23/06/2026
🩸 KRWAWIENIE Z NOSA W MEDYCYNIE PRZEDSZPITALNEJ. 🧐
📚 Na podstawie aktualnego przeglądu postępowania w przypadku ostrego krwawienia z nosa opublikowanego w 2026 roku w norweskim czasopiśmie medycznym „Tidsskrift for Den norske legeforening”.
Krwawienie z nosa (epistaksja) należy do najczęstszych stanów nagłych spotykanych w praktyce ratownika medycznego, pielęgniarki systemu, lekarza POZ oraz personelu nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.
Szacuje się, że nawet 60% populacji doświadczy przynajmniej jednego epizodu krwawienia z nosa w ciągu życia. Na szczęście większość przypadków ma charakter samoograniczający się, jednak niektóre mogą prowadzić do znacznej utraty krwi, zagrożenia drożności dróg oddechowych, a nawet stanowić objaw poważnej choroby ogólnoustrojowej.
🚑 Pierwszy kontakt z pacjentem - od czego zacząć?
Postępowanie przedszpitalne powinno rozpocząć się od szybkiej oceny stanu ogólnego pacjenta. Już w pierwszych minutach należy odpowiedzieć sobie na kilka kluczowych pytań:
🔹 Czy krwawienie jest nadal aktywne?
🔹 Jak długo trwa?
🔹 Czy pacjent jest wydolny krążeniowo i oddechowo?
🔹 Czy występują objawy dużej utraty krwi?
🔹 Czy pacjent przyjmuje leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe?
🔹 Czy doszło do urazu twarzoczaszki?
🔹 Czy podobne epizody występowały wcześniej?
Warto pamiętać, że ilość krwi widoczna na odzieży, podłodze czy chusteczkach często wygląda bardzo dramatycznie i może budzić niepokój pacjenta oraz jego rodziny. Nie zawsze jednak odzwierciedla rzeczywistą utratę krwi.
🩺 ABCDE - fundament bezpiecznego postępowania
Większość krwawień z nosa nie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia, jednak każdy pacjent powinien zostać oceniony zgodnie z zasadą ABCDE.
A - Airway (drożność dróg oddechowych)
Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z podejrzeniem krwawienia tylnego. Krew spływająca po tylnej ścianie gardła może prowadzić do:
▪️ nudności i wymiotów,
▪️ zachłyśnięcia,
▪️ kaszlu,
▪️ zaburzeń drożności dróg oddechowych.
Pacjent powinien pozostawać w pozycji siedzącej z głową lekko pochyloną do przodu. Odchylanie głowy do tyłu jest błędem, który nadal spotykamy wśród świadków zdarzenia.
B - Breathing (oddychanie)
Należy ocenić:
▪️ częstość oddechów,
▪️ wysiłek oddechowy,
▪️ saturację,
▪️ obecność duszności.
Znaczne krwawienie tylne może powodować uczucie „zalewania gardła" oraz utrudniać oddychanie.
C - Circulation (krążenie)
Choć masywne krwawienia z nosa należą do rzadkości, mogą prowadzić do:
▪️ tachykardii,
▪️ hipotensji,
▪️ bladości powłok,
▪️ zimnych potów,
▪️ objawów wstrząsu hipowolemicznego.
Dotyczy to szczególnie osób starszych, pacjentów przyjmujących antykoagulanty oraz osób z zaburzeniami krzepnięcia.
🩹 Najważniejsza procedura ? Prawidłowy ucisk nosa !
Pomimo rozwoju nowoczesnych metod leczenia, podstawowym i najskuteczniejszym działaniem pozostaje prawidłowo wykonany ucisk skrzydełek nosa.
Pacjent powinien:
✅ usiąść prosto,
✅ pochylić głowę do przodu,
✅ wydmuchać delikatnie zalegające skrzepy,
✅ mocno ucisnąć miękką część nosa,
✅ utrzymywać nieprzerwany ucisk przez minimum 15–20 minut. W przypadku dzieci uciskaj przez 5 minut.
Kluczowe znaczenie ma ciągłość ucisku. Wielu pacjentów przerywa go już po kilku minutach, sprawdzając, czy krwawienie ustąpiło. Powoduje to uszkodzenie powstającego skrzepu i rozpoczęcie krwawienia od nowa.
❄️ Czy zimne okłady działają?
Choć ich skuteczność nie jest jednoznacznie potwierdzona naukowo, zimne okłady przykładane na grzbiet nosa i policzki mogą powodować miejscowe obkurczenie naczyń krwionośnych i poprawiać komfort pacjenta.
Dodatkowo zaleca się:
▪️ płukanie jamy ustnej zimną wodą,
▪️ ssanie kostek lodu,
▪️ ograniczenie wysiłku fizycznego po ustaniu krwawienia.
💊 Leki stosowane przedszpitalnie
Coraz częściej wykorzystuje się miejscowo preparaty obkurczające śluzówkę nosa, takie jak:
✔️ ksylometazolina (Np. Otrivin, Xylogel)
✔️ oksymetazolina. (Np. Acatar, Nasivin)
Zmniejszają one przepływ krwi przez błonę śluzową nosa i mogą wspomagać uzyskanie hemostazy.
W wybranych przypadkach zastosowanie znajduje również:
💉 kwas traneksamowy (TXA)
Jest to lek hamujący proces rozpuszczania skrzepu. Może być podawany miejscowo na gaziku lub tamponadzie nosowej, a także ogólnoustrojowo zgodnie z lokalnymi procedurami. Coraz więcej badań wskazuje, że jego zastosowanie może skrócić czas krwawienia i zmniejszyć ryzyko nawrotów.
Adrenalina ma również działanie hemostatyczne.
🩹 Tamponada przednia nosa - procedura, którą warto znać
Jeżeli pomimo prawidłowo prowadzonego ucisku krwawienie nie ustępuje, konieczne może być wykonanie tamponady przedniej.
W praktyce przedszpitalnej stosowane są:
▪️ tampony rozszerzalne,
▪️ Rapid Rhino,
▪️ opatrunki hemostatyczne,
▪️ materiały resorbowalne.
Prawidłowo założona tamponada wywiera stały nacisk na miejsce krwawienia i w wielu przypadkach pozwala uniknąć bardziej inwazyjnych procedur.\
Tampon donosowy usuwa się po 24–72 godzinach.
⚠️ Krwawienie tylne - największe wyzwanie
Około 10–20% wszystkich krwawień z nosa stanowią krwawienia tylne. Są one zwykle bardziej nasilone i trudniejsze do opanowania.
Objawy sugerujące krwawienie tylne:
🔴 obfite krwawienie mimo ucisku nosa,
🔴 spływanie dużych ilości krwi do gardła,
🔴 obecność krwi w jamie ustnej pomimo niewielkiego wypływu z nosa,
🔴 nawracające krwawienie po początkowym opanowaniu.
Pacjenci ci często wymagają leczenia specjalistycznego w oddziale laryngologicznym, a niekiedy również interwencji zabiegowej.
🚨 Kiedy transport do szpitala jest bezwzględnie konieczny?
Niezwłocznego transportu wymagają pacjenci:
🔺 z utrzymującym się krwawieniem mimo wdrożonego leczenia,
🔺 z podejrzeniem krwawienia tylnego,
🔺 z niestabilnością hemodynamiczną,
🔺 przyjmujący doustne leki przeciwkrzepliwe,
🔺 z hemofilią i innymi zaburzeniami krzepnięcia,
🔺 po urazach twarzoczaszki,
🔺 z objawami niedrożności dróg oddechowych,
🔺 z nawracającymi jednostronnymi krwawieniami mogącymi sugerować proces nowotworowy.
📚 Wnioski:
Krwawienie z nosa to jeden z tych stanów, który bardzo często wygląda groźniej, niż jest w rzeczywistości. Jednak dla ratownika medycznego stanowi doskonały przykład sytuacji, w której podstawowe działania - właściwa ocena pacjenta, prawidłowa pozycja, skuteczny ucisk oraz odpowiednio dobrane metody tamowania krwawienia - mają kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia.
W medycynie przedszpitalnej sukces nie zawsze zależy od skomplikowanego sprzętu. Często decydują o nim wiedza, doświadczenie i konsekwentne stosowanie prostych, ale skutecznych procedur.
Z ratowniczym pozdrowieniem Kuba.
Link do cytowanego artykułu w komentarzu pod postem.
