliwymi substancjami chemicznymi i radiologicznymi, szkodliwymi gazami, narażeni są na popażenia, porażenia, przygniecenie gruzem. Przybywając na miejsce zdarzenia do strażaków należy bardzo często udzielenie pierwszej pomocy medycznej, przeprowadzenie akcji ratunkowej i zapobiegnięcie panice. Dlatego istotne jest opanowanie, silne nerwy oraz podzielność uwagi i umiejętność szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych.
