Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie

06/09/2026

6 września 1522 roku do hiszpańskiego portu Sanlúcar de Barrameda zawinął okręt „Victoria”, kończąc pierwszą w historii podróż dookoła świata. Statek ten był jedyną jednostką z pięciu, które trzy lata wcześniej wyruszyły pod dowództwem Ferdynanda Magellana w poszukiwaniu zachodniej drogi do Wysp Korzennych.

Wyprawa, zainicjowana i zorganizowana przez portugalskiego żeglarza Ferdynanda Magellana, wyruszyła z Hiszpanii w 1519 roku pod hiszpańską banderą w celu odnalezienia zachodniego szlaku morskiego do Wysp Korzennych. Sukces tej wyprawy miał fundamentalne znaczenie dla nowożytnej nauki i kartografii, ostatecznie potwierdzając kulistość Ziemi oraz łączność wszystkich oceanów świata.

Grafika: „Trzy żaglowce na pełnych żaglach na morzu, z serii 6 rycin "Paysages maritimes"”.
[Bibl. Nauk. PAU i PAN, Gab.Ryc. inw.BGR.001277; zdigitalizowano w: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=55544b730cf22871cc17788d].

05/09/2026

Narodowy Dzień Kolibra (ang. National Hummingbird Day) jest obchodzony w pierwszą sobotę września (w tym roku jest to 5 września). Święto to powstało w Stanach Zjednoczonych w celu promowania ochrony tych niezwykłych stworzeń oraz budowania świadomości na temat wyzwań środowiskowych, z jakimi się mierzą.

Kolibry występują w Ameryce Północnej i Południowej. Są to najmniejsze ptaki na świecie, a ich serce potrafi bić z prędkością ponad 1000 uderzeń na minutę. Jako jedyne ptaki potrafią latać w miejscu, na boki, a nawet do tyłu, wykonując skrzydłami od kilkudziesięciu do ponad stu uderzeń na sekundę. Dodatkowo żywią się głównie nektarem kwiatowym, przez co odgrywają kluczową rolę w ekosystemie jako niezwykle skuteczni zapylacze.

Z tej okazji grafika: „Koliberek rubinobrody i koliberek żarogłowy”.
[Bibl. Nauk. PAU i PAN, Gab.Ryc. inw. BGR.036597; zdigitalizowano w: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=558a6d1e0cf2c6aee07b540f].

04/09/2026

Szanowni Państwo,
i pierwszy tydzień kolejnego roku szkolnego za nami. :) O emocje nie pytamy, ale za to zawsze możecie Państwo spróbować odnaleźć ich personifikacje na załączonej, bardzo interesującej grafice. :D
Wszystkim uczniom i rodzicom, nauczycielom i dyrektorom życzymy spokojnego i owocnego czasu. 👩‍🎓🏫👨‍🎓
A do wakacji jeszcze tylko wrzesień, październik, listopad itd., itd. :D
[Valentine Green, Szkoła holenderska, mezzotinta, 1772; Bibl. Nauk. PAU i PAN, Gab.Ryc., nr inw. 25945; zdigitalizowano: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=58da1c200cf23a4beecf4b71]

04/09/2026

Krysznadźanmasztami to ważne hinduistyczne święto upamiętniające narodziny boga Kryszny, obchodzone uroczyście poprzez posty, modlitwy oraz radosne festiwale. Obchodzone jest ósmego dnia (asztami) ciemnej połowy miesiąca bhadrapada według kalendarza hinduistycznego. W 2026 roku święto przypada na 4 i 5 września.

Głównym elementem obchodów jest ścisły post trwający do północy, czyli do tradycyjnej godziny narodzin Kryszny, po której następuje uroczysty posiłek. Wierni spędzają ten czas w bogato udekorowanych świątyniach na wspólnym śpiewaniu pieśni religijnych, modlitwach oraz oglądaniu inscenizacji przedstawiających sceny z życia młodego bóstwa.

Ilustracja: „Wieża świątyni Minakszi Amman w Maduraju, z serii "Oriental Scenery. Twenty four views in Hindoostan"”.
[Bibl. Nauk. PAU i PAN, Gab.Ryc. inw. BGR.036597; zdigitalizowano w: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=558a6d1e0cf2c6aee07b540f].

03/09/2026

Szanowni Państwo,
jedną z opcji prezentacji zasobów Biblioteki są ich wypożyczenia na wystawy.
W Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej na ekspozycji "„W kręgu Albrechta Dürera – w 555. rocznicę urodzin artysty” podziwiać można kilka grafik autorstwa Albrechta Dürera z naszego Gabinetu Rycin.
Wydarzenie trwające od 1 IX do 31 X br. serdecznej Państwa uwadze polecamy. :)
https://www.facebook.com/share/p/1c8XLh1n8N/
#

𝗝𝗲𝗱𝗲𝗻 𝘇 𝗻𝗮𝗷𝘄𝗮ż𝗻𝗶𝗲𝗷𝘀𝘇𝘆𝗰𝗵 𝗮𝗿𝘁𝘆𝘀𝘁ó𝘄 𝗲𝘂𝗿𝗼𝗽𝗲𝗷𝘀𝗸𝗶𝗲𝗴𝗼 𝗿𝗲𝗻𝗲𝘀𝗮𝗻𝘀𝘂 𝘄𝗸𝗿𝗮𝗰𝘇𝗮 𝗱𝗼 𝗕𝗶𝗲𝗹𝘀𝗸𝗮-𝗕𝗶𝗮ł𝗲𝗷! ✨

Już od 1 września zapraszamy na wyjątkową wystawę „W kręgu Albrechta Dürera – w 555. rocznicę urodzin artysty”.

Będzie można zobaczyć u nas oryginalne dzieła Dürera, a także prace jego uczniów, naśladowców i artystów, których twórczość inspirowała się jego niezwykłym dorobkiem. 🖼️

📅 1 września – 31 października 2026
📍 Zamek Książąt Sułkowskich
🧑‍🎨 Kurator: Cezary Kozak

Już wkrótce opowiemy Wam więcej o wystawie, jej wyjątkowych eksponatach i historii..

Tego nie można przegapić! 👀✨

03/09/2026

3 września 301 roku założono San Marino 🇸🇲, które uznawane jest za najstarszą wciąż istniejącą republikę na świecie. Według tradycji osadę zapoczątkował chrześcijański kamieniarz, święty Maryn, uciekający przed prześladowaniami ze strony rzymskiego cesarza Dioklecjana.

Ta malownicza stolica niewielkiego państwa położona jest w jego środkowej części, wznosząc się na zachodnich stokach majestatycznego wzgórza Monte Titano. Ze względu na swoją unikalną architekturę obronną, obejmującą mury oraz trzy charakterystyczne średniowieczne wieże, historyczne centrum miasta zyskało międzynarodowe uznanie. W 2008 roku te wyjątkowe zabytki wraz z całym masywem górskim zostały oficjalnie wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Fotografia: „San Marino. Widok zabudowy u podnóża góry, na której wznosi się zamek Borgo Maggiore”.
[sygn. PAU, Fototeka Lanckorońskich, inw.FL.1163.3; zdigitalizowano w: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=5e21dcb50cf23409e0ad9cd5].

02/09/2026

Szanowni Państwo,
zapowiadamy dziś wydarzenia, na które zaprosimy Państwa w październiku, a wszystko w ramach obchodów bibliotecznych 170. urodzin. 🎂
Posiłkując się grafiką, zdradzimy dzisiaj tylko tyle: będzie okazja do spotkania, do biesiady - intelektualnej, rozmów - o bibliotece, urodzinach, codziennej pracy i współpracy, materiały biblioteczne też będą. :D
Nie przyjmujemy żadnych domniemywań ani wróżenia z fusów, nie odpowiadamy na podpowiedzi i prowokacje, ale za to będziemy przyjmować zapisy na tajemnicze (jeszcze) wydarzenia. :D
Stay tuned!
[Virgil Solis, Muzykujący biesiadnicy, z serii 4 rycin "Rozrywki stołu", akwaforta i miedzioryt, między 1530-1562; Bibl. Nauk. PAU i PAN, Gab.Ryc., nr inw. 7213; zdigitalizowano: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=BGR_007213]

02/09/2026

2 września obchodzony jest Światowy Dzień Kokosa. święto zostało ustanowione w 2009 roku przez Azjatycką i Pacyficzną Wspólnotę Kokosową (APCC), aby podkreślić ogromne znaczenie tego owocu dla gospodarki i rolnictwa.

Wydarzenie ma na celu promowanie zdrowotnych właściwości kokosa oraz zwiększanie świadomości na temat jego wszechstronnego zastosowania. W tym dniu na całym świecie organizowane są liczne festiwale, warsztaty kulinarne oraz konferencje poświęcone zrównoważonemu rozwojowi plantacji.

Z tej okazji fotografia: „Palmy kokosowe nad brzegiem oceanu w Maputo”.
[Arch. Nauki PAN i PAU, inw. AN.KIII.36.24428; zdigitalizowano w: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=5ed523470cf22aee1437e819].

01/09/2026

Witamy we wrześniu – miesiącu, który przynosi ze sobą powiew złotej jesieni i chłodniejsze wieczory 🍂.

Na wrześniowej karcie prezentujemy fotografie przedstawiające pomieszczenia Biblioteki na dawnych zdjęciach:

a. Czytelnia w 1928 r., ze zbiorów IKC, NAC, domena publiczna;
b-h. Ze spuścizny Zbigniewa Jabłońskiego, Zb. Spec., Rkps 9844 (b, g - 1955; c-f, h - 1941).

Niech ten nowy czas napełni P.T. Czytelników spokojem i energią do realizacji powakacyjnych planów!

01/09/2026

1 września wspominamy tragiczne wydarzenia 1939 roku, kiedy to agresja na Polskę rozpoczęła II wojnę światową – najkrwawszy konflikt w historii ludzkości. Pamięć o bohaterstwie obrońców oraz cierpieniu milionów cywilów pozostaje naszym trwałym obowiązkiem i przestrogą dla przyszłych pokoleń.

Grafika: „Kobieta z dzieckiem i mąż wyruszający na wojnę (z cyklu "Wojna")”.
[Bibl. Nauk. PAU i PAN, Gab.Ryc. inw.BGR.033109; zdigitalizowano w: http://www.pauart.pl/app/artwork?id=5927fc540cf231dc2c38b98e].