Narodowe Centrum Nauki

04/09/2026

Ig Nobel dla zespołu z udziałem badaczy z Uniwersytet Wrocławski 🏆

Międzynarodowy zespół naukowców w składzie: prof. Ilona Croy z Uniwersytetu w Jenie, prof. Thomas Hummel z Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie oraz dr Tomasz Frąckowiak i prof. dr hab. Agnieszka Sorokowska z Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, otrzymał Ig Nobla za badania nad zapachem niemowląt i starszych dzieci oraz sposobem, w jaki jest on odbierany przez rodziców.

Wyniki pokazują, że zapach niemowląt jest oceniany jako bardzo przyjemny, podczas gdy zapach nastolatków odbierany jest zdecydowanie mniej pozytywnie. Zdaniem badaczy wyjątkowy zapach niemowląt wpisuje się w zestaw „uroczych” cech (Kindchenscheme), które sprawiają, że rodzice czują większą motywację i potrzebę zachowań opiekuńczych.

🔎 Badania prof. Sorokowskiej od lat wspiera m.in. w ramach grantów ETIUDA, PRELUDIUM, dwóch grantów OPUS i SONATA. Obecnie naukowczyni realizuje grant SONATA BIS dotyczący psychologicznych skutków rodzicielstwa wśród par.

📍 Ig Nobel to humorystyczny odpowiednik Nagrody Nobla, którego celem jest ukazanie niecodziennych aspektów pracy naukowców oraz popularyzacja nauki. Wyróżnienia przyznawane są badaniom, które na pierwszy rzut oka mogą bawić, ale przede wszystkim skłaniają do głębszej refleksji.

Szczegóły ⤵

04/09/2026

Zgodnie z projektem budżetu państwa na 2027 r. budżet Narodowego Centrum Nauki ma wzrosnąć o 400 mln zł, osiągając po raz pierwszy poziom ponad 2 mld zł (2,15 mld zł)!

To bardzo dobra wiadomość dla środowiska naukowego. Dodatkowe środki w całości przeznaczymy na finansowanie najlepszych projektów badawczych, wspierając rozwój polskiej nauki 👩‍🔬👨‍🔬

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Szczegóły ⤵

03/09/2026

Sześć grantów ERC Starting 2026 🏆

European Research Council rozstrzygnęła konkurs Starting Grant. Wśród laureatów jest sześcioro naukowców pracujących w Polsce: dr Piotr Bystranowski, dr hab. Michał Parniak-Niedojadło, dr Agnieszka Radziwinowicz, dr Mateusz Chaberski, dr Melchior Jakubowski oraz dr hab. Dorota Miler.

Wszyscy realizowali lub realizują projekty finansowane przez .

Gratulujemy! 👏👏
Uniwersytet Jagielloński
Uniwersytet Warszawski
Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN Polska Akademia Nauk
Uniwersytet Gdański

Szczegóły ⤵

02/09/2026

Co nowego w programie Badania podstawowe w ramach IV edycji Funduszy Norweskich i EOG?

W filmie znajdziecie najważniejsze aktualności.

🔹 C&C Kick-off - nabór w konkursie już się zakończył.
🔹 LANGSPIL - trwają przygotowania do ogłoszenia konkursu.
🔹 GRIEG BIS - wnioski w konkursie można składać jeszcze do końca września.

Przypominamy również, że już jutro 3 września o godz. 10:00 odbędzie się webinar informacyjny poświęcony konkursowi GRIEG BIS oraz planowanemu konkursowi LANGSPIL.

Podczas spotkania omówimy najważniejsze zasady konkursowe, odpowiemy na najczęściej zadawane pytania oraz przedstawimy narzędzie matchmakingowe.

👉 Udział w webinarze wymaga wcześniejszej rejestracji.
Więcej informacji oraz formularz rejestracyjny znajdziecie na stronie Funduszy Norweskich i EOG.

Fundusze norweskie i EOG

01/09/2026

Naukowcy z Uniwersytet Wrocławski odkryli sposób na chemiczne sterowanie zachowaniem komórek tak, aby komórki nowotworowe pobierały lek, a zdrowe ograniczały jego wchłanianie.

Ta metoda może zmienić sposób projektowania terapii celowanych. Dotychczas takie terapie opierały się na poszukiwaniu „idealnego” antygenu występującego w dużych ilościach w guzie i jednocześnie nieobecnego lub rzadko spotykanego w zdrowych tkankach. W praktyce znalezienie takiego celu jest jednak bardzo trudne.

➡ Zespół z Uniwersytetu Wrocławskiego pod kierownictwem prof. dr hab. Łukasza Opalińskiego i dr Natalii Porębskiej, we współpracy z naukowcami z Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Wrocławskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Goethe University w Frankfurcie pokazał, że nie zawsze trzeba szukać unikalnego antygenu. Zamiast tego można przejąć kontrolę nad mechanizmem pobierania leku przez komórkę i sterować nim zarówno od zewnątrz, jak i od wewnątrz komórki.

📍 Wyniki badań opublikowano w Journal of American Chemical Society. Pierwszymi autorami pracy są doktoranci z Zakładu Biotechnologii Medycznej Uniwersytetu Wrocławskiego: Aleksandra Chorążewska i Krzysztof Ciura.

Badania zostały sfinansowane przez NCN w ramach grantu pod kierownictwem prof. Łukasza Opalińskiego. Szczegóły ⤵

Wydział Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego

Zespół prof. Łukasza Opalińskiego z Uniwersytetu Wrocławskiego dokonał odkrycia, które zostało właśnie opisane w prestiżowym naukowym czasopiśmie Journal of American […]

27/08/2026

Jak zmierzyć coś, co wydaje się być nieuchwytne?

Zwykle absorpcję światła bada się, mierząc, ile go ubywa po przejściu przez próbkę. Przy pojedynczym jonie molekularnym to nie działa – sygnał jest zbyt słaby. Polscy naukowcy z Uniwersytet Warszawski, wspólnie z partnerami z Austrii i Czech, opracowali metodę, która pozwala wykryć pochłonięcie pojedynczego fotonu przez pojedynczy jon molekularny. To krok w stronę pomiarów, które nie niszczą badanej cząsteczki, i dokładniejszej kontroli stanów kwantowych złożonych cząsteczek wieloatomowych. Wyniki ukazały się w „Nature”.

Prof. Michał Tomza i dr Marcin Gronowski z Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego pracowali nad częścią teoretyczną badania. Eksperyment przeprowadziła grupa prof. Philippa Schindlera z Uniwersytetu w Innsbrucku, a w pracach uczestniczył także badacz z Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu.

Prace polskich naukowców były finansowane przez NCN w ramach grantu pod kierunkiem prof. Tomzy.

Szczegóły⤵

24/08/2026

Ogłaszamy pierwszą edycję konkursu

🇵🇱 🇪🇸 To wspólna inicjatywa oraz hiszpańskiej Agencia Estatal de Investigación (AEI). O granty mogą ubiegać się naukowczynie i naukowcy pracujący w Polsce, którzy chcą zrealizować wspólne projekty z zespołami z Hiszpanii.

💡 Konkurs nie jest ograniczony tematycznie, można w nim zgłaszać projekty ze wszystkich dziedzin nauki obejmujące obszar badań podstawowych.

Szczegóły ⤵

21/08/2026

Co dzieje się w naszym mózgu, kiedy odpływamy myślami?

Sprawdzili to naukowcy z Uniwersytet Jagielloński we współpracy z Uniwersytetem w Bonn. Wyniki ich badań pokazują, że gdy uwaga odrywa się od otoczenia i myśli zaczynają błądzić, hipokamp, czyli kluczowa struktura odpowiedzialna za pamięć, nie przestaje pracować. Zmienia natomiast sposób organizacji swojej aktywności.

🧠 Ważną rolę odgrywają fale ripple związane z procesami pamięciowymi. Podczas błądzenia myślami pojawiają się rzadziej, ale są lepiej zsynchronizowane z aktywnością innych struktur układu pamięci. Wyniki sugerują, że chwile rozproszenia uwagi mogą wiązać się z procesami związanymi z pamięcią i wcześniejszymi doświadczeniami.

Wyniki opublikowano w Current Biology ⤵

Badania zostały sfinansowane przez w ramach projektu kierowanego przez dr. hab. Marcina Leszczyńskiego, prof. UJ z Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego.

21/08/2026

88 naukowczyń i naukowców dołączyło do grona laureatów dziesiątej edycji konkursu . Dzięki grantom z NCN zrealizują badania wstępne, kwerendy i wyjazdy o charakterze naukowym o łącznej wartości niemal 3,3 mln zł.
Gratulujemy!

Wyniki MINIATURY dla wniosków złożonych w maju ⤵

20/08/2026

Kolejny bohater cyklu, prof. Maciej Grzybek z Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej Gdański Uniwersytet Medyczny, bada patogeny przenoszone przez kleszcze, komary i gryzonie. Sprawdza też, jak wraz ze zmianami klimatu na północ przesuwają się choroby dotąd kojarzone głównie ze strefą tropikalną. Jest członkiem grupy roboczej Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ds. chorób zaniedbanych.

W ramach projektu finansowanego przez badacz wraz z doktorantem Bartoszem Mundtem badają patogeny przenoszone przez szczury miejskie. Sprawdzają, gdzie i w jakim zagęszczeniu występują oraz jakie wirusy, bakterie i pasożyty mogą przenosić. Punktem wyjścia jest założenie, że różnice między miastami, m.in. w infrastrukturze, dostępie do wody i diecie gryzoni, wpływają na skład patogenów. Efektem projektu będzie mapa lokalizacji i zagrożeń, która pomoże w przeciwdziałaniu chorobom odzwierzęcym.

Zapraszamy do obejrzenia całej rozmowy na naszym kanale YouTube ⤵️