Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie

04/09/2026

Wnioski o udzielenie patronatu nad przedsięwzięciem!

Z dniem 1 września 2026 r. zmieniły się zasady udzielania Patronatu Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i wyrażenia zgody na udział w komitecie honorowym.

O Patronat mogą się ubiegać osoby, organizacje i instytucje prowadzące działalność kulturalną, sportową, edukacyjną, naukową czy charytatywną, przyczyniające się do promocji postaw patriotycznych i obywatelskich.

Zasady, regulamin oraz materiały graficzne znajdują się pod linkiem oraz na stronie internetowej Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie: https://rzeszow.ipn.gov.pl/pl8/ipn-w-rzeszowie/patronat-dyrektora-oddzialu-ip/246447,Wnioski-o-udzielenie-patronatu-nad-przedsiewzieciem.html

03/09/2026

W najbliższą niedzielę 6 września, w Polskie Radio Rzeszów o godz. 19.00 w audycji „Studio dokumentu”, gościem red. Andrzeja Zajdla będzie dr Łukasz Chrobak z Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie. Tematem będzie organizacja konspiracyjna „Uprawa”/„Tarcza” działajaca w okresie okupacji niemieckiej na rzecz Polskiego Państwa Podziemnego.

02/09/2026

W rocznicę powstania Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość 1945-1948, Radosław Sołek Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie zapalił znicze przy pomniku płk. Łukasza Cieplińskiego oraz sześciu członków IV Zarządu WiN, Żołnierzy Wyklętych, którzy 1 marca 1951 roku zginęli razem z Łukaszem Cieplińskim.
2 września 1945 r. pięciu oficerów KG AK i DSZ powołało do życia nową organizację konspiracyjną, Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”. Zrzeszenie WiN stanowiło największą organizacją niepodległościową po wojnie, zarówno zbrojną, jak i cywilną, odwołującą się do etosu i celów Polskiego Państwa Podziemnego czasów okupacji, de facto obejmującą swymi wpływami znaczną część Polski, szczególnie wschodniej, południowej i częściowo centralnej. Przegrało swą batalię o wolną i suwerenną Polskę, co więcej, ci spośród oficerów i żołnierzy WiN – a także ich rodziny – którzy przeżyli najcięższy, więzienny okres stalinowski, byli następnie inwigilowani i represjonowani do ostatnich chwil swego życia. Dopiero w wolnej Polsce, pośmiertnie ich odznaczano, ich imieniem obdarzano place, ulice i szkoły, a ostatnio zaczęto wydobywać ich doczesne szczątki z dołów śmierci, by 70 lat po wojnie mogły godnie spocząć, a biografie polskich bohaterów pozostać w żywej pamięci narodu. Zrzeszenie przetrwało ponad dwa lata, kierowane przez kolejne cztery Zarządy Główne.

Dzień egzekucji siedmiu działaczy ostatniego Zarządu Głównego, 1 marca 1951 r., został przyjęty jako data Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

CHWAŁA BOHATEROM!

02/09/2026

Po wakacyjnej przerwie zapraszamy na „Filmowy wtorek z IPN w Kinie Zorza”.

W ramach w cyklu bezpłatnych pokazów filmowych Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie zaprasza na film „Pojedynek” w reżyserii Łukasza Palkowskiego.

Film „Pojedynek” stworzony został na podstawie prawdziwych wydarzeń przez jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów – Łukasza Palkowskiego. Intryga fabularna w stylu najlepszych thrillerów prowadzi widza przez pełną napięcia i dramatycznych zwrotów akcji, walkę o honor i przetrwanie.

Jest rok 1939. Świat pogrąża się w chaosie. Tysiące wybitnych Polaków trafiają do rosyjskiej niewoli, gdzie poddawani są indoktrynacji będącej częścią wielkiego planu. Ambitny agent wroga stawia sobie za punkt honoru złamanie oporu jednego z nich. To młody pianista światowej sławy, cieszący się szacunkiem współosadzonych. Jego kapitulacja może skutkować przejściem wielu innych na stronę przeciwnika. Rozpoczyna się podstępna gra, pełna manipulacji, gróźb i obietnic. Każdy z więźniów zmuszony jest dokonać dramatycznego wyboru, z którym będzie musiał żyć lub umrzeć. Nieświadomi swojej roli, z utęsknieniem czekają na moment wyzwolenia, który może być ich zgubą. Towarzysze broni podejmą próbę śmiertelnie ryzykownej ucieczki czy zdadzą się na łaskę wroga? Czasu jest coraz mniej, bo swój ostateczny ruch może wykonać on w każdej chwili.Projekcja odbędzie się we wtorek 15 września 2026 r. w Kinie „Zorza” w Rzeszowie (ul. 3 Maja 28) o godzinie 18:00. Pokaz zostanie poprzedzony prelekcją historyka.

📌Dostępność biletów do sprawdzenia pod numerami telefonu: 17 86 06 036, 17 86 06 054.
📌Odbiór wejściówek od poniedziałku 7 września w siedzibie IPN przy ul. Słowackiego 18 oraz w Kinie „Zorza”.

02/09/2026

W ramach akcja „Zapal znicz dla żołnierzy Westerplatte” dzisiaj delegacja Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie zapaliła znicze na grobie Stefana Zimnego na cmentarzu parafialnym w Zarszynie.

Stefan Zimny (1915–1992) urodzony we wsi Piotrowiec w pow. kieleckim. W latach 1938–1939 odbywał służbę wojskową w 4. Pułku Piechoty Legionów w Kielcach i 3. Pułku Piechoty Legionów w Jarosławiu. Na Westerplatte przybył 17 marca 1939 r. W czasie obrony zajmował stanowisko przy moździerzu, a później był celowniczym ckm. Po kapitulacji trafił do Stalagu I A. W 1945 r. wywieziony przez sowietów na Ural; w lutym 1946 r. powrócił do Polski.

02/09/2026

Z sercem i pamięcią o rodakach, we Lwowie zaprezentowano książkę „Bastiony polskości we Lwowie. Historie lwowskich Polaków piórem i pędzlem pisane” Tomasza Banaszkiewicza. Spotkanie odbyło się w Centrum Kultury Polskiej we Lwowie, a honorowymi gośćmi byli bohaterowie książki oraz ich rodziny i bliscy.

▪️Prezentowana publikacja zawiera relacje Polaków mieszkających we Lwowie, zebrane w latach 2018–2019 przez nauczyciela Tomasza Banaszkiewicza. Przedstawia historie osób, które mimo zmiany granic i utraty Lwowa przez Polskę w 1945 r., zdecydowały się pozostać w tym mieście. Praca została opatrzona unikalnymi fotografiami. Całość uzupełniają rysunki Moniki Niezgody, uczennicy Państwowego Liceum Szkół Plastycznych im. Cypriana Kamila Norwida w Lublinie. Tomasz Banaszkiewicz - nauczyciel Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Cypriana Kamila Norwida oraz Centrum Kształcenia Ustawicznego w Lublinie.

▪️Tomasz Banaszkiewicz - wolontariusz w dzielnicy nędzy w Dar es Saalam w Tanzanii (czerwiec–sierpień 2016 r.); nauczyciel w polskich placówkach oświatowych w Rydze, we Lwowie i w Grodnie (2017-2020). Koordynator projektów edukacyjno-historycznych, propagujących historię najnowszą, które zostały docenione przez jury konkursów o ogólnopolskim zasięgu, m.in.: finalista XV edycji Ogólnopolskiego Konkursu „Nauczyciel Roku” (2016 r.); laureat ogólnopolskiej Nagrody im. Grażyny Langowskiej przyznawanej przez IPN (2024 r.); laureat w konkursie IPN „Silni Polską” (2025 r.).

02/09/2026

Miło nam poinformować, że w zapowiedziach Wydawnictwo IPN ukazała się informacja, iż niebawem będzie można zapoznać się z najnowszą biografią Włady Majewskiej. Autorem książki pt. ‚Życie na fali. Włada Majewska (1911-2011)“ jest dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor rzeszowskiego IPN.

▪️Włada Majewska urodziła się w 1911 r. we Lwowie. Miasto to było jej domem, źródłem tożsamości i inspiracją. Choć ukończyła prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza, to jeszcze przed II wojną światową rozpoczęła pracę w lwowskiej rozgłośni Polskiego Radia. Od samego początku była związana z popularną w przedwojennej Polsce audycją „Wesoła Lwowska Fala”, stworzoną przez Wiktora Budzyńskiego. Wybuch wojny zmusił Władę do opuszczenia Polski. Wraz z zespołem „Lwowska Fala” towarzysząc żołnierzom Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie dała ponad osiemset występów w Wielkiej Brytanii, Francji, Holandii i Belgii.

Po wojnie osiedliła się w Londynie, gdzie została zaangażowana do teatru Mariana Hemara. Hemar napisał dla niej ponad sześćdziesiąt piosenek. W wielu z nich pobrzmiewała nuta tęsknoty za ukochanym Lwowem. Piosenki takie jak „Chlib kulikowski” czy „Rozmowa z księżycem” w wykonaniu Włady Majewskiej weszły na stałe do klasyki polskiej twórczości emigracyjnej.

W 1951 r. Włada Majewska została zatrudniona w Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Jego londyńską placówką współkierowała przez czterdzieści lat. Zrealizowała wiele audycji, wśród nich wywiady z wybitnymi osobistościami polskiej emigracji. Część nagrań poświęcona była przedwojennemu Lwowowi.

W testamencie zapisała swój londyński dom Instytutowi Polskiemu i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, część środków przeznaczyła też dla Towarzystwa Miłośników Lwowa w Warszawie i w Londynie. Swe dokumenty przekazała między innymi do Kolekcji Leopolis w Muzeum Niepodległości w Warszawie i do archiwum Instytutu Polskiego w Londynie. Polskiemu Radiu przekazała londyńskie archiwa RWE z dźwiękowym zapisem twórczości Mariana Hemara, zachowane dzięki jej staraniom.„Życie na fali. Włada Majewska (1911-2011)”,

Publikacja w ramach Centralnego Projektu Badawczego IPN „Uchodźstwo, emigracja niepodległościowa 1939-1990. Seria wydawnicza IPN Oddział w Rzeszowie. Włada Majewska – Lwowianka z urodzenia, a także z ducha i usposobienia,... - ISBN: 978-83-8376-989-9

01/09/2026

O „Podkarpackim Wrześniu 1939” w Ropczycach.

W Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki w Ropczycach zabrzmiał pierwszy w tym roku szkolnym zadzwonił tradycyjny „pierwszy dzwonek” wykonany z łuski po pocisku artyleryjskim. To pamiątka z II wojny światowej...

„Podkarpacki wrzesień 1939” to tytuł wykładu jaki wygłosił w ropczyckim ogólniaku dr Jacek Magdoń – historyk z Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie. Pokazał w nim wojnę z perspektywy miasta, które od początku wojny było bombardowane przez niemieckie lotnictwo. Zdjęcia z tragicznego września zilustrowały opowieść o losach ludności cywilnej w pierwszych dniach niemieckiej agresji. Przypomniał losy nauczycieli, którzy od pierwszych tygodni wojny prowadzili swoja cichą wojnę w ramach tajnego nauczania, narażając swoje życie przez cały okres wojny.

Uczniowie klas pierwszych, którzy złożyli przyrzeczenie na sztandar szkoły usłyszeli „pierwszy dzwonek” wykonany z łuski artyleryjskiej, którym Dyrektor szkoły Hubert Paśko zaprosił ich do rozpoczęcia nauki.

Fot. Sabina Wlezień, Jacek Magdoń

01/09/2026

Msza, hołd i obrady. Delegaci „Solidarności” spotkali się w Przemyślu.

31 sierpnia 2026 r. w Przemyślu odbyły się uroczystości z okazji 46. rocznicy powstania NSZZ „Solidarność”. Rozpoczęły się Mszą Świętą w Bazylice Archikatedralnej w Przemyślu. Po nabożeństwie uczestnicy przeszli pod pomnik bł. ks. Jerzego Popiełuszki. W tym miejscu złożono kwiaty. W ten sposób oddano hołd patronowi „Solidarności” oraz osobom zaangażowanym w walkę o wolną Polskę. Religijna i pamięciowa część wydarzenia poprzedziła obrady delegatów związku, XXIII Walne Zebranie Delegatów Regionu Ziemia Przemyska NSZZ „Solidarność” w Domu Katolicki „Roma”. Podczas uroczystości IPN Rzeszów reprezentował dr Artur Brożyniak, który przedstawił znaczenie dla dziejów Polski, ruchu skupionego wokół Solidarności”.

01/09/2026

„𝟴𝟳 𝗹𝗮𝘁 𝗺𝗶𝗻ęł𝗼. 𝗣𝗮𝗺𝗶ęć 𝘄𝗰𝗶ąż ż𝘆𝗷𝗲.” 🇵🇱
1 września, w 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej Znicz Pamięci zapłonął także na grobie gen. bryg. Wacława Sceavoli-Wieczorkiewicza i jego małżonki Janiny Scaevola-Wieczorkiewicz, na cmentarzu przy ulicy Szczytniańskiej. Po 55 latach od śmierci i pogrzebu w Genewie generał wrócił do Jarosławia, a my potomni pamiętamy.

Gen. Wacław Scaevola-Wieczorkiewicz urodził się w 1890 roku, w Brzozowej, w młodości był członkiem Polskich Drużyn Strzeleckich w Wiedniu. To wtedy przyjął pseudonim Ludwik Rene Scaevola. Od 6 sierpnia 1914 r. do 16 lipca 1917 r. służył w Legionach Polskich. Od 1918 roku był w Wojsku Polskim. W czasie wojny polsko-sowieckiej walczył nw Legionach, a potem dowodził VI Brygadą Piechoty. Studiował w Paryżu, a w czerwcu 1926 r. zastąpił generała Jana Hempla na stanowisku dowódcy 24. Dywizji Piechoty i komendanta Garnizonu Jarosław. W roku 1927 został. mianowany generałem brygady.

Angażował się w życie kulturalne i społeczne Jarosławia. Był pierwszym przewodniczącym Stowarzyszenia Miłośników Jarosławia. W październiku 1935 roku został dowódcą Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu. Po wybuchu II wojny światowej był dowódcą Etapów Armii „Kraków”. 25 listopada 1939 r. dostał się przez Węgry do Francji i tam służył w Inspektoracie Wyszkolenia Naczelnego Wodza. Działał w konspiracyjnej organizacji wywiadowczej we Francji, będącej ekspozyturą Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza. Od 1943 r. przebywał w Szwajcarii. Został prezesem Koła Stowarzyszenia Polskich Kombatantów. Zmarł w Genewie, 7 grudnia 1969 r. Tam też został pochowany.

Gen. Wacław Scaevola-Wieczorkiewicz jest od 1992 roku patronem jednej z ulic w Jarosławia, a od 2009 roku- 14. dywizjonu artylerii samobieżnej w Jarosławiu.