30/10/2025
⚖️ Mediacja i arbitraż w gminie – jak rozwiązywać spory bez sądu?
Jednym z istotnych, a zarazem trudnych obszarów w codziennym funkcjonowaniu gmin są spory wynikające z realizacji inwestycji w ramach zamówień publicznych 🏗️📄.
Postępowania przed sądami powszechnymi trwają latami, co w praktyce może zatrzymać proces inwestycyjny nawet na długi czas. Przykład?
Remont ulicy, podczas którego wykonawca napotyka problem – np. błędne opracowanie geodezyjne 📍🗺️. Media biegną inaczej niż na mapie, koszty rosną, zaczyna się spór o odpowiedzialność… a tymczasem:
🚧 ulica niegotowa – mieszkańcy czekają
💰 brak płatności – firma ryzykuje upadłość
🔍 Rozwiązanie? Już na etapie umowy warto przewidzieć:
1️⃣ mediację
2️⃣ arbitraż
Obie formy są legalne, skuteczne i rekomendowane przez instytucje państwowe, m.in. Prokuratorię Generalną RP 🏛️.
🗨️ Mediacja to dialog przy udziale bezstronnego mediatora 🤝. Strony szukają wspólnego rozwiązania i zawierają ugodę, którą zatwierdza sąd – taką ugodę można egzekwować jak każdy wyrok sądowy.
⚖️ Arbitraż to prywatne postępowanie sądowe, prowadzone przez arbitrów wybranych przez strony.
➡️ Strony mają wpływ na skład orzekający
➡️ Sprawa prowadzona jest szybciej, sprawniej i bardziej elastycznie
➡️ Wyrok sądu arbitrażowego ma taką samą moc jak wyrok sądu powszechnego
💡 Co jeszcze przemawia za arbitrażem i mediacją?
✅ możliwość wyboru ekspertów z doświadczeniem w danej branży
✅ uproszczone procedury
✅ brak sztywnej formy rozpraw – można prowadzić online 💻
✅ dyskrecja – postępowania są niejawne 🔒
✅ zachowanie dobrych relacji i dalsza współpraca
📌 Warto pamiętać, że zapis na mediację i arbitraż można wprowadzić nie tylko do umów z wykonawcą, ale także z podwykonawcami. Gmina może zawrzeć odpowiednie postanowienia w SWZ – to realna szansa na przyspieszenie inwestycji i zapobieganie eskalacji konfliktów.
👥 Co z wyborem sądu? Ustawodawca przewidział sąd arbitrażowy przy Prokuratorii Generalnej, ale nie przyznał mu wyłączności. Strony mogą swobodnie wybrać inny, np. lokalny sąd arbitrażowy – jak Wielkopolski Sąd Arbitrażowy.
To szczególnie ważne w przypadku mniejszych kontraktów, gdzie koszty dojazdu do Warszawy czy obawy o bezstronność mogą zniechęcać do arbitrażu państwowego. Lokalny sąd to:
📍 niższe koszty
📍 znajomość realiów
📍 większe zaufanie
🗣️ „Warto, by samorządy już dziś zaczęły wprowadzać do swoich umów zapisy umożliwiające mediację lub arbitraż – to realny sposób na oszczędność czasu, pieniędzy i nerwów” – mówi Jakub Michałowski, ekspert samorządowy.
📣 Zachęcamy do kontaktu z Wielkopolskim Sądem Arbitrażowym – wspieramy samorządy i przedsiębiorców w budowaniu kultury dialogu i efektywnego rozwiązywania sporów.
