04/08/2026
Dziś przypada 82. rocznica śmierci Krzysztofa Kamila Baczyńskiego – poety, żołnierza Armii Krajowej i patrona naszego Liceum. To dobra okazja, by przypomnieć jego historię i twórczość.
⬇️⬇️⬇️
4 sierpnia 1944 roku w Pałacu Blanka zginął Krzysztof Kamil Baczyński - żołnierz batalionów Zośka i Parasol, poeta. 🇵🇱☂️ 💔
Krzysztof Kamil Baczyński urodził się 22 stycznia 1921 roku w Warszawie. Był jednym z najwybitniejszych poetów pokolenia Kolumbów, ale także żołnierzem Armii Krajowej i uczestnikiem Powstania Warszawskiego. Już jako uczeń Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego należał do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej „Pomarańczarnia”. W maju 1939 roku zdał maturę - w tym samym roczniku co „Rudy”, „Zośka” i „Alek”. Marzył o studiach w Akademii Sztuk Pięknych i karierze grafika lub ilustratora, jednak wybuch II wojny światowej przekreślił te plany.
Po utworzeniu getta warszawskiego pozostał wraz z matką po aryjskiej stronie, narażając się na śmierć z powodu jej żydowskiego pochodzenia. 3 czerwca 1942 roku poślubił Barbarę Drapczyńską. W latach 1942-1943 studiował polonistykę na Tajnym Uniwersytecie Warszawskim, jednak z czasem zrezygnował ze studiów, by całkowicie poświęcić się działalności konspiracyjnej i twórczości poetyckiej.
Od lipca 1943 roku służył w II plutonie „Alek” 2. kompanii „Rudy” batalionu „Zośka” jako sekcyjny w stopniu starszego strzelca pod pseudonimami „Krzysztof” i „Zieliński”. Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola”, brał udział w akcji wykolejenia niemieckiego pociągu na linii Tłuszcz-Urle oraz szkoleniu polowym w Puszczy Białej. Jednocześnie kierował działem poezji konspiracyjnego miesięcznika „Droga”. W swoim mieszkaniu przy ul. Hołówki 3 przechowywał broń, materiały minerskie, mapy i prasę podziemną.
1 lipca 1944 roku został zwolniony z funkcji w batalionie „Zośka” z powodu niewielkiej przydatności w działaniach polowych, otrzymując jednocześnie propozycję objęcia nieoficjalnego stanowiska szefa prasowego kompanii. Kilka dni później przeszedł do batalionu „Parasol”, gdzie został zastępcą dowódcy III plutonu 3. kompanii i przyjął pseudonim „Krzyś”.
Wybuch Powstania Warszawskiego zastał go w rejonie placu Teatralnego, dokąd został wysłany po odbiór butów dla oddziału. Nie mogąc przedostać się do miejsca koncentracji swojego batalionu na Woli, przyłączył się do oddziału ochotników dowodzonego przez ppor. Lesława Kossowskiego „Leszka”, walczącego w rejonie Ratusza i Pałacu Blanka.
4 sierpnia 1944 roku, pełniąc służbę na posterunku w Pałacu Blanka, został śmiertelnie postrzelony przez niemieckiego strzelca wyborowego, prawdopodobnie znajdującego się w gmachu Teatru Wielkiego. Początkowo pochowano go na dziedzińcu Ratusza, a po wojnie jego szczątki przeniesiono na Cmentarz Wojskowy na Powązkach (kwatera A22, rząd 2, grób 25).
Miesiąc po jego śmierci, 1 września 1944 roku, w Powstaniu Warszawskim zginęła również jego żona Barbara Baczyńska z domu Drapczyńska.
Poza działalnością konspiracyjną Baczyński pozostawił po sobie niezwykły dorobek literacki. Jego poezja stała się symbolem tragicznego losu pokolenia młodych Polaków, którym przyszło dorastać i walczyć w czasie II wojny światowej.
Z życiem Krzysztofa Kamila Baczyńskiego związany jest również wątek szczególnie bliski założycielce tej strony. Poeta odwiedził Jasło - rodzinne miasto Asi. To właśnie z Jaślanką - Anną Żelazny, córką przedwojennego burmistrza Jasła Józefa Żelaznego, połączyło go jedno z najważniejszych uczuć młodości. Poznali się podczas wakacji w Dalmacji w 1937 roku, a pod koniec sierpnia 1940 roku Baczyński przyjechał do Jasła z zamiarem oświadczyn. Rodzice Anny nie wyrazili jednak zgody na ich związek i zakochani musieli się rozstać. Annie Żelazny poeta poświęcił kilka swoich wczesnych utworów, a niespełniona jasielska miłość na trwałe zapisała się w jego biografii. Dziś w Jaśle o tym wyjątkowym epizodzie przypominają m.in. mural poświęcony Baczyńskiemu.
