31/03/2026
Дэкаланізацыя Расіі — гэта адзіны рэалістычны шлях да ўстойлівага міру. Пра гэта казаў Тарас Бык, член праўлення няўрадавай украінскай арганізацыі «Дэкаланізацыя», падчас семінара ў Вільнюсе «Беларусь і краіны былога Савецкага Саюза на шляху пазбаўлення каланіяльнай спадчыны».
Паводле Быка, ідэя заключаецца ў адмове ад масквацэнтрычнага мыслення — або захаванне імперыі з узмацненнем дыктатуры, або яе хаатычны распад. Эксперт бачыць шырэйшы спектр сцэнарыяў, і ключавы з іх — дэкаланізацыя праз рэфедэралізацыю або кіраваную дэзынтэграцыю і з’яўленне новых дзяржаў.
«Украінскі досвед паказвае, што дэкаланізацыя — гэта працяглы працэс ачышчэння ад імперскіх практык. Пасля 2014 года Украіна праходзіць выразны шлях дэкамунізацыі і дэрусіфікацыі праз аднаўленне мовы і ідэнтычнасці.
Выхад з расійскага каланіяльнага ўплыву з’яўляецца працяглым і нераўнамерным працэсам, які залежыць ад інерцыі палітычных і элітных сістэм.
Напрыклад, Літва, якая знаходзілася больш за 170 гадоў пад расійскім каланіялізмам, здолела хутка інтэгравацца ў ЕС і НАТА. Украіна пасля 320 гадоў каланіялізму з 2014 года пачала актыўную дэкаланізацыю. Беларусь пасля амаль 200 гадоў пад каланіялізмам і здабыцця незалежнасці ў 1991 годзе фактычна вярнулася пад кантроль Расіі ў 1994 годзе. А шлях Башкартастану, які знаходзіцца пад каланіяльным уплывам больш за 450 гадоў, можа быць яшчэ даўжэйшым.
Імперыя трымаецца на страху, фінансавай залежнасці, ідэалогіі і інерцыі, але ўсе яны паступова руйнуюцца. Крах СССР паказвае, што распад імперыі з’яўляецца непазбежным, а дэкаланізацыя — неабходнай умовай незваротных змен.
Міжнародныя інстытуцыі (Еўрапарламент, ПАРЕ, АБСЕ) прызнаюць, што дэкаланізацыя Расіі з’яўляецца перадумовай дэмакратыі і міру.
Дэкаланізацыя Расіі азначае знікненне адной з ключавых геапалітычных пагроз і новыя магчымасці супрацоўніцтва з новымі краінамі, а для народаў і рэгіёнаў Расіі — свабоду і развіццё. Пытанне ў тым, наколькі змены будуць кіраванымі. Бо кіраваная дэкаланізацыя — гэта аптымальны сцэнар для ўстойлівага міру», — сказаў Бык.
#адраджэнне #