Z dziejów Nadleśnictwa Różanna
Nadleśnictwo Różanna położone jest w środkowo-zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego. Lasy te tworzą „klamrę” łączącą dwa największe kompleksy leśne kujaw i pomorza Bory Tucholskie (na północy) i Puszczę Bydgoską (na południu). Stanowią one zwarte tereny lasów z przewagą borów sosnowych ciągnące się wzdłuż Zalewu Koronowskiego i rzeki Brdy o powierzchni
ogólnej około 11 300 ha. Powierzchnia leśna nadleśnictwa wynosi bez mała 11 000 ha. Od XII wieku tutejsze dobra leśne stanowiły własność książęcą, później kościelną by w końcu po I rozbiorze Polski przejął je rząd pruski. Po tym czasie rozpoczęła się organizacja gospodarstwa leśnego. Po odzyskaniu niepodległości lasy stanowiły własność państwa polskiego tworząc dwa nadleśnictwa Różanna i Stronno. W obecnych granicach Nadleśnictwo Różanna istnieje od 1975 (współcześnie następowały tylko niewielkie korekty tych granic). Powstało ono z połączenia wcześniej wspomnianych jednostek, których nazwy pozostały jako nazwy obrębów leśnych. Znaczącym wydarzeniem było utworzenie w latach 1956-60 Zbiornika Koronowskiego poprzez spiętrzenie rzeki Brdy na potrzeby elektrowni wodnej mieszczącej się w Samociążku. Jego powstanie spowodowało znaczne zmiany topografii terenu. Pod wodą znalazły się najżyźniejsze i najbogatsze pod względem przyrodniczym fragmenty lasów położone na zboczach doliny Brdy. Pod wodami zalewu znalazły się też niektóre wsie i pojedyncze zabudowania (w tym stara siedziba Nadleśnictwa Różanna). Całkowicie zmienił się układ dróg w bezpośrednim sąsiedztwie zbiornika wodnego, między innymi zniknęły mosty spinające brzegi Brdy. Aby umożliwić komunikację pomiędzy miejscowościami położonymi po obu stronach zalewu w miejsce nieistniejących mostów zorganizowano przeprawę promową. Niewątpliwie jednak jest on obecnie największą atrakcją turystyczną regionu. Wraz z Rynną Jezior Byszewskich, Doliną Brdy i licznymi śródleśnymi „oczkami wodnymi” (powstałymi w wyniku spiętrzenia wód zalewu) przyciąga on corocznie w nasze okolice rzesze turystów – głównie wędkarzy i wodniaków. Położenie nadleśnictwa między dwoma największymi kompleksami borowymi województwa determinuje jego charakter. Dominują tu siedliska borowe porośnięte przede wszystkim sosną zwyczajną (87% udziału). Spotykamy też lokalnie drzewostany z dominującym dębem lub przy brzegach licznych zbiorników i cieków wodnych na terenach podmokłych olchą. Pozostałe gatunki takie jak świerk, modrzew, brzoza buk stanowią tylko domieszki. Mamy tu do czynienia z dużym areałem lasów gospodarczych o charakterze ochronnym – głownie wodochronnych. Utworzone zostały też obszary chronionego krajobrazu: Zalewu Koronowskiego, Rynien Jezior Byszewskich oraz Doliny Rzeki Sępolenki. W sercu obrębu Różanna został powołany do życia w 2002 roku rezerwat przyrody chroniący starodrzew dębu szypułkowego. Dzięki staraniom pracowników nadleśnictwa rezerwatowi nadano imię Jana Rychlickiego –zmarłego w 2011 roku długoletniego nadleśniczego Nadleśnictwa Różanna, który za życia mieszkał w pobliżu. Innymi cennymi historycznie obszarami położonymi wśród lasów nadleśnictwa są miejsca pamięci narodowej, pozostałości po cmentarzykach leśnych oraz kilka obiektów związanych z walkami wojny obronnej z 1939r. Na terenie leśnictwa Tylna Góra można też zaobserwować ostatnie ślady po obozie jenieckim żołnierzy rosyjskich z czasów wojny polsko-bolszewickiej. Centralnym punktem nadleśnictwa jest miasteczko Koronowo na którego skraju posadowiona jest nasza siedziba. Miasto dzieli teren nadleśnictwa na dwa obręby na północy Różanna i na południu Stronno. Koronowo to malownicza miejscowość położona w dolinie Brdy, która swój rozkwit i prawa miejskie zawdzięcza założonemu tu przez Cystersów klasztorowi. Obecnie średniowieczny kościół pocysterski czyli bazylika mniejsza to perła architektury gotyku i baroku oraz główny zabytek miasta. Specyficzną ciekawostką zaś jest zakład karny zlokalizowany w budynkach poklasztornych (część celi osadzonych to byłe cele zakonników). Inne warte obejrzenia zabytki Koronowa to tzw. „diabelski młyn” – były młyn wodny, kościół Św. Andrzeja, ratusz miejski, układ urbanistyczny starego miasta, synagoga, kirkut oraz most kolei wąskotorowej. Wzgórza wokół miasta porastają drzewostany grabowe, jest to tzw. Park GRABINA, kiedyś główne miejsce wypoczynku mieszkańców. W najbliższej okolicy mamy jeszcze kościół w Byszewie czyli Sanktuarium Matki Boskiej Królowej Krajny (to w Byszewie pierwotnie osiedlili się Cystersi), wiadukt „Doner” w Buszkowie, pozostałości po zamku krzyżackim w Nowym Jasińcu, w pobliżu którego znajduje się tzw. „”Gaj Wyczółkowskiego”, spichlerz plebejski w Byszewie, dworek Leona Wyczółkowskiego
w Gościeradzu,. Mało znanym szerszemu ogółowi wydarzeniem jest „Bitwy pod Koronowem”, która odbyła się 10.10.1410 r. Była to zwycięska bitwa z Krzyżakami. Druga pod względem ważności po Grunwaldzie.
