Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach

22/08/2026

📌22 sierpnia 1974 r. w Krakowie, w wieku 86 lat, zmarł Eugeniusz Kwiatkowski – wicepremier, minister skarbu, menedżer i polityk, wizjoner, twórca programu gospodarczego II RP.

🟥Jako minister przemysłu i handlu w gabinecie Kazimierza Bartla, zajął się intensywnie wspieraniem budowy portu w Gdyni, co trwale zapamiętano jako jedną z głównych jego zasług.

🟥Eugeniusz Kwiatkowski to główny architekt i realizator Centralnego Okręgu Przemysłowego w latach 1936-1939, w którym region kielecki, miał stanowić jeden z filarów całego projektu.

🟥Centralny Okręg Przemysłowy zaplanowano jako zaplecze energetyczne, surowcowe, techniczne i aprowizacyjne dla armii. Za lokalizacją COP w widłach Wisły, Dunajca i Sanu przemawiały trzy główne argumenty: strategiczny (oparty na nieco iluzorycznym oddaleniu od agresywnych sąsiadów – III Rzeszy i Związku Sowieckiego); demograficzno-społeczny (poprzez rozładowanie problemu przeludnienia agrarnego, zmniejszenie bezrobocia oraz złagodzenie nastrojów po strajkach chłopskich); ekonomiczny (stworzenie pomostu pomiędzy terenami rozwiniętymi gospodarczo, na przykład Śląskiem, a zacofanymi pod tym względem Kresami).
Położenie COP dawało też możliwość eksploatacji miejscowych surowców (kamienia, glin ceramicznych, rud żelaza i fosforytów), wykorzystania zasobów energetycznych (bliskość źródeł ropy naftowej i gazu oraz siłowni wodnych), rezerw siły roboczej, a przy okazji rozbudowy komunikacji lądowej i wodnej.

🟥Więcej o życiu i działalności Eugeniusza Kwiatkowskiego w artykule na portalu Przystanek Historia:
https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/224295,Strateg-Eugeniusz-Kwiatkowski-18881974.html

21/08/2026

✝️21 sierpnia 2021 r., w Londynie, w wieku 90 lat zmarła Karolina Kaczorowska – sybiraczka, żona ostatniego prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego.

🔹Urodziła się w 1930 roku w Stanisławowie, na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Jako dziecko została wywieziona z rodziną w głąb Związku Sowieckiego, który opuściła wraz z Armią Andersa. Po pobycie w Ugandzie, do końca lat 40. XX w., wyjechała do Wielkiej Brytanii, gdzie ukończyła studia i podjęła pracę nauczycielki. Dzięki zaangażowaniu w działalność harcerską poznała Ryszarda Kaczorowskiego, którego poślubiła 19 lipca 1952 roku. Para miała dwie córki: Jadwigę i Alicję.

🔹Karolina Kaczorowska była aktywną uczestniczką życia społecznego polskiej emigracji. Prócz harcerstwa szczególnym zaangażowaniem była dla niej m.in. w działalność charytatywna Zjednoczenia Polek w Wielkiej Brytanii. 19 lipca 1989, po zaprzysiężeniu Ryszarda Kaczorowskiego na urząd Prezydenta RP na Uchodźstwie, została Pierwszą Damą na Uchodźstwie.

🔹W grudniu 1990 Ryszard Kaczorowski uroczyście przekazał insygnia prezydenckie L**howi Wałęsie. Karolina Kaczorowska towarzyszyła wówczas mężowi i był to dla niej pierwszy powrót do kraju po 50 latach.
Tak ten moment wspominała w 2012 roku, podczas wizyty w Starachowicach, spotykając się z uczniami ówczesnego Gimnazjum Publicznego nr 2:
- Wyjeżdżając na emigrację, w życiu nie myślałam, że jeszcze kiedyś będę w Polsce. Mój mąż żył Polską, bardzo kochał Ojczyznę. Pamiętam dzień, kiedy przyjechaliśmy do Polski, żeby mój mąż mógł przekazać insygnia władzy prezydenckiej L**howi Wałęsie. Na lotnisku Wojsko Polskie zagrało hymn narodowy. To była niesamowita chwila. Mój mąż marzył, żeby spocząć w polskiej ziemi i tak Pan Bóg sprawił - mówiła, cytowana przez dziennik „Echo Dnia”.

🔹10 kwietnia 2010 miała wraz z mężem wziąć udział w obchodach 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, jednak z powodu choroby zrezygnowała z uczestnictwa w uroczystościach. Jej mąż udał się więc w podróż sam, i jak wszyscy pasażerowie prezydenckiego samolotu, zginął w katastrofie smoleńskiej.

🔹Pomimo tragedii Karolina Kaczorowska nie zaprzestała swojej działalności publicznej. Była szczególną kustoszką pamięci o zmarłym mężu. Kilka razy gościła też na ziemi świętokrzyskiej.

🔹Więcej informacji:
https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/163297,Uroczystosci-pogrzebowe-Karoliny-Kaczorowskiej-Warszawa-23-kwietnia-2022.html

📸Karolina Kaczorowska w Senacie RP. Uroczystości podsumowujące Rok Generała Władysława Andersa (źródło: IPN)

20/08/2026

🔘20 sierpnia 1942 r. rozpoczęła się likwidacja kieleckiego getta. W trzech transportach oddziały niemieckie wywiozły z Kielc do obozu natychmiastowej zagłady w Treblince ok. 21 tys. Żydów. O tych ofiarach przypomniały uroczystości, które odbyły się dziś przy pomniku Menora w Kielcach.

🔘W wydarzeniu udział wziął dr Tomasz Domański z Delegatury IPN w Kielcach, który wyjaśnił, że zagłada kieleckiego getta została przeprowadzona przez niemieckie władze administracyjne (cywilne i policyjne) w ramach „Aktion Reinhard”, obejmującej swoim zasięgiem całe Generalne Gubernatorstwo:
- Akcję przeprowadzono według ustalonego wzorca. Wyznaczony teren do „wysiedlenia” wcześniej szczelnie otaczano i groźbami zamordowania, zmuszano do pomocy żydowską służbę porządkową. Podczas dokonywania selekcji oraz spędzania na rampę kolejową przy ul. Młynarskiej, wśród bicia, wrzasków i krzyków, oprawcy zamordowali około 2 tys. osób, głównie starych, chorych, kobiet w ciąży, w tym ok. 500 dzieci – wyliczał.

🔘Dr Tomasz Domański dodał, że po likwidacji getta na terenie dzielnicy żydowskiej pozostało jeszcze ok. 2 tys. Żydów izolowanych w obozie pracy na ul. Stolarskiej i Jasnej.
- W obozie hitlerowcy dopuszczali się wielu zbrodni. Na przełomie kwietnia-maja 1943 r. ocalałych Żydów przeniesiono do trzech obozów pracy, zorganizowanych przy zakładach „Granat”, Hucie „Ludwików” i fabryce mebli „Henryków”. Likwidacja tych obozów nastąpiła w lipcu 1944 r., a pracujących tam Żydów wywieziono do KL Auschwitz – wyjaśnił.

🔘Bogdan Białek, honorowy prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego w Kielcach, które zorganizowało uroczystość, zwrócił uwagę, że ta rocznica jest nie tylko upamiętnieniem ofiar z kieleckiego getta, ale niesie też przestrogę dla współcześnie żyjących.
- Dziś przychodzimy nie tylko oddać hołd tym pomordowanym, ale także żebyśmy się uczyli, że masowe zbrodnie są do pomyślenia. Do takich masowych zbrodni ciągle dochodzi – podkreślił.

🔘Więcej o losach kieleckiego getta na naszej stronie internetowej: https://kielce.ipn.gov.pl/kie/aktualnosci/246384,Uroczystosci-w-84-rocznice-likwidacji-kieleckiego-getta.html

20/08/2026

✝️ W niedzielę, 30 sierpnia, o godz. 12.00 (czasu ukraińskiego) w miejscu dawnej wsi Ostrówki na Ukrainie odbędą się uroczystości pogrzebowe 55 P***ków, ofiar Zbrodni Wołyńskiej z Ostrówek i Woli Ostrowieckiej. Ich ekshumacje przeprowadzili pracownicy IPN, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności” oraz specjalista medycyny sądowej z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w dniach 13 lipca-7 sierpnia tego roku. Interdyscyplinarny zespół podjął szczątki 55 ofiar (w tym 26 dzieci) w trzech lokalizacjach: zbiorowym grobie w dawnym gospodarstwie Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej (48 osób, w tym 24 dzieci), zbiorowym grobie przy dawnej szkole w Ostrówkach (6 osób) oraz pojedynczym grobie leśnym (1 kobieta).

▪️Uroczystości pogrzebowe zbiegają się z 83. rocznicą okrutnej zbrodni na tym terenie, ponieważ zagłada Ostrówek i Woli Ostrowieckiej została dokonana 30 sierpnia 1943 r.

🟥 Ceremonia pogrzebowa doczesnych szczątków mieszkańców Ostrówek i Woli Ostrowieckiej – ofiar ludobójstwa na Wołyniu. Ostrówki (Ukraina), 30 sierpnia 2026.

W niedzielę, 30 sierpnia br. o godz. 12.00 (czasu ukraińskiego) w miejscu dawnej wsi Ostrówki na Ukrainie odbędą się uroczystości pogrzebowe 55 P***ków, ofiar Zbrodni Wołyńskiej z Ostrówek i Woli Ostrowieckiej. W ceremonii upamiętniającej pomordowanych przez ukraińskich nacjonalistów weźmie udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski, a także przedstawiciele polskich władz, rodzin wołyńskich oraz lokalnej społeczności. Wydarzenie zbiega się z 83. rocznicą tej okrutnej zbrodni.

Program uroczystości (czas lokalny)

godz. 12.00 – Msza Święta w intencji Ofiar ludobójstwa na Wołyniu
około godz. 13.00 – pochówek szczątków w mogile zbiorowej, w której spoczywają ofiary ekshumowane w latach 1992, 2011 i 2015 r.

Informacja dla mediów: Instytut Pamięci Narodowej nie prowadzi akredytacji dla mediów. Dziennikarze planujący dojazd do Ostrówek muszą uwzględnić, że z racji przebywania w strefie przygranicznej, oprócz przejścia granicznego może czekać ich dodatkowa kontrola na posterunku (blockpost). Prosimy o wzięcie tego pod uwagę i zaplanowanie wcześniejszego wyjazdu.

Lokalizacja: ceremonia pogrzebowa odbędzie się na cmentarzu w Ostrówkach (Ukraina, obwód wołyński).

Wyniki tegorocznych prac ekshumacyjnych ofiar Zbrodni Wołyńskiej w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej

Od 13 lipca do 7 sierpnia 2026 r. pracownicy IPN, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności” oraz specjalista medycyny sądowej z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przeprowadzili ekshumacje ofiar Zbrodni Wołyńskiej w dawnych wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka. Miejsca ustalono podczas kwietniowych prac poszukiwawczych. 30 sierpnia 1943 r. obie polskie miejscowości padły ofiarą ataku UPA i ukraińskich mieszkańców sąsiednich wsi – Polacy zostali wymordowani, a ich domostwa zniszczone. Dziś tereny te zajmują lasy i pola.

Interdyscyplinarny zespół podjął szczątki 55 ofiar (w tym 26 dzieci) w trzech lokalizacjach: zbiorowym grobie w dawnym gospodarstwie Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej (48 osób, w tym 24 dzieci), zbiorowym grobie przy dawnej szkole w Ostrówkach (6 osób) oraz pojedynczym grobie leśnym (1 kobieta). Ofiary pochowano bez trumien, w przypadkowych pozycjach; na większości szczątków ujawniono obrażenia (głównie tylnej części czaszek i rany postrzałowe) zgodne z relacjami świadków i wcześniejszymi badaniami. Zabezpieczono materiał do badań DNA oraz ponad 300 przedmiotów osobistych (m.in. medaliki, krzyżyki i różańce). Poszukiwania na tzw. „Trupim Polu” nie ujawniły kolejnych szczątków. Według listy ofiar sporządzonej przez historyków wciąż pozostaje do odnalezienia ok. 300 osób.

***

Zbrodnia Wołyńska to jedna z najtragiczniejszych kart polskiej historii XX wieku. W latach 1943–1945 ukraińscy nacjonaliści z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) dokonali zaplanowanego ludobójstwa na ludności polskiej na Wołyniu i Małopolsce Wschodniej. Ataki rozpoczęły się na większą skalę wiosną 1943 r., osiągając apogeum 11 lipca 1943 r. (tzw. „Krwawa niedziela”), gdy zaatakowano jednocześnie kilkadziesiąt polskich miejscowości. W sumie zamordowano od 80 do 120 tysięcy P***ków – mężczyzn, kobiet i dzieci – stosując niewyobrażalnie okrutne metody: mordowano przy użyciu siekier, kos, wideł, palono żywcem i stosowano tortury. Kilkaset tysięcy osób musiało uciekać, ratując życie.

Jednym z najbardziej tragicznych epizodów tej zbrodni była zagłada Ostrówek i Woli Ostrowieckiej dokonana 30 sierpnia 1943 r. O świcie kureń (ukraiński pododdział) UPA Iwana Kłymczaka „Łysego” oraz sotnia Iwana Zareczniuka „Worona”, wsparci przez ukraińskich mieszkańców okolicznych wsi, otoczyli obie polskie wsie szczelnym kordonem. Mieszkańców podstępnie zgromadzono na placach szkolnych pod pretekstem zebrania. W Ostrówkach mężczyzn zapędzono do szkoły i zabudowań, gdzie grupami po dziesięciu mordowano uderzeniami siekier, drewnianymi maczugami i strzałami w tył głowy. Kobiety z dziećmi i starców zamknięto w kościele. W Woli Ostrowieckiej podobny los spotkał mieszkańców – mężczyzn zabijano za stodołą Strażyca, a później podpalono budynek ze zgromadzonymi kobietami i dziećmi, wrzucając granaty przez okna.

W ciągu zaledwie kilku godzin Ukraińcy wymordowali w obu wsiach ok. 1050 osób – w tym setki dzieci i kobiet. Ocalałych uratowało niespodziewane pojawienie się niemieckiego patrolu, który wywołał panikę wśród napastników. Po rzezi wsie splądrowano i spalono, a ciała pomordowanych wrzucano do masowych dołów, studni i rowów. Dziś na miejscu dawnych polskich osad rozciągają się pola i łąki.

Pamięć o tych wydarzeniach powracała powoli. Dopiero ekshumacje w latach 1992, 2011 i 2015 pozwoliły godnie pochować setki ofiar. Uroczystości na cmentarzu w Ostrówkach stały się symbolem przywracania prawdy o ludobójstwie ukraińskich nacjonalistów i pamięci o jej ofiarach.

IPN

20/08/2026

❗Do 17 września został wydłużony termin przesyłania abstraktów proponowanych referatów oraz zgłoszeń do udziału w IX konferencji naukowej „Wieś polska podczas II wojny światowej. Wieś polska we wschodnich województwach II Rzeczypospolitej w latach 1939-1945”. Wydarzenie odbędzie się 18 listopada w Delegaturze Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach.

📋Obrady poświęcimy okupacyjnym losom mieszkańców wsi, leżących we wrześniu 1939 r. na terenie siedmiu wschodnich województw II Rzeczypospolitej Polskiej, tj. lwowskiego, nowogródzkiego, poleskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego, wileńskiego i wołyńskiego.
Zapraszamy do dyskusji o najnowszej historii Kresów Wschodnich i losach ich mieszkańców. Wiemy, że dzieje tej części Rzeczypospolitej różniły się od okupacyjnych doświadczeń przedwojennych województw centralnych i zachodnich. Zdecydowała o tym geografia, a raczej geopolityka lat trzydziestych XX wieku.
Wybuch II wojny światowej był czynnikiem, który zapoczątkował radykalną zmianę rzeczywistości politycznej i społeczno-gospodarczej tej części przedwojennej Polski. Zakończenie działań wojennych w 1939 r. rozpoczęło proces totalnej sowietyzacji tych obszarów. Jej ofiarami padli dotychczasowi gospodarze Kresów.

👥Organizatorzy konferencji: Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach, Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich oddział Muzeum Wsi Kieleckiej oraz Instytut Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach.

🔎Szczegółowe informacje: https://ipn.gov.pl/pl/nauka-i-edukacja/badania-historyczne/konferencje/240099,CALL-FOR-PAPERS-IX-konferencja-naukowa-Wies-polska-podczas-II-wojny-swiatowej-Wi.html

19/08/2026

📸 Dziś obchodzimy Światowy Dzień Fotografii.

🎞️Obecnie dla wielu osób robienie zdjęć jest rzeczą naturalną, ale w czasie II wojny światowej można było za to stracić życie.

❌Jak pisze Katarzyna Adamów w artykule „Prawda zapisana na kliszy. Fotografowie w Powstaniu Warszawskim”, choć prawo zakazujące robienia zdjęć w miejscach publicznych weszło w życie dopiero w 1941 r., to od początku okupacji fotografów spotykały represje. Zabronione było rejestrowanie zniszczeń z września 1939 roku, działalności Gestapo bądź Wehrmachtu czy fotografowanie siedzib okupanta. Osobę zatrzymaną z aparatem w dłoni podejrzewano o szpiegostwo.

🖼️W Warszawie zawodowi fotografowie mogli pracować jedynie we własnym atelier po uzyskaniu specjalnego zezwolenia od władz okupacyjnych. Jednak z drugiej strony toczyło się tajne życie fotografów. W konspiracji działała komórka fotograficzna Delegatury Rządu na Kraj oraz Referat Fotograficzny Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Przekazywano zdjęcia Rządowi RP na uchodźstwie, szkolono korespondentów wojennych czy wyrabiano fotografie do fałszywych dokumentów.

📁Po wybuchu powstania warszawskiego stolica stała się areną jawnej działalności fotograficznej. Na ulicę wyszyli zawodowi fotografowie, osoby przeszkolone na tajnych kursach sprawozdawców wojennych oraz liczni amatorzy. Wszechobecna radość z wolności i chęć udokumentowania tych niecodziennych obrazów były silniejsze od strachu o własne życie.

👩Jedną z nielicznych kobiet – fotografów z czasów Powstania Warszawskiego, Ewę Faryaszewskę, prezentowaliśmy 1 sierpnia, podczas uroczystości na Skwerze Harcerskim im. Szarych Szeregów w Kielcach. Tworzyła unikatowe, kolorowe fotografie, dokumentujące zniszczenia Starego Miasta. Kinga Mierzejewska w tekście „Ewa Faryaszewska. Kapral z warkoczem” dodaje, że należała też do grupy zajmującej się ratowaniem zabytków ze staromiejskich kamienic i kościołów. Z narażaniem życia, pod ostrzałem niemieckim wydobywała z ruin i zgliszczy bezcenne dzieła sztuki. Obrazy, rzeźby i inne artefakty starano się następnie przenieść i ukryć w piwnicach, między innymi w kamienicy Baryczków, w nadziei, że tam przetrwają. 27 sierpnia 1944 r. Ewa została ciężko ranna. Trafił ją odłamek pocisku, gdy wybiegała z bramy kamienicy przy ulicy Nowomiejskiej 10. Zmarła następnego dnia.

👥Wybrane sylwetki fotografów walczącej Warszawy, kulisy ich pracy i losy poznają Państwo z artykułów:

https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/powstanie-warszawskie/118698,Ewa-Faryaszewska-Kapral-z-warkoczem.html

https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/103288,Prawda-zapisana-na-kliszy-Fotografowie-w-Powstaniu-Warszawskim.html

📸 Zniszczenia Warszawy w 1939 roku w obiektywie Antoniego Snawadzkiego

19/08/2026

1️⃣9️⃣sierpnia 1893 r. urodził się Stefan Starzyński – żołnierz Legionów Polskich, w latach 1934-1939 prezydent Warszawy, a po wybuchu II wojny światowej – komisarz cywilny przy Dowództwie Obrony Warszawy.

🎚️27 października 1939 r. został aresztowany przez Niemców. Więziony był w placówkach na ul. Daniłowiczowskiej, następnie na Rakowieckiej, wreszcie trafił na Pawiak. Stamtąd, między 21 a 23 grudnia 1939 r., został wywieziony przez gestapo w nieznanym kierunku. Według ustaleń pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej, zginął z rąk gestapowców pomiędzy 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub w jej okolicach. Miejsce pochówku Starzyńskiego do dziś pozostaje nieznane, jego grób symboliczny znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

💰W dziejach Warszawy zapisał się jako prezydent, który przyczynił się do rozwoju miasta. Był także inicjatorem rozpoczętego w 1937 r. planu rozbudowy stolicy, który wśród innych inwestycji przewidywał wzniesienie nowej elektrowni, rozwój kolejnych terenów zielonych oraz uruchomienie 25-kilometrowego odcinka metra.

⚔️Jednak, jak pisze Iwona Siwińska w artykule „Stefan Starzyński. Chciał, by Warszawa była wielka”, wszystkie osiągnięcia i ambicje Stefana Starzyńskiego jako prezydenta stolicy zbladły w pamięci potomnych wobec heroizmu, jakim wykazał się on na tym stanowisku w czasie obrony miasta we wrześniu 1939 r. Pozostał wówczas w stolicy, jako Cywilny Komisarz najpierw przy Dowództwie Obrony Warszawy, a następnie przy Armii „Warszawa”.
Jego płomienne przemówienia radiowe sprawiły, że stał się prawdziwym przywódcą stolicy oraz autorytetem daleko wykraczającym poza granice Warszawy, a nawet Polski. W ostatnim, najbardziej znanym, szczególnie poruszającym wystąpieniu Starzyńskiego (23 września 1939 r.) padły słowa:

🎙️„Chciałem, by Warszawa była wielka. Wierzyłem, że wielka będzie. Ja i moi współpracownicy kreśliliśmy plany, robiliśmy szkice wielkiej Warszawy przyszłości. I Warszawa jest wielka. Prędzej to nastąpiło, niż przypuszczaliśmy. Nie za lat pięćdziesiąt, nie za sto, lecz dziś widzę wielką Warszawę. Gdy teraz do was mówię, widzę ją przez okna w całej wielkości i chwale, otoczoną kłębami dymu, rozczerwienioną płomieniami ognia, wspaniałą, niezniszczalną, wielką, walczącą Warszawę!”.

Więcej o Stefanie Starzyńskim: https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/wrzesien-1939/104647,Stefan-Starzynski-Chcial-by-Warszawa-byla-wielka.html

18/08/2026

💬Ks. Roman Kotlarz mówił, że oprócz chleba, każdy człowiek potrzebuje poszanowania swojej godności i sprawiedliwości. I to się władzom nie podobało – podkreślał ks. kan. dr Marek P***k z Diecezji Radomskiej, który prowadzi proces beatyfikacyjny ks. Kotlarza. Dziś nowe rondo w Tychowie Starym (gm. Mirzec) otrzymało imię tego duchownego, zmarłego 50 lat temu.

✌️Wątpliwości co do tego, że to najwłaściwszy patron, nie mieli ani mieszkańcy gminy Mirzec – uczestnicy konsultacji społecznych, które odbyły się w dniach 27 lipca - 10 sierpnia, ani radni, którzy na dzisiejszej nadzwyczajnej sesji Rady Gminy w Mircu, jednogłośnie przyjęli uchwałę w sprawie nadania rondu w Tychowie Starym imienia ks. Romana Kotlarza.

🗣️Jednym z punktów w porządku sesji była prelekcja Edyty Krężołek, kierownik Referatu Edukacji Narodowej Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach. Nasza historyk mówiła o życiu, działalności i postawie śp. ks. Romana Kotlarza.

- Ksiądz Roman Kotlarz stał się swoistym symbolem, „ikoną” protestu robotniczego w czerwcu 1976 r. Całą jego posługę duszpasterską znaczyły konflikty z władzą komunistyczną. Tak było w Szydłowcu, w Koprzywnicy, w Pelagowie i w Mircu, gdzie bardzo zdecydowanie wypowiadał się przeciwko wyprowadzaniu nauki religii ze szkół. Czy ks. Kotlarz prowadził działalność o charakterze politycznym i wykorzystywał ambonę do celów niemających nic wspólnego z religią – co zarzucały mu władze? Trudno o bardziej absurdalny zarzut – podkreśliła.

▪️Edyta Krężołek zwróciła uwagę, że ks. Kotlarz nie miał żadnych ambicji politycznych i nie myślał o działalności opozycyjnej.
- Był kapłanem wrażliwym na ludzką krzywdę. I to popychało do działań, które nie mieściły się w sztywnym gorsecie komunistycznego państwa. To właśnie dlatego ks. Kotlarz 25 czerwca 1976 r. przyłączył się do robotników protestujących na ulicach Radomia, a potem – nie bacząc na osobiste ryzyko – wystąpił w ich obronie w kazaniach. Specyfika komunistycznego państwa, które nawet w okresie tzw. średniego PRL-u nie zrezygnowało z drastycznych form represji, skazywała go na konfrontację z bezpieką. Co ta konfrontacja oznaczała – wiemy: szykany, bicie, i w konsekwencji śmierć – wymieniała.

▪️Autorem koncepcji, by nowo wybudowane rondo w Tychowie Starym nazwać imieniem ks. Romana Kotlarza, był proboszcz mirzeckiej parafii, ks. Grzegorz Murawski. Podczas mszy świętej zwrócił uwagę, że uroczystość ta wypada dokładnie w 50. rocznicę śmierci ks. Kotlarza, przed laty pełniącego posługę w Mircu.
- Chcemy dziękować za dar jego osoby, prosić o rychłą beatyfikację – zaznaczył.
Zwrócił uwagę na symbolikę Tychowa Starego.
- Kiedy w 1960 r. ks. Roman Kotlarz musiał opuścić swoją parafię, w tej miejscowości wierni z kościoła w Mircu wybudowali symboliczną bramę – wspominał.

▪️O wartościach, misji ewangelizacji, wielkim sercu dla bliźnich, porywających kazaniach, ale także o cenie, jaką ks. Roman Kotlarz musiał zapłacić za swoją niezłomność, mówił w homilii ks. kan. dr Marek P***k z Diecezji Radomskiej, który prowadzi proces beatyfikacyjny ks. Kotlarza.
- Upominał się o tych ludzi bitych na ścieżkach zdrowia, mówił, że nie wolno nam milczeć, że nie wolno nam się nie modlić „Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj…”. Ale mówił też, że oprócz chleba, każdy człowiek potrzebuje poszanowania swojej godności i sprawiedliwości. I to się władzom nie podobało – zaznaczył.

Ksiądz Roman Kotlarz zmarł 18 sierpnia 1976 r. w szpitalu w Krychnowicach.

▪️Informacje o ks. Romanie Kotlarzu, a także więcej o uroczystościach w Mircu znajdą Państwo na naszej internetowej stronie: https://kielce.ipn.gov.pl/kie/aktualnosci/246303,Ks-Roman-Kotlarz-zostal-upamietniony-w-Tychowie-Starym.html?sid=e7611108529f75a7afbe2c77ff1d2f31

17/08/2026

🎬Dziś w Centrum Edukacyjnym „Przystanek Historia” w Kielcach miały miejsce nagrania kolejnych „Notacji”.
Tym razem dr Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki z Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach rozmawiał z Józefem Bzinkowskim oraz Edwardem L**hem.

🎙️Józef Bzinkowski był współzałożycielem i działaczem NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidulanych w gminie Bieliny, przewodniczącym Zarządu Gminnego NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych. Po wprowadzeniu stanu wojennego do 1989 r. prowadził działalność w podziemnych strukturach związku oraz w nielegalnej organizacji Ogólnopolski Komitet Oporu Rolników. Kolportował nielegalne materiały, tj. ulotki, prasę i wydawnictwa bezdebitowe na terenie gminy. Organizował pomoc dla internowanych oraz członków ich rodzin. W maju 1983 r. wziął udział w manifestacji patriotycznej w Bielinach. W 2019 r. został odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

🎙️Edward L**h w działalność opozycyjną był zaangażowany jeszcze przed sierpniem 1980 r. W sierpniu został przewodniczącym komitetu strajkowego. W NSZZ „Solidarność” pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Założycielskiego, następnie przewodniczącego Komisji Zakładowej w Okręgowym Przedsiębiorstwie Przemysłu Mięsnego w Kielcach. W czasie stanu wojennego nie odstąpił od działalności związkowej, m.in. na terenie Kielc brał udział w akcji przygotowywania i rozpakowywania dużej liczby ulotek antypaństwowych, sygnowanych przez NSZZ „Solidarność”, za co został skazany w 1982 r. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach na trzy lata pozbawiania wolności oraz na cztery lata utraty praw publicznych. Decyzją Rady Państwa z dnia 21 marca 1983 r. uzyskał warunkowe, przedterminowe zwolnienie z zakładu karnego.

📽️„Notacje” to ogólnopolski program Instytutu Pamięci Narodowej. Od 2007 r. są nagrywane relacje świadków historii, które w ten sposób tworzą Archiwum Historii Mówionej. Notacje rejestrowane są techniką video. Zasoby Archiwum Historii Mówionej są wykorzystywane do celów naukowych i edukacyjnych, a także publikowane na historycznych vortalach internetowych IPN oraz na stronach serwisu YouTube (youtube.pl/ipnnotacje).

17/08/2026

👤Jest uznawany za jednego z Ojców Niepodległości obok Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Wincentego Witosa oraz Ignacego Daszyńskiego. 17 sierpnia 1939 roku zmarł Wojciech Korfanty.

🔸Jak piszą Sebastian Rosenbaum i Mirosław Węcki, Wojciech Korfanty stał się znany od pierwszych chwil swej publicznej aktywności w początkach XX w. Jednak to walka o Górny Śląsk, toczona w latach 1919–1921 metodami pokojowymi i zbrojnymi, uczyniła z niego żywą legendę.

🔸Najważniejszy przedstawiciel polskiego ruchu narodowego z Górnego Śląska. Przeciwstawiał się germanizacyjnej polityce władz niemieckich wobec ludności polskiej, walczył o polepszenie sytuacji niższych warstw społecznych. Występował na forum parlamentarnym i na wiecach, był czynny jako dziennikarz i wydawca prasowy, stworzył gazety „P***k” i „Górnoślązak”.

🔸W listopadzie 1918 r. został członkiem Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, kierował jej wydziałem wojskowym w czasie powstania wielkopolskiego. Gdy w traktacie wersalskim zapisano, że los Górnego Śląska ma zostać rozstrzygnięty w plebiscycie, stanął na czele Polskiego Komisariatu Plebiscytowego i kierował jego akcją propagandową.

🔸W maju 1921 r. wywołał III powstanie śląskie i został jego dyktatorem, odnosząc sukcesy militarne i polityczne. Wskutek oporu Józefa Piłsudskiego nie objął stanowiska premiera, pozostał jednak wiodącym politykiem w województwie śląskim. Był jednym z twórców i liderów polskiej chadecji, wydawcą i publicystą dziennika „Polonia”.

🔸Po zamachu majowym 1926 r. przeciwstawił się sanacji, za co spotkały go szykany, m.in. uwięzienie w Brześciu. W 1935 r. wyemigrował do Czechosłowacji. Powrócił do Polski w kwietniu 1939 r. i został aresztowany. Zmarł tuż po zwolnieniu z więzienia.

🔸 Więcej informacji o Wojciechu Korfantym:
https://ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/materialy-do-pobrania/186963,Wojciech-Korfanty-Ojciec-Polskiej-Niepodleglosci.html
oraz
https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/niepodleglosc/43456,Slazak-i-P***k-Wojciech-Korfanty-18731939.html