10/07/2026
Ilse Froeschke
Wspomnienia z książki „Fotografin im Ruhrgebiet”
Część 4
Zaledwie kilka tygodni po zdaniu egzaminu mistrzowskiego otrzymałam pismo nakazujące zgłoszenie się jako pomocniczka Luftwaffe przy marynarce wojennej. Oznaczałoby to w praktyce koniec mojej pracy zawodowej jako fotografki. Omówiłam swój problem z dobrymi znajomymi – rodziną Banseptów, którzy prowadzili w mieście sklep z winami i od czasu do czasu zapraszali mnie na obiad. Pan Bansept od razu powiedział:
„To w ogóle nie wchodzi w grę. Znajdziemy sposób, żeby pani nie musiała tam iść.”
Następnego dnia miałam przejść obowiązkowe badanie lekarskie. Pan Bansept, który znał jednego z lekarzy, przekazał pozdrowienia zaprzyjaźnionemu lekarzowi orzecznikowi. Przeżyłam jednak szok, gdy do gabinetu wezwał mnie nie jego znajomy, lecz zupełnie inny lekarz. Okazało się jednak, że stwierdził u mnie zapalenie miedniczki nerkowej i wystawił zaświadczenie, że „nie nadaję się do życia obozowego”. Ostatecznie rodzina Banseptów dzięki sprytowi i szczęściu uchroniła mnie przed wojną. Jak dokładnie to zrobili, nigdy się nie dowiedziałam.
Cieszyłam się, że mogłam nadal pracować jako fotografka. Dokładnie tak przyjęli to również moi rodzice. Jedynie najmłodsza siostra mojej matki, ciotka Lolo (która była zaręczona z nazistą i sama była gorliwą narodową socjalistką), napisała:
„Po zdaniu egzaminu mistrzowskiego powinnaś zgłosić się do służby i zrobić coś dla ojczyzny.”
Nadal więc codziennie dojeżdżałam pociągiem ze Stargardu do Szczecina. Pewnego ranka wszystko wyglądało inaczej. Już w drodze z dworca do miasta było oczywiste, że wydarzyło się coś strasznego. W nocy miał miejsce ciężki nalot bombowy na Szczecin. Kiedy skręciłam w Ringstraße, moje przypuszczenia się potwierdziły – cały ciąg kamienic, w którym znajdowało się atelier Kaltenhäusera, doszczętnie spłonął. Wszędzie leżały gruzy i popiół. Zapach spalenizny czuję w nosie do dziś.
Zniszczenie pracowni Kaltenhäusera przez bombardowanie było w gruncie rzeczy początkiem mojej samodzielnej działalności. Już wcześniej, mieszkając w wynajmowanym pokoju w Stargardzie, od czasu do czasu wykonywałam prywatne zlecenia własnym aparatem Leica. Teraz postanowiłam to rozwinąć. Wystąpiłam o zezwolenie na prowadzenie objazdowej działalności fotograficznej, które pozwalało mi wykonywać zdjęcia w okolicznych wsiach i majątkach ziemskich. W tym celu sporządziłam oficjalnie brzmiące podanie, zakończone słowami „Heil Hitler”, i z datą 25 lutego 1944 r. otrzymałam pozwolenie na działalność jako „objazdowa fotografka”.
Ze swojego umeblowanego pokoju pracowałam aparatem Leica, korzystając z różnych obiektywów oraz dwóch lamp, które posiadam do dziś.
PS. Rodzina Bansept pochodziła z Alzacji. Założycielem przedsiębiorstwa był Eloi Bansept, który około 1890 roku uruchomił w Alzacji fabrykę likierów i handel winami. Po zakończeniu I wojny światowej, gdy Alzacja ponownie znalazła się w granicach Francji, rodzina zdecydowała się przenieść działalność do niemieckiego wówczas Stargardu na Pomorzu.
Adresy firmy:
Fabryka: Zartzigerstraße 34a dzisiejsza: ul. Bydgoska
To właśnie tam znajdowała się niewielka fabryka likierów.
Sklep firmowy od około 1935 roku: Radestraße 23, obecnie: ul. Grodzka
Budynek już nie istnieje – został zniszczony podczas wojny. Mniej wiecej tam, gdzie obecnie jest Hotel Grodzki Business and Spa i Restauracja Ratuszowa
