31/10/2025
TONY HALIK (właśc. Mieczysław Sędzimir Antoni Halik) (1921-1998). Polski podróżnik, operator filmowy, fotograf.
Już jako uczeń szkoły średniej interesował się podróżami. Podejmował nieudane próby ucieczek i wyjazdu z Polski. W Zalesiu założył zakład fotograficzny. W 1942 r. wraz z rodziną przeniósł się do Lubowidza, gdzie Tam Halik prowadził kolejny zakład.
W kwietniu 1943 r. został wcielony do Wehrmachtu. Trafił do 6. Baterii Szkolnej 11. Ciężkiego Zapasowego Dyonu Obrony Przeciwlotniczej Luftwaffe w Królewcu. Latem 1943 r. przydzielono go do 40. Eskadry Średnich i Ciężkich Bombowców Luftwaffe. Otrzymał skierowanie do Francji. Rok później zdezerterował. Dołączył do oddziałów partyzanckich francuskiego ruchu oporu, następnie pod koniec 1944 r. dołączył do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Został przydzielony do 4. Dywizji Piechoty stacjonującej w Szkocji. W 1947 r. został odznaczony brytyjskim Medalem za Wojnę 1939–1945. Został również odznaczony francuskim Krzyżem Wojennym (Croix de Guerre).
Podczas II wojny światowej po raz pierwszy zajmował się filmografią. W swoich materiałach uwieczniał samoloty.
22 kwietnia 1946 r. ożenił się z Pierrette Andrée Courtin. Po ślubie para udała się do Argentyny. W Buenos Aires początkowo pracował jako pilot w firmie lotniczej Orlanda Donnariego, potem w Dirección de festejos y ornamentaciones jako fotograf w ekipie obsługującej Juana Peróna, ówczesnego szefa państwa i jego żonę Evitę.
W latach 1957-1961 wraz z żoną podróżował jeepem po Ameryce Południowej i Północnej. Ich wyprawa rozpoczęła się w 1957 r. w Ziemi Ognistej, wiodąc do Alaski i z powrotem. Podróż zakończyli w 1961 r. Trasa liczyła 182 624 km i objęła 21 państw.
Pracując dla NBC, otrzymał przydomek "Tony". Relacjonował przebieg rewolucji w krajach latynoamerykańskich. Spotkał się m.in. z przywódcą Kuby Fidelem Castro, prezydentem Meksyku Luisem Echeverríą Alvaresem, królową Wielkiej Brytanii Elżbietą II, sekretarzem generalnym Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Leonidem Breżniewem. Dla mediów zagranicznych relacjonował wizytę prezydenta Richarda Nixona w Polsce w 1972 r. oraz strajk w Stoczni Gdańskiej w 1980 r. Łącznie nakręcił około 400 filmów dokumentalnych.
W 1974 r. Halik poznał Elżbietę Dzikowską, która została jego partnerką. Choć oboje zwracali się do siebie "mężu" i "żono" oraz publicznie przedstawiali się jako małżeństwo, nigdy nie zawarli formalnego związku.
W 1986 r. Telewizja Polska rozpoczęła emisję programu "Pieprz i wanilia", początkowo realizowanego z Ryszardem Badowskim, później (do 1997) z Romanem Kancirukiem. Wyemitowano łącznie ok. 300 odcinków programu.
W latach 1987-1988 Halik opłynął świat na pokładzie żaglowca "Dar Młodzieży". Zmarł 23 maja 1998 r. w Warszawie. Został pochowany 28 maja na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kw. 31D-5-19).
W 2002 r. wykonano pomnik z granitu, na którym widnieje krzyż z zawieszonym na nim plecakiem. Autorem jest polski rzeźbiarz prof. Gustaw Zemła. Archiwum filmowe T. Halika przekazano do Filmoteki Narodowej.
