Muzeum Martyrologii Wielkopolan - Fort VII

Muzeum Martyrologii Wielkopolan - Fort VII Oficjalna strona oddziału Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie UWAGA! Zwiedzanie Muzeum przez dzieci i młodzież szkolną możliwe tylko pod opieką dorosłych. I.
(1)

Ze względu na przekazywane treści nie zaleca się zwiedzania Muzeum przez dzieci młodsze od lat 13. Od 1 listopada 2022 do 31 grudnia 2022 obowiązują tymczasowe godziny otwarcia MMW-Fort VII:
- wtorki od 12.00 do 16.00
- od środy do piątku - od 11.00 do 16.00
- w soboty i niedziele od 10.00 do 16.00. GRUPY, KTÓRE DOKONAŁY WCZEŚNIEJSZYCH REZERWACJI PRZYJMUJEMY WG DOKONANYCH UZGODNIEŃ. GODZINY OTWARC

IA:
W okresie 1 marca-31 października: wt-sb 10:00-17:00, kasa Muzeum czynna 10:00-16:15; nd 10:00-16:00, kasa czynna 10:00-15:15. W okresie 1 listopada - 28/29 lutego: wt-nd 10:00-16:00, kasa czynna 10:00-15:15. Bilety: normalny - 6 zł; ulgowy - 3 zł; w każdy wtorek wstęp bezpłatny. Ostatni zwiedzający są wpuszczani na 45 minut przed zamknięciem Muzeum. Grupy zorganizowane, które chcą być oprowadzone przez muzealnego przewodnika prosimy o wcześniejszą rezerwację telefonicznie: (+48) 61 848 31 38, bądź mailowo: [email protected].
***
NASZA OFERTA DLA GRUP ZORGANIZOWANYCH
Choć personel i goście instytucji kultury wciąż zobowiązani są do zachowywania ostrożności spowodowanej koniecznością zapobiegania rozprzestrzenianiu się wirusa COVID-19, pracownicy Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII cieszą się, iż znowu mogą obsługiwać zorganizowane grupy zwiedzających. Zachęcamy do zapoznania się z kluczowymi pozycjami naszej aktualnej oferty łączącej zwiedzanie z edukacją oraz dzielenia się informacjami o niej z osobami działającymi na polu oświaty i kultury, pasjonatami historii zajmującymi się jej popularyzacją we własnym środowisku, biurami podróży itp. Jeśli przedłożone ogólne informacje nt. oferty dla grup zorganizowanych wzbudzą Państwa zainteresowanie, w celu uzyskania szczegółowych wyjaśnień oraz uzgodnienia terminu i sposobu obsługi prosimy dzwonić pod nr 61 848 31 38. Profilowane oprowadzanie
Profilowanie oprowadzanie, poza różnicowaniem stylu narracji w zależności od potrzeb poznawczych muzealnych gości, polega na włączaniu do podstawowego programu zwiedzania Fortu VII poszerzonych kwestii tematycznych – takich, które pozwolą grupom pozostającym pod opieką instytucji i organizacji prowadzących działalność oświatową, kulturalną i naukową uznać narrację przewodnika za narzędzie umożliwiające skuteczniejsze realizowanie założonego celu edukacyjnego. Dodatkowym wkładem tematycznym może być np. włączenie do narracji kwestii przydatnych przy omawianiu lektur szkolnych poświęconych II wojnie światowej. Profilowaniem może być także wprowadzanie akcentów poświęconych konkretnym wydarzeniom, osobom czy środowiskom. Chodzi o to, by dać zwiedzającym przeświadczenie, że poznając historię obozu w Forcie VII, skupiają się w istocie na ludziach i sprawach bliskich społeczności, której są częścią. Taki sposób profilowania oprowadzania pozwala na traktowanie go jako elementu edukacji regionalnej. Przykładowe wątki tematyczne akcentowane podczas profilowanego oprowadzania:
1. Powstańcy wielkopolscy w „obozie krwawej zemsty”;
2. Działacze polityczni i społeczni poddani represjom w Forcie VII;
3. Przedstawiciele świata nauki wśród ofiar „obozu krwawej zemsty”;
4. Ludzie kultury i sztuki jako „element politycznie niebezpieczny” więziony w Forcie VII;
5. Martyrologia wielkopolskiego duchowieństwa w Forcie VII;
6. Wielkopolscy harcerze osadzeni w Forcie VII;
7. Członkowie wojskowych i cywilnych struktur Polskiego Państwa Podziemnego w niemieckiej katowni w Forcie VII. Profilowane oprowadzania są przeznaczone dla grup złożonych z osób od 12 roku życia, reprezentujących różny profil społeczny (uczniów, harcerzy, studentów, żołnierzy, członków wspólnot parafialnych, seniorów itd.). Informacje i zapisy: telefon: +48 61 848 31 38; e-mail: [email protected]
II. Czuję, pojmuję, szanuję… Oprowadzanie z narracją historyczną ukierunkowaną na rozwijanie empatii
Podczas spaceru po Forcie VII zwiedzający wysłuchują narracji skoncentrowanej na przeżyciach osób, które znalazły się w „obozie krwawej zemsty” – zarówno więźniów, jak i ich oprawców. Historia niemieckiej katowni w Forcie VII prezentowana jest w sposób, który skłania do refleksji nie tylko nad położeniem ofiar – ich cierpieniem, strachem, heroizmem, niezłomną wiarą w sens wyznawanych wartości, niepewnością, poczuciem beznadziejności itd. – lecz także zachęca do podjęcia próby pochylenia się nad stanami umysłu tych, którzy kierowani poczuciem zemsty, wyższości, upojeni posiadaną siłą i władzą, zamieniali się w bestie. Poznając historię Fortu VII z okresu II wojny światowej, zwiedzający doświadczają inspiracji do przemyśleń nad zjawiskami takimi jak ideologicznie stymulowane uprzedzenia, rewanżyzm, formy i konsekwencje mowy nienawiści itp. Oprowadzenia, podczas których narracja historyczna jest narzędziem rozwijania empatii, przeznaczone są dla grup złożonych z osób od 12 roku życia. Przygotowane wersje narracyjne umożliwiają obsługę szerokiego spektrum odbiorców: począwszy od uczniów starszych klas szkoły podstawowej, skończywszy na seniorach. Informacje i zapisy: telefon: +48 61 848 31 38; e-mail: [email protected]

***
Szanowni Państwo, jako Muzeum, zgodnie z naszym Statutem, prowadzimy wszechstronną działalność związaną z upowszechnianiem wiedzy historycznej i edukacją, także w przestrzeni mediów społecznościowych. Działania i inicjatywy podejmowane przez Muzeum zawsze będą podlegały publicznej ocenie i krytyce, nigdy nie powinny jednak dyskredytować i obrażać konkretnych osób. Przypominamy, że niedopuszczone jest posługiwanie się językiem nienawiści, pełnym złośliwości i pogardy dla innych. Muzeum bardzo uważnie monitoruje wszystkie wpisy, w szczególności pod kątem przekroczenia norm prawnych, a w przypadku wyczerpania znamion przestępstwa lub naruszenia dóbr osobistych, nie zawaha się bronić zagrożonych wartości, włącznie ze skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego.

W 1998 roku w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu odnaleziono 15 spreparowanych czaszek należących do polskich działacz...
17/06/2026

W 1998 roku w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu odnaleziono 15 spreparowanych czaszek należących do polskich działaczy ruchu oporu straconych w Poznaniu podczas niemieckiej okupacji.

Śledztwo prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej wykazało, że szczątki pochodziły z Instytutu Anatomicznego Uniwersytetu Rzeszy w Poznaniu. W 1942 roku zostały zakupione przez dra Josefa Wastla, kierownika działu antropologicznego wiedeńskiego muzeum. Czaszki sprzedał Hermann Voss (o którym niedawno pisaliśmy) w cenie 25 reichsmarek za sztukę.

Po odnalezieniu szczątki trafiły do Instytutu Ekspertyz Sądowych im. prof. dr. Jana Sehna w Krakowie. Badania wykazały, że należały do 12 mężczyzn w wieku od 23 do 45 lat oraz trzech kobiet w wieku 30, 45 i 48 lat. Mimo przeprowadzonych analiz nie udało się ustalić ich tożsamości.

W 1999 roku szczątki zostały uroczyście pochowane na Cmentarzu Bohaterów Polskich na stokach Cytadeli w Poznaniu.

To tylko jeden z wielu przykładów wykorzystywania szczątków ofiar nazistowskiego terroru przez instytucje naukowe i muzea. Każda taka historia stanowi świadectwo cierpienia ludzi, którym odebrano nie tylko życie, ale często również imię, nazwisko i godny pochówek.

14 czerwca – Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady.86 lat temu...
14/06/2026

14 czerwca – Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady.

86 lat temu, w 1940 roku, do obozu koncentracyjnego Auschwitz dotarł pierwszy transport 728 polskich więźniów. W rocznicę tych wydarzeń oddajemy hołd wszystkim ofiarom niemieckiego nazistowskiego terroru.

Niech dzisiejsza rocznica będzie także okazją do odwiedzenia miejsc pamięci takich jak Fort VII w Poznaniu, chwili refleksji nad ich historią oraz uczczenia ofiar poprzez symboliczne zapalenie znicza.

Na zdjęciu: brama główna KL Auschwitz z napisem „Arbeit macht frei”.

Dziś przypada 27. rocznica beatyfikacji 108 męczenników II wojny światowej, dokonanej przez papieża Jana Pawła II. W gro...
13/06/2026

Dziś przypada 27. rocznica beatyfikacji 108 męczenników II wojny światowej, dokonanej przez papieża Jana Pawła II. W gronie błogosławionych znaleźli się również więźniowie Fortu VII.

W dniu 13 czerwca 1999 r., podczas Mszy Świętej odprawianej w Warszawie, św. Jan Paweł II dokonał beatyfikacji 108 męczenników, którzy ponieśli śmierć w czasach II wojny światowej. Byli wśród nich więźniowie Fortu VII: ks. Jan Nepomucen Chrzan, br. Grzegorz Bolesław Frąckowiak SVD, ks. Józef K*t, ks. Włodzimierz Laskowski, o. Ludwik Mzyk SVD, ks. Narcyz Putz oraz "Poznańska Piątka": Czesław Jóźwiak, Edward Kaźmierski, Franciszek Kęsy, Edward Klinik, Jarogniew Wojciechowski.

9 czerwca 1944 r. w więzieniu Plötzensee w Berlinie wykonano wyrok śmierci na Wilhelminie Marii Günther ps. „Wilka”, czł...
12/06/2026

9 czerwca 1944 r. w więzieniu Plötzensee w Berlinie wykonano wyrok śmierci na Wilhelminie Marii Günther ps. „Wilka”, członkini poznańskiej siatki wywiadowczej S-7.

Ur. 18 lipca 1917 r. w Poznaniu. Jej ojciec był Niemcem, a matka Polką. W Poznaniu ukończyła niemiecką szkołę powszechną, a następnie szkołę handlową. W wieku 21 lat została zatrudniona jako pracownica biurowa w polskim biurze technicznym i handlowym, gdzie pracowała do 6 października 1939 r.

Podczas okupacji podpisała Deutsche Volksliste. Od 23 marca 1941 r. pracowała w biurze Kameradschaftsbund der Deutschen Polizei (Związek Koleżeński Urzędników Policji Niemieckiej).
Pod koniec 1942 r. wstąpiła do siatki wywiadowczej S-7 Armii Krajowej i wraz z Zofią Cielecką oraz Gertrudą Leńską została zaprzysiężona przez Wasilija Wacława Ławrentjewa. Działalność wywiadowczą prowadziła w miejscu pracy, zdobywając informacje o nastrojach ludności, danych personalnych urzędników niemieckich oraz sprawach prowadzonych przez policję. Do siatki zwerbowała również Antoniego Niewczyka.

30 października 1943 r. została aresztowana i przesłuchiwana m.in. przez gestapowca Traina. Aresztowano również jej matkę. Podczas śledztwa Wilhelmina skutecznie broniła Zofii Cieleckiej — dzięki jej zeznaniom została ona zwolniona. Śledztwo w sprawie Wilhelminy i jej matki zakończono 21 listopada 1943 r. Przyznała się do zarzutów. Została oskarżona o szpiegostwo wojenne na rzecz polsko-alianckiej siatki wywiadowczej.

26 kwietnia 1944 r. Volksgerichtshof (Trybunał Ludowy) w Berlinie skazał ją na karę śmierci. Wyrok wykonano 9 czerwca 1944 r. o godz. 13.03 w więzieniu Plötzensee. Ciało Wilhelminy przeznaczono do badań anatomicznych prowadzonych przez dr. Hermanna Stieve’a. Jej matka została uniewinniona i przeżyła wojnę.

Cześć Jej Pamięci!

82 lata temu, 12 czerwca 1944 r., w więzieniu w Brandenburgu nad Hawelą zostali zgilotynowani więźniowie Fortu VII: Wacł...
12/06/2026

82 lata temu, 12 czerwca 1944 r., w więzieniu w Brandenburgu nad Hawelą zostali zgilotynowani więźniowie Fortu VII: Wacław Ławrentjew, Roman Ermanowicz, Józef Vogel i Franciszek Wypych – członkowie poznańskiej siatki wywiadowczej S-7.

W 1942 r. Wacław Wasilij Ławrentjew założył siatkę wywiadowczą S-7, podległą Oddziałowi II (wywiadu ofensywnego) Komendy Głównej ZWZ-AK o kryptonimie „Stragan”. Członkami siatki byli: Franciszek Wypych, Józef Vogel, Roman Ermanowicz, Marian Sosiński, Wilhelmina Günther, Zofia Cielecka, Gertruda Leńska i Antoni Niewczyk. Z siatką współpracowali Maria Wypych, Wiktor Żurawski oraz Roman Jasiniak. Funkcję kurierek pełniły Zofia Konieczka i Zofia Kalinowska.

Zadania siatki związane były z rozpracowywaniem zakładów zbrojeniowych oraz przedsiębiorstw współpracujących z nimi na terenie Poznania i Wielkopolski. Pozyskiwane informacje, przekazywane za pośrednictwem struktur Polskiego Państwa Podziemnego do Rządu RP na uchodźstwie w Londynie, trafiały następnie do aliantów. Wykorzystywano je m.in. przy planowaniu nalotów na niemieckie zakłady zbrojeniowe oraz lotnisko w Krzesinach.

Członkowie siatki pozyskiwali również informacje dotyczące funkcjonariuszy Gestapo i niemieckiej policji, a także lokalizacji jednostek wojskowych stacjonujących na terenie Wielkopolski.

Działalność siatki S-7 zakończyły aresztowania przeprowadzone w październiku 1943 r. W ich wyniku organizacja została rozbita, a jej najważniejsi członkowie skazani na karę śmierci.

Jedną z najbardziej spektakularnych akcji siatki było zdobycie i skopiowanie dokumentów dotyczących zakładów zbrojeniowych w Krzesinach, produkujących części i podzespoły do samolotów Focke-Wulf, w tym rysunków technicznych i dokumentacji produkcyjnej. Zadanie zostało wykonane, a dokumenty w brawurowej akcji oznaczonej kryptonimem S/N7 „Krzesiny” odebrał i dostarczył do osoby wykonującej kopie Wacław Ławrentjew, występujący w przebraniu oficera SS i poruszający się samochodem oznaczonym numerami oraz symbolami SS.

Efektem działalności wywiadowczej grupy było wykorzystanie zdobytych informacji przez aliantów podczas planowania nalotów na zakłady w Krzesinach. W 1944 r., już po aresztowaniu członków siatki S-7, zakład został zbombardowany przez lotnictwo alianckie i zniszczony w około 85%.

Cześć Ich Pamięci!

11/06/2026

Kolejne tragiczne miejsce w Forcie VII – cela nr 58. Do dziś w ścianie widoczne są otwory po hakach, które wykorzystywano podczas egzekucji.

43. rocznica śmierci Stanisława Markowskiego – więźnia Fortu VII i KL Sachsenhausen. Pamiętamy.
09/06/2026

43. rocznica śmierci Stanisława Markowskiego – więźnia Fortu VII i KL Sachsenhausen. Pamiętamy.

Zwłoki pomordowanych więźniów Fortu VII były od końca 1941 r. przekazywane do Instytutu Anatomii Uniwersytetu Rzeszy w P...
09/06/2026

Zwłoki pomordowanych więźniów Fortu VII były od końca 1941 r. przekazywane do Instytutu Anatomii Uniwersytetu Rzeszy w Poznaniu. Kierujący nim anatom Hermann Voss wykorzystywał ciała ofiar do przygotowywania preparatów anatomicznych i antropologicznych.

O swoich poglądach pisał w okupacyjnym pamiętniku 24 V 1941 r.:

„Tutaj w instytucie znajduje się w piwnicy krematorium do palenia trupów. Jest ono obecnie wyłącznie na usługach tajnej policji. Zastrzeleni przez nią Polacy są tutaj przywożeni nocą i paleni. Gdyby to można było tak spopielić całe polskie towarzystwo. Polski naród musi być całkowicie wytępiony, inaczej nie będzie spokoju na Wschodzie”.

(cyt. za: F. Jankowiak, W hitlerowskim zakładzie „naukowym”, „Kronika Miasta Poznania”, R. 44 (1976), nr 4, s. 51)

Według powojennych relacji w podziemiach budynku mogło zostać spalonych od 3 do 6 tysięcy ciał ofiar niemieckiego terroru. Badania prof. Stanisława Łaguny, oparte na zachowanym rejestrze kremacji, potwierdzają co najmniej 867 takich przypadków.

Po wojnie Hermann Voss nie poniósł odpowiedzialności karnej za swoją działalność w okupowanym Poznaniu. Kontynuował karierę naukową jako profesor Uniwersytetu w Jenie i współautor wielokrotnie wznawianego podręcznika anatomii.

Ślady tej historii pozostają w obiekcie przy ul. Święcickiego 6 w Poznaniu. W jego podziemiach zachował się piec krematoryjny – materialny ślad działalności Instytutu Anatomii w okresie okupacji oraz świadectwo martyrologii Wielkopolan.

124 lata temu,  5 czerwca 1902 r. w Wolsztynie urodził się  Zdzisław Antoni Czubiński - starosta powiatu międzychodzkieg...
05/06/2026

124 lata temu, 5 czerwca 1902 r. w Wolsztynie urodził się Zdzisław Antoni Czubiński - starosta powiatu międzychodzkiego zamordowany w Forcie VII.

W 1920 r. ukończył Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, a w 1926 r. Wydział Prawno-Ekonomiczny Uniwersytetu Poznańskiego. W 1935 r. objął stanowisko wicestarosty powiatu bydgoskiego. 10 marca 1939 r. został mianowany Starostą Powiatowym Międzychodzkim.

Po aresztowaniu we wrześniu 1939 r. został osadzony w Międzychodzie, a następnie trafił do obozu przejściowego w Skwierzynie. 27 stycznia 1940 r. przewieziono go do Fortu VII, gdzie zginął 29 stycznia 1940 roku. W akcie zgonu nr 11/1240/1940 w niemieckich księgach USC w Poznaniu jako oficjalną przyczynę śmierci podano "samobójstwo przez powieszenie". W rzeczywistości został jednak rozstrzelany na korytarzu, po wyprowadzeniu z celi.

Zdjęcie Z. A. Czubińskiego ze zbiorów MMW-Fort VII

03/06/2026

📌 Ważny komunikat dla Zwiedzających!

Przypominamy, że w czwartek, 4 czerwca (Boże Ciało) Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII będzie nieczynne.

👉 Zapraszamy ponownie w piątek, 5 czerwca, w godz. 10:00–17:00.

Przepraszamy za niedogodności i zachęcamy do odwiedzin w pozostałe dni długiego weekendu!

Adres

Poznan
60-591

Godziny Otwarcia

Wtorek 10:00 - 17:00
Środa 10:00 - 17:00
Czwartek 10:00 - 17:00
Piątek 10:00 - 17:00
Sobota 10:00 - 17:00
Niedziela 10:00 - 16:00

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Muzeum Martyrologii Wielkopolan - Fort VII umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Ta Organizacja

Wyślij wiadomość do Muzeum Martyrologii Wielkopolan - Fort VII:

Udostępnij