Biuro Badań Historycznych IPN

02/06/2026

01/06/2026

‼️ Szanowni Państwo,
zachęcamy do przeczytania wywiadu, jakiego dyrektor Biuro Badań Historycznych IPN dr Sebastian Pilarski udzielił polonijnemu czasopismu "Gwiazda Polarna". Wywiad nosił tytuł "Bez dorobku Solidarności rozkład systemu komunistycznego by nie nastąpił".

🖋️ "Gwiazda Polarna" to najstarsze niezależne czasopismo polonijne, które drukiem ukazywało się od 1908 r. Z gazetą tą, w różnych okresach jej istnienia współpracowali m.in. Cezary Chlebowski, Tadeusz Katelbach oraz Józef Mackiewicz.

29/05/2026

‼️ Szanowni Państwo,
26 maja br. odbyło się spotkanie z cyklu „Namiestnicy Kremla i zarządcy komunistycznej Polski”, które odbyło się w Centralny Przystanek Historia IPN.

🗣️ Gośćmi prof. Filipa Musiała byli:
▪️ dr Tomasz Kozłowski (Biuro Badań Historycznych IPN)
▪️ dr hab. Patryk Pleskot (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie).

🎤 Panowie dyskutowali o postaci Mieczysława Rakowskiego - ostatniego I sekretarza KC PZPR.

🎥 Cały zapis rozmowy będzie dostępny w niedzielę, 8⃣ czerwca o godz. 18:00 na kanale w serwisie YouTube❗

28/05/2026

27/05/2026

‼️ Szanowni Państwo,
25 maja br. minęła 78. rocznica śmierci rtm. Witolda Pileckiego. Pilecki, skazany na śmierć przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie został zamordowany w więzieniu mokotowskim w Warszawie, prawdopodobnie strzałem w tył głowy.

🧐 Z tej okazji przypominamy artykuł biograficzny pracownika Biura Badań Historycznych IPN Pawła Sztamy dot. Witolda Pileckiego.

👉 Fragment tekstu: 15 marca 1948 r. zakończył się pokazowy proces, który wytoczono przeciwko osobom określanym jako „grupa Witolda”. Ogłoszono wyrok. Oskarżony Witold Pilecki został skazany na karę śmierci.

Przewodniczący składu sędziowskiego, prezes Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie ppłk Jan Hryckowian, były AK-owiec, tak uzasadniał swą decyzję:

„[…] od lipca 1945 r. do 8 grudnia 1945 r. na terenie Włoch, a następnie do 8 maja 1947 r. na terenie Polski, działając na szkodę Państwa Polskiego jako płatny rezydent obcego wywiadu, kierowanego początkowo przez Sztab II Korpusu [gen. Władysława] Andersa, [Pilecki] zorganizował na terenie Polski sieć wywiadowczą i za pomocą zwerbowanych informatorów gromadził dokumenty stanowiące tajemnicę państwową, zawierające wiadomości o organizacji, działalności i obsadzie personalnej kierowniczych stanowisk Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, wiadomości charakteryzujące układ sił politycznych wewnątrz państwa, rozwój i siłę wpływów Bloku Demokratycznego, partii robotniczych i związków młodzieżowych, strukturę gospodarczą Kraju, osiągnięcia gospodarki narodowej, rozwój handlu zagranicznego i teksty układów handlowych z ZSRR, Bułgarią i materiały te po opracowaniu i sporządzaniu fotokopii, przekazywał za pośrednictwem kurierów i emisariuszy do ośrodków dyspozycyjnych obcego wywiadu”."

👉 Po więcej zapraszamy na portal przystanekhistoria.pl

https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/witold-pilecki/55656,Witold-Pilecki-Bohater-1939-1945.html

15 marca 1948 r. zakończył się pokazowy proces, który wytoczono przeciwko osobom określanym jako „grupa Witolda”. Ogłoszono wyrok. Oskarżony Witold Pilecki został skazany na karę śmierci.

26/05/2026

‼️ Szanowni Państwo,
dr Karolina Trzeskowska-Kubasik (Biura Badań Historycznych IPN) oraz dr Mateusz Kubicki (Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku) wzięli udział w spotkaniu z cyklu "Wieczór z historią", którego organizatorem jest Kościół Świętego Stanisława BM w Rzymie oraz Instytut Pamięci Narodowej.

🗣️ Historycy opowiadali o okupacji niemieckiej ziem polskich w okresie II wojny światowej.

25/05/2026

‼️ Szanowni Państwo,
dziś pracownicy Biura Badań Historycznych IPN biorą udział w konferencji pt. "Odwilż pozorna czy rzeczywista - odmiany roku 1956 w Polsce", zorganizowanej przez Oddział IPN w Białymstoku.

👉 Dr Małgorzata Ptasińska wygłosi referat pt. "Rok 1956 w optyce Jerzego Giedroycia i kręgu paryskiej Kultury", natomiast Paweł Sztama przygotował wystąpienie "Obraz zbiorowy funkcjonariuszy bezpieki, którzy uniknęli odpowiedzialności prawnej za stosowanie przemocy wobec więźniów, w czasie odwilży 1956 r.".

🏢 Konferencja odbywa się w białostockim Hotelu Branicki przy ul. Zamenhofa 25.

‼️ Wstęp wolny!

22/05/2026

‼ Szanowni Państwo,
zachęcamy do przeczytania artykułu pracownika Biuro Badań Historycznych IPN prof. Piotra Majewskiego pt. "Kajetan Mühlmann – profesjonalista i organizator rabunku dóbr kultury", który można przeczytać na portalu przystanekhistoria.pl.

🧐 Fragment tekstu: "Był Standartenführerem SS, sekretarzem stanu w Rządzie Generalnego Gubernatorstwa, wysokim urzędnikiem w jego strukturach. Pełnił funkcję kierownika Głównego Wydziału Nauki i Oświaty, Pełnomocnika Specjalnego ds. Rejestracji i Zabezpieczenia Dzieł Sztuki i Zabytków Kultury, szefa Urzędu Opieki nad Sztuką Dawną. Jest odpowiedzialny za organizację systemu konfiskat i rabunku dóbr kultury na terenie okupowanej Polski".

https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/125365,Kajetan-Mhlmann-profesjonalista-i-organizator-rabunku-dobr-kultury.html

Był Standartenführerem SS, sekretarzem stanu w Rządzie Generalnego Gubernatorstwa, wysokim urzędnikiem w jego strukturach. Pełnił funkcję kierownika Głównego Wydziału Nauki i Oświaty, Pełnomocnika Specjalnego ds. Rejestracji i Zabezpieczenia Dzieł Sztuki i Zabytków Kultury, szefa Urzę...

21/05/2026

UWAGA❗️ Trzy tomy „Leksykonu bezpieki" pod red. Witolda Bagieńskiego i Magdaleny Dźwigał już do pobrania❗️

ℹ️ Publikacja „Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa (1944–1956)" zawiera artykuły biograficzne dotyczące funkcjonariuszy centrali RBP, MBP, KdsBP i MSW, którzy w latach 1944–1956 pełnili w nich funkcje kierownicze. Publikowane biogramy opracowane zostały na podstawie szerokiej kwerendy archiwalnej oraz dostępnej literatury przedmiotu. Dzięki temu, oprócz szczegółowych informacji na temat przebiegu służby tych osób, czytelnik ma możliwość prześledzenia ich losów również poza aparatem bezpieczeństwa. Stwarza to możliwość poznania często zaskakujących życiorysów, ale również szerszego spojrzenia na nieznane dotąd kulisy działania UB.

📩 Tom I https://ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/e-booki/242464,Leksykon-bezpieki-Kadra-kierownicza-aparatu-bezpieczenstwa-19441956-Tom-I.html

📩 Tom II https://ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/e-booki/242473,Leksykon-bezpieki-Kadra-kierownicza-aparatu-bezpieczenstwa-19441956-Tom-II.html

📩 Tom III https://ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/e-booki/242485,Leksykon-bezpieki-Kadra-kierownicza-aparatu-bezpieczenstwa-19441956-Tom-III.html

📒Tom IV znajdziecie w księgarni internetowej. https://ksiegarniaipn.pl/ksiazka/leksykon-bezpieki-kadra-kierownicza-aparatu-bezpieczenstwa,572698