Archiwum Państwowe w Poznaniu

22/05/2026

Znamy zwycięzców 5. edycji konkursu "Bez korzeni nie zakwitniesz". Serdeczne gratulacje! 💐

🥁Znamy zwycięzców 5. edycji konkursu „Bez korzeni nie zakwitniesz”!🤩

W tym roku na etap wojewódzki konkursu wpłynęło aż 616 zgłoszeń z całego kraju!

Spośród 93 prac, które zakwalifikowały się do etapu ogólnopolskiego, Kapituła Konkursu wyłoniła:
🏆8 laureatów i 🏅2 wyróżnienia w kategorii wiekowej klas 4-6
🏆8 laureatów i 🏅1 wyróżnienie w kategorii wiekowej klas 7-8

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za udział w konkursie🫶 i serdecznie gratulujemy laureatom i wyróżnionym!👏👏👏

Sprawdź wyniki na naszej stronie: https://archiwa.gov.pl/konkurs-bez-korzeni-nie-zakwitniesz-5-rozstrzygniety/

---

Konkurs to wspólne przedsięwzięcie Archiwów Państwowych oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej. Koordynatorami tegorocznej edycji są Archiwum Państwowe w Białymstoku i Archiwum Państwowe w Suwałkach.

Patronat honorowy nad konkursem objęła Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska.

Patroni medialni: Polska Agencja Prasowa TVP3 Regiony naszemiasto.pl Miejskie Zakłady Autobusowe Warszawa Głos Nauczycielski

19/05/2026

🎻 19 maja 1829 roku w Poznaniu w Teatrze Miejskim odbył się koncert wirtuoza skrzypiec - Nicolo Paganiniego. Stolica Wielkopolski była - mówiąc językiem współczesnym - jednym z przystanków na jego europejskiej trasie koncertowej. Inspiratorem do zatrzymania się Paganiniego w Poznaniu był Antoni Radziwiłł, ówczesny namiestnik Wielkiego Księstwa Poznańskiego i miłośnik muzyki.

🎼 Na zachowanym afiszu koncertowym z 1829 roku widzimy program tego niezwykłego wieczoru: utwory Mozarta i Rossiniego, a także kompozycje samego Paganiniego, wykonywane m.in. na jednej strunie skrzypiec.

✨ Talent Paganiniego był tak wielki, że podejrzewano go o diabelskie konszachty. Marceli Motty w swoich wspomnieniach pisał: " (...) napchana w teatrze publiczność krzyczała i zrywała się z siedzeń, a będący koło mojego ojca znajomy pastor Ahner, także muzykalny, wołał w zapale «Das ist ja der Teufel, und nicht Paganini (To jest diabeł, a nie Paganini)".

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Akta Miasta Poznania, sygn. 3663.

18/05/2026

Archiwum Państwowe w Poznaniu po raz kolejny na Pyrkonie!🐉🔥

📅 19.06 (Piątek)
⏰ 20:30 - 21:30

Zapraszamy do Strefy RPG na naszą prelekcję: „Guild Master IRL: cechy i konfraternie w źródłach archiwalnych”! 📜✨

💬 Podczas prelekcji zajrzymy do dokumentów cechowych z naszego zasobu, by zobaczyć, jak wyglądało codzienne funkcjonowanie miejskich organizacji 🛠️⚔️

🏛️ Obecnie intensywnie wertujemy najciekawsze materiały, a nad selekcją dokumentów czuwa sam kustosz Archiwek 🧸🔍📜

Do zobaczenia na Pyrkon! 👋💥

15/05/2026

🎉 Nagrody rozdane! 🏆📜

Wczoraj, 14 maja, w Archiwum Państwowym w Poznaniu tętniło życie! 🏛️✨ Miało miejsce wyjątkowe wydarzenie – gala wręczenia nagród szczebla wojewódzkiego w konkursie „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna”🌳🌸

W naszej siedzibie gościliśmy finalistów, a także ich nauczycieli i opiekunów, którzy wspierali ich w tworzeniu projektów edukacyjnych 👨‍🏫👩‍🎓 Oficjalnego wręczenia nagród i gratulacji dokonał Dyrektor Archiwum Henryk Krystek 🤝

Tradycyjnie, po zakończeniu oficjalnej części gali udaliśmy się na spacer po zakamarkach archiwum 🚶‍♂️🔍📜

Serdecznie gratulujemy wszystkim zwycięzcom i życzymy dalszych sukcesów w etapie ogólnopolskim!🌳

13/05/2026

📚 Tydzień Bibliotek to doskonała okazja, by spojrzeć na książkę z różnych perspektyw. Jak zmienia się jej status w dobie cyfryzacji? Czy nowe technologie pomagają odkrywać biblioteczne skarby na nowo?

Zapraszamy na prelekcję dr. Przemysława Wojciechowskiego – pracownika Archiwum Państwowego w Poznaniu oraz przedstawiciela Wielkopolskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki.

📖 „Bibliofilstwo w Wielkopolsce dawniej i dzisiaj. Jak cyfryzacja w XXI wieku wpływa na zainteresowanie dawną książką?”
📅 13 maja 2026 (środa)
🕕 godz. 18.00
📍 Biblioteka Szamotulska
🎟 Wstęp wolny

05/05/2026

🧐 5 maja 1846 roku urodził się jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy i laureat Nagrody Nobla – Henryk Sienkiewicz. Jego twórczość od pokoleń kształtuje naszą wyobraźnię historyczną i tożsamość narodową

📂 W zbiorach naszego Archiwum zachowały się m.in. fragment rękopisu powieści "Krzyżacy" ⚔️🛡️

Rękopis to nie tylko dokument literacki, ale przede wszystkim świadectwo procesu powstawania dzieła, które na stałe wpisało się w kanon polskiej kultury. Każda naniesiona poprawka pozwala nam zbliżyć się do warsztatu autora 𓂃🪶

🔎 Sygn. 53/5212/0/-/1
Zdjęcie NAC, sygn. 3/53/0/10/723

05/05/2026

Maturzyści - jak poszło? 🤓

Dziś matura z matematyki. A gdyby tak zajrzeć do sali egzaminacyjnej sprzed ponad stu lat? 🕰️

Wyobraźcie sobie gimnazjum w Gnieźnie albo Trzemesznie na przełomie XIX i XX wieku. Uczniowie nie dostają arkusza CKE, nie sprawdzają potem odpowiedzi w internecie, nie mają kalkulatorów. Mają za to kartkę, pióro, głowę pełną wzorów i, jeśli trzeba, tablice logarytmiczne. 🧮 ✒️

W dawnym gimnazjum pruskim egzamin dojrzałości wyglądał inaczej niż dzisiejsza matura. Składał się z części pisemnej i ustnej, a z matematyki uczeń wybierał jeden z trzech zestawów. Każdy zestaw zawierał cztery zadania: z planimetrii, stereometrii, trygonometrii i algebry. Jedno z nich mogło też sprawdzać umiejętność użycia matematyki w fizyce. 📜

Co ciekawe, w dawnych zadaniach pojawiały się tematy, których dziś w szkole prawie się nie spotyka, np. geometria sferyczna. Z kolei współczesny rachunek prawdopodobieństwa nie należał wtedy do standardowego programu. Innymi słowy: dawny maturzysta i dzisiejszy maturzysta mogliby spojrzeć na swoje arkusze z podobnym przerażeniem, tylko z zupełnie innych powodów. 📐 📏

Publikacja „Matematyka dawnych matur”, przygotowana przez Koło Naukowe Matematyków UAM we współpracy z Archiwum Państwowe w Poznaniu, zbiera i opracowuje zadania, z którymi mierzyli się uczniowie pod zaborami, w XIX i na początku XX wieku.

A skoro dziś matura, mamy dla Was jedno zadanie z dawnych czasów. Dajcie znać, czy uporaliście się z tym zadaniem i jaka jest odpowiedź! 🙂

29/04/2026

📜 – 29 kwietnia 1446 r.

W Gnieźnie arcybiskup i prymas Polski Wincenty Kot z Dębna, na prośbę Adama Lenartowskiego, zatwierdził dokument dotyczący fundacji kościoła parafialnego w Lenartowicach (gmina Pleszew)

🏛️ Na mocy tego aktu:
• potwierdzono nadanie czynszu (5 grzywien rocznie) oraz dóbr ziemskich na budowę i utrzymanie świątyni
• erygowano kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP oraz świętych Wojciecha, Stanisława, Katarzyny i Barbary
• przypisano do parafii mieszkańców Lenartowic (wcześniej należących do Grodziska)
• przekazano dziesięcinę snopową z Marszewa
• prawo patronatu pozostawiono Adamowi Lenartowskiemu i jego następcom

✒️ Dokument opatrzono pieczęciami – do dziś zachowały się jedynie fragmenty jedwabnych sznurków w żółto-czarnym kolorze 🐝

🔎 sygn. 53/905/455

23/04/2026

🎉 świętujemy 773. urodziny Poznania! 🎂🏙️

📜 23 kwietnia 1253 roku książę wielkopolski Przemysł I wraz z bratem Bolesławem Pobożnym lokowali miasto na prawie magdeburskim na lewym brzegu Warty. To wydarzenie zapoczątkowało dynamiczny rozwój Poznania jako ważnego ośrodka handlu i administracji w średniowiecznej Polsce

🖋️ Na zdjęciu dokument młodszy o blisko 200 lat – z 1443 roku – w którym król Polski i Węgier Władysław Warneńczyk potwierdza oraz transumuje przywilej lokacyjny miasta, wcześniej zatwierdzony przez Władysława Łokietka w 1298 roku

📌 sygn. 53/474/D.1

21/04/2026

Reprezentacja Archiwum Państwowego w Poznaniu na Kongresie Strategicznym Archiwów Państwowych we Wrocławiu 🤝

"To pierwsze spotkanie strategiczne organizowane dokładnie w połowie cyklu wdrażania „Strategii rozwoju Archiwów Państwowych na lata 2021–2030”. Podczas wydarzenia przyglądamy się rezultatom dotychczasowych działań, podsumowujemy 5 lat pracy w całej sieci Archiwów Państwowych i wyznaczamy nowe kierunki i priorytety rozwoju na kolejne lata."

19/04/2026

📜 19 kwietnia 1444 roku król Władysław Warneńczyk wydał mandat do starosty generalnego Wielkopolski Wojciecha Malskiego, a także starostów i poborców celnych, w którym określił, jakimi drogami mają poruszać się kupcy jadący do Gdańska i Warszawy.

💰 W drodze do Gdańska mieli przejeżdżać przez Nakło i Tucholę, a do Warszawy przez Słupcę, Kleczew, Kłodawę, Kutno i Łowicz. W tych miastach ciążył na nich obowiązek opłacania cła.

🧐🔎 sygn. 53/474/D.195