Historia Strzemięcina
Osada powstała we wczesnym
średniowieczu i nosiła pierwotną
nazwę słowiańską – Strzemocin. na
Stremenitz. W następnych latach
używano nazwy Preibut, Prybut,
Preybut, a to ze względu na
trudność w wymawianiu
słowiańskiej nazwy. Za
panowania starostów polskich,
osada ta przyjęła nazwę polską –
Strzemięcin. Z historii wiadomo, że w XIII w. był tam folwark i wieś,
umiejscowione
na prawym
brzegu Wisły, oddalony od
miasta o 1/3 milę na południe i
należała do powiatu
grudziądzkiego, ale była
własnością miasta. Granicą
posiadłości między folwarkiem i
miastem była tzw. „Droga
złodziejska” – prowadząca z lasu
miejskiego do Wisły. Gdy w 1599
r. dozór kościelny kościoła św. Ducha w Grudziądzu rościł sobie
pretensję do własności
Strzemięcina, powołując się na
przywilej z 1370 r. – Rada
Miejska przedstawiła rejestry
czynszowe z 1410 r., wg których
mieszkający tam rządca płacił
oprócz zwykłych zobowiązań
miastu 2 grzywny rocznie na św. Marcina. Oprócz rządcy
mieszkało tu kilkunastu
czynszowników jak: Culmsee, P. Gorsuch, Klinkenman i inni,
którzy płacili również czynsz wg
posiadanego majątku. W 1506 r. Sołtys Walenty, znana postać tej
miejscowości płacił 1 ½ grzywny,
a włościan, posiadających parcele
też było płatnikami. Pod koniec
XVI w., sąd ostatecznej instancji
przyznał rację miastu, a Król
Polski Zygmunt III odnowił
przywilej z 1370 r. –
potwierdzając stare prawa
miejskie. W późniejszych latach
folwark przejęło miasto,
utrzymując rządcę, kilku ratajów i
pasterza. W 1632 r. wydzierżawiono posiadłość
Goldschmidtowi na 6 lat, za co
ten płacił czynsz w wysokości 600
florenów. Dzierżawca był
zobowiązany zbudować dom i
stodołę. Drewno i cegłę dawało
miasto. Zachowany był trójpolowy system
uprawy. Hodowano tu również
owce, około 50 – 100 sztuk
bydła, a pastwisko było w lesie
miejskim. Po II wojnie szwedzkiej, w 1662
r., folwark wydzierżawiło miasto
burmistrzowi J. Koneibe na 12
lat. Dwa pierwsze lata były
jednak wolne od czynszu., ze
względu na zniszczenia wojenne. W 1705 r. dzierżawę przejął
dzierżawca P. Borcke, za 550
florenów rocznie, na 15 lat. Po
pierwszym rozbiorze Polski, w
1782 r., dobra Strzemięcińskie
zostały wydzierżawione za 218
talarów dyrektorowi poczty, L. Wagnerowi w wieczystą
dzierżawę. Dzierżawca założył na
stokach wzgórza winnice. W 1792
r. winnica ta posiadała już 8244
krzewów. Jednakże wino z tej
winnicy miało kwaśny smak i nie
zyskało aprobaty władz jak i
społeczeństwa. W 1796 r. dobra
Strzemięcińskie nabył komisarz
Meissner, a w 1804 r. przejął je
radca ziemski von Beguignalle. W
1834 r. odkupiło je miasto za
3000 talarów. Wg lustracji z 1868 r. było w
folwarku 11 budynków, w tym 4
mieszkalne z 51 mieszkańcami,
natomiast we wsi było 19
budynków z 180 osobami. W tym okresie na południowo-
wschodnim obszarze wsi istniała
żwirownia, dostarczająca materiał
do budowy. na drodze z lasu do
folwarku, w dolnej jego części
znajdował się cmentarz katolicki
o pow. 2100 m, zlikwidowany w
1914 r. Na skrzyżowaniu tej drogi
z traktem chełmińskim (obecnie
stacja paliw) była stacja leśnego. W 1872 r. Strzemięcin
przyłączono do obszaru
miejskiego. Na przełomie XIX i XX
w. (1899-1909), przed folwarkiem
pobudowano zbiorniki wody –
tzw. wyrównawcze, należący do
Miejskich Wodociągów. Zbiorniki
te istnieją do dnia dzisiejszego. Po II wojnie światowej, w 1945 r. folwark przeszedł pod
administrację PGR i istniał do
1974 r. W tym też roku został
rozebrany (obecnie teren
„Biedronki”). W latach 1975 do
1984 zbudowano tu nowe
osiedle Strzemięcin z cała
infrastrukturą handlowo-
usługową, szkolnictwem,
terenami sportowo-rekreacyjnymi
(osada „Grud”). Przy wjeździe do Grudziądza
mostem przez Wisłę, na
wzniesieniu widoczne są
wieżowce, powstały nowe ulice z
budynkami mieszkalnymi, a na
stokach po stronie wschodniej
powstała kolonia domków
jednorodzinnych. Poważnym mankamentem była
nadmierna eksploatacja iłów,
dokonywana przez cegielnię
„Kalinka” Przyczyniła się ona do
deformacji terenu w północnej
części osiedla, co jest widoczne
do dnia dzisiejszego.
