02/08/2026
2 sierpnia - pamiętamy o Zagładzie Romów i Sinti
Dziś oddajemy hołd ofiarom jednej z najmniej znanych zbrodni II wojny światowej. W nocy z 2 na 3 sierpnia 1944 roku niemieccy naziści zlikwidowali romski obóz rodzinny w Auschwitz II-Birkenau. Około 4,3 tysiąca jego ostatnich więźniów - przede wszystkim dzieci, kobiet, osób chorych i starszych - zamordowano w komorach gazowych. Prześladowania Romów i Sinti rozpoczęły się znacznie wcześniej. W nazistowskich Niemczech byli rejestrowani, pozbawiani praw i przedstawiani jako ludzie rzekomo gorsi rasowo. Propaganda i pseudonauka przygotowały drogę do deportacji oraz masowego mordu.
Do Auschwitz deportowano około 23 tysięcy Romów i Sinti z 14 krajów Europy. Niemal połowę stanowiły dzieci. W obozie całe rodziny cierpiały z powodu głodu, chorób, braku wody i lekarstw. Dzieci stawały się także ofiarami pseudomedycznych eksperymentów Josefa Mengelego. Około 21 tysięcy deportowanych zostało zamordowanych lub zmarło wskutek nieludzkich warunków. Niemcy próbowali zatrzeć ślady tej zbrodni, lecz nie zdołali wymazać pamięci o jej ofiarach. Polski więzień Tadeusz Joachimowski ukrył księgi obozowe zawierające nazwiska Romów i Sinti. Dokumenty odnaleziono w 1949 roku.
Dzięki nim za liczbami możemy zobaczyć konkretnych ludzi - ich imiona, daty urodzenia, rodziny, marzenia i przyszłość, którą im odebrano.
2 sierpnia pamiętamy o tych, których nazistowskie Niemcy próbowały pozbawić nie tylko życia, lecz także imienia.
Magdalena Mazurkiewicz
Przewodnicząca Komisji Kultury i Ochrony Zabytków RMK.