18/01/2022
Cytat na dziś: "Za panowania Stanisława Leszczyńskiego podatki wzrosły do 7 267 013 funtów (1 915 620 w 1737 r. , 9 282 633 w 1766 r. ). Wzrost ten wynikał z pomnożenia się rozmaitych podatków ubocznych, podczas gdy dochód z subwencji podstawowego podatku nieszlacheckiego pozostawał bez zmian. System zwolnień od podatku, w stosunku do dóbr państwowych, feudalnych i kościelnych, jak i będących własnością głównych miast, przenosił ciężar podatków na klasy najmniej uprzywilejowane. Jego zasięg stawał się zresztą ograniczony stopniową asymilacją do modelu francuskiego w 1755 i 1764 r.
Najmniej popularnym środkiem fiskalnym było stworzenie „dwudziestnicy” pobieranej dla pokrycia kosztów wojen, w których Lotaryngia, księstwo neutralne, formalnie nie uczestniczyła. Chodzi tu o austriacką wojnę sukcesyjną (pierwsza „dwudziestnica” pobrana była w latach 1750 - 1757) i o wojnę siedmioletnią (odroczenie pierwszej „dwudziestnicy i utworzenie drugiej w 1757 r. , po której nastąpił kompromis, mający na celu ułagodzenie sądów lotaryńskich i uspokojenie ludności). Globalna przedpłata do obydwu „dwudziestnic” ściągana była od 1759 do 1788 r. . próba wprowadzenia trzeciej „dwudziestnicy” pod koniec 1759 r. nie powiodła się w wyniku skarg sądowych u władz francuskich. Opuszczenie stanowiska intendenta przez La Galaizière'a było również częścią kompromisowego rozwiązania.
Ponadto powszechne wprowadzenie sprzedajności urzędów prowadziło do pomnożenia stanowisk zbytecznych, bądź przez tworzenie nowych, bądź przez zmianę już istniejących, tak dożywotnych jak i dziedzicznych. Wszystkie ważniejsze reformy administracyjne, wymienione powyżej, były w dużej części przeprowadzane w tym celu. I tak ogólna sumy „dochodów ubocznych". przekazanych Francji, wzrosła szybko z 6403 funtów w 1738 r. do 73108 funtów w r. 1747."
Źródło: Konior A., 2001, Stanisław Leszczyński: Król, polityk, pisarz, mecenas, s. 105-106, Wyd. Leszczyńskie Towarzystwo Kulturalne / Ilustracja: Wikimedia Commons: Jean-Baptiste Oudry: Portret króla Stanisława Leszczyńskiego w stroju pielgrzyma