26/08/2026
🛑 ⚖️ CZY RODZICE MOGĄ USTALIĆ INACZEJ, NIŻ ORZEKŁ SĄD?
KONTAKTY, ALIMENTY I WŁADZA RODZICIELSKA
To jedno z tych pytań, które często zadajecie podczas konsultacji czy spotkań w kancelarii 🤲
👉 Odpowiedź brzmi: TO ZALEŻY, bo nie zawsze i nie w każdym zakresie rodzice mogą samodzielnie zmienić zasady określone wcześniej przez sąd.
🛑 WAŻNE 🛑
Samo wydanie orzeczenia przez sąd rodzinny nie oznacza, że rodzice tracą możliwość porozumiewania się w bieżących sprawach dotyczących dziecka.
Trzeba jednak bardzo wyraźnie rozróżnić kontakty z dzieckiem, władzę rodzicielską i alimenty, ponieważ w każdym z tych obszarów sytuacja prawna wygląda inaczej. ☝️
✅ KONTAKTY Z DZIECKIEM
Jeżeli sąd ustalił, że rodzic spotyka się z dzieckiem np. w pierwszy i trzeci weekend miesiąca, nic nie stoi na przeszkodzie, aby rodzice jeżeli oboje są zgodni i nie sprzeciwia się temu dobro dziecka ustalili w konkretnej sytuacji:
👉 inny weekend,
👉 inną godzinę odbioru dziecka,
👉 dłuższy pobyt,
👉 zamianę terminu,
👉 dodatkowy dzień spotkania.
Prawo zakłada, że rodzice powinni w pierwszej kolejności wspólnie określać sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem, kierując się jego dobrem i odpowiednio do wieku oraz dojrzałości biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia.
☝️ Ale jest tutaj bardzo ważne „ALE”.
Takie bieżące porozumienie rodziców nie powoduje automatycznej zmiany ani uchylenia wcześniejszego orzeczenia sądu.
Jeżeli więc dzisiaj rodzice zgodnie zamienią weekendy, mogą tak zrobić.
Jeżeli jednak za miesiąc jedno z nich nie będzie już wyrażało zgody na takie odstępstwo, nadal istnieje obowiązujące orzeczenie i to jego treść pozostaje punktem odniesienia.
📌 Dlatego orzeczenia dotyczącego kontaktów nie należy traktować jako „minimalnej sugestii sądu”. To obowiązująca regulacja, która ma szczególne znaczenie wtedy, gdy rodzice nie potrafią porozumieć się inaczej.
🛑 UWAGA NA KONTAKTY OGRANICZONE PRZEZ SĄD
Inaczej należy podchodzić do sytuacji, w której sąd ze względu na dobro dziecka zastosował określone ograniczenia, np.:
👉 kontakty wyłącznie w obecności kuratora,
👉 zakaz zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,
👉 kontakty tylko w obecności drugiego rodzica lub innej osoby wskazanej przez sąd,
👉 ograniczenie kontaktów do określonych sposobów porozumiewania się na odległość,
👉 zakaz określonej formy kontaktu.
Rodzice nie mogą swoim prywatnym porozumieniem zmienić treści obowiązującego orzeczenia sądu i w ten sposób samodzielnie znieść ustanowionych przez sąd ograniczeń.
Jeżeli okoliczności się zmieniły i przyczyny zastosowania ograniczenia ustały, właściwą drogą jest wystąpienie o zmianę rozstrzygnięcia przez sąd.
‼️ WŁADZA RODZICIELSKA TO COŚ INNEGO
Jeżeli sąd:
➡️ ograniczył władzę rodzicielską jednego z rodziców,
➡️ zawiesił ją,
➡️ pozbawił rodzica władzy rodzicielskiej,
➡️ określił konkretny zakres uprawnień i obowiązków rodzica,
to rodzice nie mogą skutecznie ustalić między sobą, że od dzisiaj ograniczenie ustanowione przez sąd ich nie obowiązuje.
Takie prywatne porozumienie nie zmienia treści orzeczenia.
Zmiana sytuacji rodzinnej i dobro dziecka mogą oczywiście uzasadniać zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia ale wymaga to odpowiedniej procedury i decyzji sądu.
💰 A CO Z ALIMENTAMI?
Tutaj szczególnie warto zachować ostrożność.
Jeżeli istnieje wyrok, postanowienie o zabezpieczeniu albo zatwierdzona przez sąd ugoda określająca wysokość alimentów na dziecko, nie należy traktować alimentów w taki sam sposób jak jednorazowej zamiany weekendu kontaktowego.
✅ Rodzic może oczywiście dobrowolnie przekazywać na dziecko więcej, niż wynika z orzeczenia.
Natomiast ustalenie:
„Od tego miesiąca zamiast 2000 zł będziesz płacić 1200 zł”
,szczególnie gdy alimenty należą się małoletniemu dziecku, wymaga znacznie większej ostrożności.
☝️ Uprawnionym do alimentów jest dziecko, a nie rodzic, któremu pieniądze są przekazywane.
Dlatego sama bieżąca zgoda rodziców na niższą wpłatę nie daje takiego bezpieczeństwa prawnego jak formalna zmiana obowiązku alimentacyjnego i nie należy zakładać, że sama w sobie „uchyla” wcześniejszy tytuł określający alimenty.
Jeżeli zmiana wysokości alimentów ma mieć charakter trwały, dla bezpieczeństwa prawnego powinna zostać odpowiednio sformalizowana poprzez zmianę orzeczenia sądu albo zawarcie odpowiednio skonstruowanej ugody, w tym ugody przed mediatorem, podlegającej zatwierdzeniu przez sąd.
Art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprost przewiduje możliwość żądania zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego w razie zmiany stosunków.
❌ A JEŚLI TYLKO JEDEN RODZIC CHCE ZMIANY?
Wtedy sytuacja jest znacznie prostsza.
Jeden rodzic nie może jednostronnie narzucić drugiemu nowych zasad tylko dlatego, że uważa je za korzystniejsze albo wygodniejsze.
Nie można więc samodzielnie zdecydować:
✔️ „od dzisiaj oddaję dziecko dwie godziny później”,
✔️ „w tym roku wakacje dzielimy inaczej”,
✔️ „od przyszłego miesiąca płacę mniej alimentów”,
✔️ „nie będę stosować się do ograniczenia wskazanego przez sąd”.
Jeżeli nie ma zgody drugiego rodzica, pozostaje obowiązujące rozstrzygnięcie.
➡️⚖️ CO ZROBIĆ, GDY DOTYCHCZASOWE ORZECZENIE PRZESTAŁO PASOWAĆ DO ŻYCIA RODZINY?
W zależności od rodzaju sprawy możliwe są przede wszystkim dwie drogi:
👉 porozumienie i mediacja, a następnie tam, gdzie wymaga tego charakter sprawy zatwierdzenie ugody przez sąd,
albo
👉 wystąpienie do sądu o zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.
W sprawach dotyczących kontaktów przepisy wprost przewidują możliwość zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.
🛑 WAŻNE 🛑
Także prawomocne postanowienie sądu opiekuńczego może zostać zmienione, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.
📌 NAJWAŻNIEJSZA ZASADA?
Orzeczenie sądu nie powinno zastępować rodzicom zdrowego rozsądku, elastyczności i umiejętności współpracy.
☝️ Ale jednocześnie porozumienie rodziców nie może być traktowane jak prywatne „unieważnienie” orzeczenia sądu.
🍀 Tam, gdzie rodzice potrafią współpracować, prawo pozostawia im przestrzeń do wspólnego ustalania wielu bieżących spraw dotyczących dziecka.
‼️ Tam, gdzie współpracy nie ma, granicę wyznacza obowiązujące orzeczenie.
Podstawa prawna:
art. 106, 107, 113–113⁵ oraz art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; art. 577 Kodeksu postępowania cywilnego oraz przepisy KPC dotyczące mediacji, zatwierdzania ugód zawartych przed mediatorem i wykonywania kontaktów z dzieckiem.
Orzecznictwo:
➡️ uchwała Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2022 r., III CZP 76/22,
➡️ uchwała Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2008 r., III CZP 75/08.
➡️ W uchwale III CZP 76/22 Sąd Najwyższy potwierdził, że prawu rodzica do kontaktów z dzieckiem odpowiada również obowiązek realizowania uzgodnionych kontaktów. Niewykonywanie kontaktów określonych w ugodzie może prowadzić do zastosowania mechanizmu przewidzianego w przepisach KPC dotyczących wykonywania kontaktów.
➡️ Uchwała III CZP 75/08 dotyczyła natomiast wykonania sądowego rozstrzygnięcia regulującego kontakty z dzieckiem. Należy przy tym pamiętać, że od czasu jej wydania przepisy regulujące postępowanie w sprawach wykonywania kontaktów ulegały zmianom.
➡️ Równie istotny jest art. 577 k.p.c. , zgodnie z nim sąd opiekuńczy może zmienić nawet prawomocne postanowienie, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.