02/12/2025
Zachęcamy przeczytać polemikę posłanki Daria Gosek-Popiołek z wizją i zdaniem małopolskiego konserwatora zabytków w sprawie krakowskich zabytków. ⬇️
Co o tym Państwo sądzą? 🤔
Uważnie przeczytałam wywiad z Małopolską Konserwator Zabytków, panią Katarzyną Urbańską, dotyczący Miastoprojektu, SAO Investments i zderzenia między dziedzictwem architektonicznym a współczesnością, który ukazał się w krakowskiej „Gazecie Wyborczej”.
Lektura ta poruszyła mnie na tyle, że postanowiłam napisać polemikę. W tekście tym pani konserwator stawia bowiem wiele „chochołów”. Uważam, że warto, aby to wybrzmiało: w wielu momentach autorka nieuczciwie (choć retorycznie sprawnie) przedstawia różne napięcia, rzucając przy tym mocne oskarżenia wobec mieszkańców i strony społecznej. Postanowiłam wypunktować te nieścisłości.
𝗖𝗲𝗹𝗲𝗯𝗿𝘆𝗰𝗶 𝗶 𝗺𝗶𝘁 𝗿𝗼́𝘄𝗻𝗼𝘀́𝗰𝗶 𝗶𝗻𝘄𝗲𝘀𝘁𝗼𝗿𝗼́𝘄
“𝘞𝘪𝘦𝘭𝘦 𝘮𝘪𝘢𝘴𝘵 𝘻𝘢𝘣𝘪𝘦𝘨𝘢 𝘰 𝘴𝘱𝘳𝘰𝘸𝘢𝘥𝘻𝘦𝘯𝘪𝘢 𝘵𝘢𝘬𝘪𝘤𝘩 𝘰𝘴𝘰𝘣𝘰𝘸𝘰𝘴́𝘤𝘪 𝘴́𝘸𝘪𝘢𝘵𝘢 𝘧𝘪𝘭𝘮𝘶 𝘤𝘻𝘺 𝘴𝘻𝘵𝘶𝘬𝘪 [𝘫𝘢𝘬 𝘙𝘰𝘣𝘦𝘳𝘵 𝘋𝘦 𝘕𝘪𝘳𝘰 – 𝘱𝘳𝘻𝘺𝘱. 𝘳𝘦𝘥.], 𝘥𝘰𝘱ł𝘢𝘤𝘢 𝘥𝘰 𝘯𝘪𝘤𝘩”.
Bardzo chciałabym – i piszę to zupełnie nieironicznie – poznać nazwy tych miast i dowiedzieć się, jak te rozliczenia wyglądają w praktyce. Za co miasta płacą osobowościom świata sztuki? Za udział w kampaniach wizerunkowych? Czy istnieje jakiś rodzaj partnerstwa publiczno-prywatnego, w ramach którego możliwe są tego typu transfery? Jednocześnie pani konserwator wskazuje na “równość inwestorów”. Tymczasem duża część wywiadu, ale i zabiegów władz miasta (choćby witanie Roberta De Niro na krakowskim Rynku), przeczy tezie o owej równości.
𝗞𝗿𝗮𝗸𝗼́𝘄 𝘁𝗼 𝗻𝗶𝗲 𝘇𝗮𝘀́𝗰𝗶𝗮𝗻𝗲𝗸
“𝘑𝘦𝘴𝘵𝘦𝘴́𝘮𝘺 𝘻𝘢𝘴́𝘤𝘪𝘢𝘯𝘬𝘰𝘸𝘪”.
To przykre, że tak widzi nasze miasto konserwator zabytków. Ja zupełnie się z tym nie zgadzam. Kraków się rozwija, mamy niesamowite dziedzictwo – także to modernistyczne, powojenne. I potrafimy je docenić. Przykładem jest zachowanie hotelu Cracovia (które wywalczyli mieszkańcy), niedawny wpis Hotelu Forum do rejestru zabytków, czy “stara” Nowa Huta, w którą trzeba mądrze inwestować. Przed nami niesamowite wyzwanie związane z Wesołą. Jesteśmy miastem europejskim i dziwi mnie, że Pani tego nie dostrzega.
𝗕𝗿𝗮𝗸 𝘄𝗶𝘇𝗷𝗶 𝘄ł𝗮𝗱𝘇, 𝗻𝗶𝗲 𝗺𝗶𝗲𝘀𝘇𝗸𝗮𝗻́𝗰𝗼́𝘄
“𝘛𝘢𝘬𝘪𝘦 𝘮𝘪𝘢𝘴𝘵𝘰 𝘫𝘢𝘬 𝘒𝘳𝘢𝘬𝘰́𝘸 𝘮𝘰𝘨ł𝘰𝘣𝘺 𝘣𝘺𝘤́ 𝘴́𝘸𝘪𝘢𝘵𝘰𝘸𝘢̨ 𝘮𝘦𝘵𝘳𝘰𝘱𝘰𝘭𝘪𝘢̨, 𝘻 𝘪𝘯𝘸𝘦𝘴𝘵𝘺𝘤𝘫𝘢𝘮𝘪 𝘻𝘯𝘢𝘯𝘺𝘤𝘩 𝘢𝘳𝘤𝘩𝘪𝘵𝘦𝘬𝘵𝘰́𝘸”.
Mogłoby, ale to przecież nie mieszkańcy odpowiadają za konkursy architektoniczne. Mieszkańcy nie mają też wpływu na to, że w konkursach tych nie biorą udziału światowej sławy architekci, ale ci, którzy rozebrali dom na Woli Justowskiej lub “nie byli w stanie” dopasować koloru fasady kamienicy na ul. Straszewskiego do sąsiedniej zabudowy. Brak wizji i odwagi? Zapewne. Ale to nie mieszkańcom brakuje tej odwagi – lecz władzom miasta.
𝗟𝗼𝗴𝗶𝗸𝗮 𝗸𝗼𝗻𝘀𝗲𝗸𝘄𝗲𝗻𝗰𝗷𝗶
“𝘛𝘦𝘯 𝘵𝘦𝘳𝘦𝘯 [𝘢𝘭. 𝘍𝘰𝘤𝘩𝘢 – 𝘱𝘳𝘻𝘺𝘱. 𝘳𝘦𝘥.] 𝘻𝘰𝘴𝘵𝘢ł 𝘫𝘶𝘻̇ 𝘵𝘢𝘬 𝘮𝘰𝘤𝘯𝘰 𝘱𝘳𝘻𝘦𝘬𝘴𝘻𝘵𝘢ł𝘤𝘰𝘯𝘺 𝘸 𝘮𝘪𝘯𝘪𝘰𝘯𝘺𝘤𝘩 𝘭𝘢𝘵𝘢𝘤𝘩, 𝘻̇𝘦 𝘯𝘪𝘦𝘴𝘵𝘦𝘵𝘺 𝘯𝘪𝘦 𝘥𝘢 𝘴𝘪𝘦̨ 𝘥𝘻𝘪𝘴́ 𝘵𝘦𝘨𝘰 𝘰𝘣𝘴𝘻𝘢𝘳𝘶 𝘳𝘰𝘻𝘱𝘢𝘵𝘳𝘺𝘸𝘢𝘤́ 𝘫𝘢𝘬𝘰 𝘥𝘻𝘪𝘦𝘭𝘯𝘪𝘤𝘺 𝘸𝘪𝘭𝘭𝘰𝘸𝘦𝘫. […] 𝘗𝘰ł𝘰𝘸𝘢 𝘵𝘦𝘨𝘰 𝘰𝘣𝘴𝘻𝘢𝘳𝘶 𝘻𝘰𝘴𝘵𝘢ł𝘢 𝘫𝘶𝘻̇ 𝘻𝘥𝘦𝘸𝘢𝘴𝘵𝘰𝘸𝘢𝘯𝘢”.
Czy zgodnie z tą logiką nie można zatrzymywać złego trendu i należy pozwolić na “zdewastowanie” całej okolicy? Przecież w planowaniu przestrzennym trzeba być konsekwentnym, a nie legitymizować kolejne błędy poprzedników.
𝗚𝗱𝘇𝗶𝗲 𝗯𝘆𝗹𝗶 𝘂𝗿𝘇𝗲̨𝗱𝗻𝗶𝗰𝘆?
“𝘎𝘥𝘻𝘪𝘦 𝘣𝘺𝘭𝘪 𝘸𝘰́𝘸𝘤𝘻𝘢𝘴 𝘤𝘪, 𝘬𝘵𝘰́𝘳𝘻𝘺 𝘵𝘦𝘳𝘢𝘻 𝘱𝘳𝘰𝘵𝘦𝘴𝘵𝘶𝘫𝘢̨?”
Pyta Pani Konserwator w kontekście drugiej strony Błoń, gdzie wyrosły aparthotele. Spieszę donieść, że strona społeczna protestowała. Odwrócę więc pytanie: A gdzie byli wtedy urzędnicy miejscy? Gdzie byli radni? Gdzie była Pani?
𝗣𝗮𝗿𝗸𝗶𝗻𝗴𝗶, 𝘄𝗼𝗱𝗮 𝗶 𝗴𝗲𝗻𝘁𝗿𝘆𝗳𝗶𝗸𝗮𝗰𝗷𝗮
“𝘑𝘦𝘴́𝘭𝘪 𝘱𝘰𝘱𝘢𝘵𝘳𝘻𝘺𝘮𝘺 𝘯𝘢 𝘣𝘶𝘥𝘺𝘯𝘬𝘪 𝘸 𝘴́𝘤𝘪𝘴ł𝘺𝘮 𝘤𝘦𝘯𝘵𝘳𝘶𝘮 𝘒𝘳𝘢𝘬𝘰𝘸𝘢, 𝘵𝘰 𝘻𝘳𝘰𝘣𝘪𝘦𝘯𝘪𝘦 𝘩𝘰𝘵𝘦𝘭𝘶 𝘣𝘺𝘸𝘢 𝘬𝘰𝘳𝘻𝘺𝘴𝘵𝘯𝘪𝘦𝘫𝘴𝘻𝘦 𝘯𝘪𝘻̇ 𝘥𝘻𝘪𝘦𝘭𝘦𝘯𝘪𝘦 𝘪𝘤𝘩 𝘯𝘢 𝘮𝘪𝘦𝘴𝘻𝘬𝘢𝘯𝘪𝘢 𝘪 𝘥𝘰𝘣𝘶𝘥𝘰𝘸𝘺𝘸𝘢𝘯𝘪𝘦 𝘥𝘰 𝘵𝘦𝘨𝘰 𝘬𝘪𝘭𝘬𝘶 𝘬𝘰𝘯𝘥𝘺𝘨𝘯𝘢𝘤𝘫𝘪 𝘱𝘢𝘳𝘬𝘪𝘯𝘨𝘶”.
Pani Konserwator, J.W. Construction przy okazji realizacji 5-gwiazdkowego hotelu w gmachu PKO chce wybudować parking podziemny. Przy ulicy Stradomskiej Stradom House również oferuje miejsca w parkingu podziemnym (w cenie 160 zł za dobę). Czy te parkingi w hotelach mniej naruszają stosunki wodne w okolicy niż inwestycje mieszkaniowe? Hotel Roberta De Niro również będzie miał parking podziemny – tak tylko przypomnę.
Dobrze, że wspomina Pani o wodach gruntowych, bo mieszkańcy Półwsia Zwierzynieckiego mają kilka pytań w tej sprawie, a deweloper milczy. W kontekście “bycia korzystniejszym” widzimy jednak wyraźnie, ile mieszkańcy tracą na gentryfikacji i turystyfikacji Krakowa, jak wyludnia się centrum i jak tworzymy skansen dla turystów.
𝗔𝗱𝗮𝗽𝘁𝗮𝗰𝗷𝗮 𝘇 𝗽𝗼𝘀𝘇𝗮𝗻𝗼𝘄𝗮𝗻𝗶𝗲𝗺 𝗸𝗼𝗻𝘁𝗲𝗸𝘀𝘁𝘂
“𝘛𝘳𝘻𝘦𝘣𝘢 𝘴𝘪𝘦̨ 𝘻𝘢𝘴𝘵𝘢𝘯𝘰𝘸𝘪𝘤́, 𝘤𝘻𝘺 𝘻𝘢 𝘸𝘴𝘻𝘦𝘭𝘬𝘢̨ 𝘤𝘦𝘯𝘦̨ 𝘤𝘻𝘦𝘨𝘰𝘴́ 𝘣𝘳𝘰𝘯𝘪𝘤́, 𝘱𝘰𝘻𝘸𝘢𝘭𝘢𝘫𝘢̨𝘤 𝘰𝘣𝘪𝘦𝘬𝘵𝘰𝘸𝘪 𝘶𝘮𝘳𝘻𝘦𝘤́, 𝘤𝘻𝘺 𝘵𝘦𝘻̇ 𝘶𝘳𝘢𝘵𝘰𝘸𝘢𝘤́ 𝘨𝘰 𝘬𝘰𝘴𝘻𝘵𝘦𝘮 𝘸𝘱𝘳𝘰𝘸𝘢𝘥𝘻𝘦𝘯𝘪𝘢 𝘥𝘰 𝘯𝘪𝘦𝘨𝘰 𝘯𝘰𝘸𝘦𝘫 𝘧𝘶𝘯𝘬𝘤𝘫𝘪”.
Zgoda – obiekt zabytkowy bez funkcji niszczeje. Musimy adaptować zabytki, często na cele mieszkalne czy użytkowe. Mieszkańcy Półwsia Zwierzynieckiego też to wiedzą. Pytanie dotyczy jednak tego, JAK ta adaptacja się odbywa. Jak wpłynie na okolicę i sąsiadów? I co przez ten proces tracimy? Znów stawia Pani chochoła, sugerując, że ktoś chce “pustych ruder”. Nie – chcemy zrównoważonych inwestycji, realizowanych z poszanowaniem dla kontekstu i społeczności lokalnej.
𝗥𝗼́𝘄𝗻𝗶 𝗶 𝗿𝗼́𝘄𝗻𝗶𝗲𝗷𝘀𝗶 𝘄𝗼𝗯𝗲𝗰 𝗠𝗣𝗭𝗣
A jeśli już Pani Konserwator mówi o zapisach MPZP, to byłabym wdzięczna za odniesienie się do faktu, że SAO Architecture wygrało konkurs na przebudowę Teatru Bagatela, mimo że ich projekt stoi w sprzeczności z zapisami planu miejscowego dla tej okolicy. A mimo to wygrali. Czy na tym polega ta równość?
𝗦𝘁𝗿𝗮𝘇̇𝗻𝗶𝗸 𝗱𝘇𝗶𝗲𝗱𝘇𝗶𝗰𝘁𝘄𝗮, 𝗻𝗶𝗲 𝗶𝗻𝘄𝗲𝘀𝘁𝗼𝗿𝗼́𝘄
Rolą Konserwatora Zabytków nie jest bycie adwokatem inwestorów ani recenzentem mieszkańców, lecz strażnikiem naszego wspólnego dziedzictwa. Zamiast oskarżeń o zaściankowość, potrzebujemy przejrzystości i uczciwego dialogu – zarówno o tym, co chronimy, jak i o tym, komu w tym mieście pozwalamy budować. Bez kompleksów.
