Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagroż.

Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagroż. Dane kontaktowe, mapa i wskazówki, formularz kontaktowy, godziny otwarcia, usługi, oceny, zdjęcia, filmy i ogłoszenia od Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagroż., Siły zbrojne, Ulica Bernarda Pretficza 24, Wroclaw.

Przed nami dwa dni wystąpień i dyskusji poświęconych historii wojny na morzu w ramach kolejnej edycji Międzynarodowej Ko...
20/08/2026

Przed nami dwa dni wystąpień i dyskusji poświęconych historii wojny na morzu w ramach kolejnej edycji Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Wojna i Morze – od średniowiecza po współczesność” organizowanej przez Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. W programie problematyka dotycząca m.in. przełomowych bitew morskich, służby kobiet w Marynarce Wojennej, historii muzeów morskich oraz biografii ludzi morza.
Gdynia to szczególne miejsce do rozmów na temat dziedzictwa w szerokim tego słowa znaczeniu oraz jego zachowania i ochrony. Niecały miesiąc temu modernistyczne centrum miasta zostało oficjalnie wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To 18. polski obiekt na tej prestiżowej liście oraz pierwszy nasz krajowy wpis obejmujący modernistyczny układ urbanistyczny.💎💪🇵🇱

My też tam byliśmy!!! 💪🇵🇱 W ramach Pikniku wojskowego „Polska SAFE – Bezpieczna Polska”, który odbył się w sobotę, 15 si...
17/08/2026

My też tam byliśmy!!! 💪🇵🇱 W ramach Pikniku wojskowego „Polska SAFE – Bezpieczna Polska”, który odbył się w sobotę, 15 sierpnia w sąsiedztwie Muzeum Wojska Polskiego na Cytadeli Warszawskiej, Międzynarodowy Ośrodek Szklenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagrożeniu przygotował stoisko kulturalno-edukacyjne. Jak co roku zorganizowaliśmy rodzinny konkurs z nagrodami pod nazwą "Dziedzictwo kultury naszym wspólnym dobrem", który cieszył się ogromnym zainteresowaniem! 🥳 Dziękujemy odwiedzającym za rozmowy o dziedzictwie kulturowym, zabytkach i oczywiście o historii.👑🎨💎📚🏰🇵🇱

odc. 3 ➡️ Rondo ➡️ mural ➡️ park ⤵️⤵️⤵️W stolicy Dolnego Śląska jest kilka miejsc nierozerwalnie wiążących się z wydar...
15/08/2026

odc. 3

➡️ Rondo ➡️ mural ➡️ park ⤵️⤵️⤵️
W stolicy Dolnego Śląska jest kilka miejsc nierozerwalnie wiążących się z wydarzeniami, które wspominamy , czyli w 🇵🇱

💬 – We Wrocławiu uroczyście wspominamy i budujemy pamięć ważnych dat w naszej historii. W 100-lecie , dzięki której Polska powstrzymała marsz komunizmu na Zachód, nadaliśmy jednemu z rond na Klecinie nazwę ronda Bitwy Warszawskiej 1920 r. Niech ten symboliczny gest stanie się naszym wspólnym wyrazem wdzięczności dla tych, którzy 15 sierpnia 1920 r. na polach Warszawy dzielnie i bohatersko bronili Ojczyzny przed wrogiem – mówił Prezydent Wrocławia Jacek Sutryk 15 sierpnia 2020 r., gdy u zbiegu ulic Eugeniusza Kwiatkowskiego i Czekoladowej uroczyście odsłaniana była tabliczka z nowo nadaną nazwą ronda.

🟡 Inicjatorem upamiętnienia w przestrzeni publicznej Wroclaw [Wroclove] tego ważnego wydarzenia z historii Polski był Michał Piechel – radny . W wyniku ogłoszonych konsultacji społecznych nie wpłynęły żadne uwagi, a pozytywnie na temat propozycji nazwy wypowiedziała się m.in. Komisja Nazewnictwa Ulic działająca w strukturach Towarzystwo Miłośników Wrocławia. Stosowną uchwałę Rada Miejska Wrocławia podjęła krótko przed obchodami setnej rocznicy bitwy, 24 czerwca 2020 r. – w dniu . W uzasadnieniu do nadania nazwy radni wskazali, że zwycięska bitwa, do której doszło w sierpniu 1920 r., odegrała fundamentalną rolę w historii Polski i Europy:
💬„Obroniła nasz kraj i cały kontynent przed Armią Czerwoną i komunistycznym zniewoleniem. Bitwa Warszawska, przez ówczesnego lorda Edgara D’Abernona nazwana osiemnastą decydującą bitwą w dziejach świata […], była punktem zwrotnym w wojnie Polski z bolszewicką Rosją 1918–1920. Wojna ta – ostatnia zwycięska wojna – miała kapitalne znaczenie dla losów Europy” .

🔴 jest obecnie jednym z 4️⃣1️⃣ rond we Wrocławiu. Podobnych nazw w całej Polsce jest blisko 4️⃣0️⃣, z czego – poza nazwą wrocławskiego ronda – jeszcze dwie znajdują się na Dolnym Śląsku: w Miasto Legnica jest Rondo Bitwy Warszawskiej, natomiast w Miasto i Gmina Środa Śląska nazwa ronda przybrała nieco inną formę – Rondo Bohaterów Bitwy Warszawskiej.

⚔️ Jednym z głównych architektów polskiego zwycięstwa nad bolszewikami w czasie Bitwy Warszawskiej był gen. TADEUSZ JORDAN-ROZWADOWSKI (1866–1928) – ówczesny szef Sztab Generalny WP. To on był głównym współautorem planu strategicznego bitwy. Planu, który w obliczu bezpośredniego zagrożenia stolicy, uratował państwo.

⚔️ Gdy okazało się, że pierwotny plan bitwy jest najprawdopodobniej znany bolszewikom, na co wskazywały m.in. ruchy wrogich wojsk, Rozwadowski dokonał szybkich zmian. Ideą jego nowego, śmiałego planu – który przybrał formę odręcznie spisanego i zawierającego szkice sytuacyjne słynnego rozkazu operacyjnego nr 10 000 (zob. wybrane strony tego rozkazu ⬇️) – było przerzucenie części wojsk przeznaczonych do obrony Warszawy od wschodu (na kierunku radzymińskim) do Modlina, z zadaniem zaatakowania wojsk bolszewickich będących w marszu na północnym Mazowszu. Ta koncepcja podwójnego oskrzydlenia wroga od północy i południa wymagała skomplikowanego przegrupowania sił polskich skoncentrowanych w rejonie stolicy, jednak dzięki fachowości generała i ogromnemu zaangażowaniu całego jego sztabu, wyprowadzenie kontrnatarcia znad Wkry i Wieprza stało się możliwe. W efekcie tego manewru bolszewikom groziło okrążenie, więc Tuchaczewski wycofał swoją armię spod Warszawy. Wygrana stała się faktem 🇵🇱🇵🇱🇵🇱

❗️Dla upamiętnienia gen. Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego rok 2026, w którym obchodzimy 160. rocznicę jego urodzin, został uznany w za Rok gen. broni Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego 🇵🇱
💬 – To czas, w którym chcemy przypomnieć jego sylwetkę, dokonania oraz geniusz wojskowy. Generał był jednym z twórców niepodległej Polski – to słowa, które wielokrotnie w różnych okolicznościach padały w tym roku.

🟡 Wrocław o pamiętał już znacznie wcześniej niż w 160. rocznicę jego urodzin. Na wniosek Fundacja Przyszłość Pokoleń park w rejonie ulicy Ułańskiej na Ołtaszynie został nazwany Parkiem gen. Tadeusza Rozwadowskiego. Stosowną uchwałę w tej sprawie Rada Miejska Wrocławia podjęła jednogłośnie 22 października 2020 r.

🟢 Atrakcyjnie zagospodarowany i zadbany park pozostaje pod opieką Zarządu Zieleni Miejskiej (Zielony Wrocław), ale jego nazwa nie jest jedynym upamiętnieniem tego wybitnego polskiego dowódcy.

🔴 Niespełna dwa lata temu, 13 listopada 2024 r., uroczyście odsłonięto mural poświęcony gen. Tadeuszowi Jordan-Rozwadowskiemu, umieszczony na terenie 4. Regionalnej Bazy Logistycznej we Wrocławiu / Klub 4 RBLog przy ul. Bernarda Ptetficza. Jednostka ta – obok 23 Śląski Pułk Artylerii w Bolesławcu – jest jedną z dwóch polskich jednostek wojskowych, którym patronuje ten wybitny dowódca.

🟡 Wrocławski mural gen. Rozwadowskiego powstał dzięki współpracy Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Fundacji „GROM. Siła i Honor”, a jego autorem jest wrocławski artysta Filip „Skont” Niziołek.
💬 „Mural, wykonany na terenie jednostki, symbolizuje dziedzictwo polskiej wojskowości i wartości, które gen. Rozwadowski uosabiał – honor, patriotyzm i nieugięte dążenie do wolności” – pisali inicjatorzy uhonorowania generała w ten atrakcyjny sposób.

➡️ Na pamiątkę wydarzeń z 15 sierpnia 1920 r. dzień ten ustanowiono Świętem Wojska Polskiego. 4 sierpnia 1923 r., Ministerstwo Spraw Wojskowych – przedwojenny poprzednik obecnego – wydało rozkaz dzienny nr 126, zaczynający się od słów:
💬„Dzień 15 sierpnia jest Świętem Żołnierza. W dniu tym wojsko i społeczeństwo czci chwałę oręża polskiego, której uosobieniem i wyrazem jest żołnierz”.

➡️ Hasłem przewodnim ustanowionego przez gen. Stanisława Szeptyckiego święta miały być słowa:
⚔️„Poległym chwała, żywym cześć ”.

➡️ Wyrazem tego były dalsze słowa rozkazu, w którym zapisano:
💬„W rocznicę wiekopomnego rozgromienia nawały bolszewickiej pod Warszawą święci się pamięć poległych w wiekowych walkach z wrogiem o całość i niepodległość Polski” 🇵🇱

➡️ Obchodzone odtąd 15 sierpnia (bo takim mianem pierwotnie je określano) nawiązywało do wcześniejszej tradycji z pierwszych lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i świąt poszczególnych formacji wojskowych, jednak w przeciwieństwie do innych, miało być świętem całego . Rozkaz z 1923 r. zmieniał datę obchodów, początkowo świętowano bowiem 6 sierpnia, czcząc w ten sposób rocznicę wymarszu z krakowskich Oleandrów Pierwszej Kompanii Kadrowej.

➡️ W dwudziestoleciu międzywojennym obchodzone 15 sierpnia Święto Żołnierza miało formę uroczystych apeli, defilad i przeglądów wojsk – to wszystko służyło budowaniu patriotyzmu i dumy w Wojska Polskiego. Szczególny wymiar miały obchody w 1939 r. zorganizowane w cieniu zbliżającego się konfliktu zbrojnego, dlatego skupione m.in. wokół zbiórek prowadzonych na rzecz zakupów broni dla wojska. W trudnych latach wojny nie zaniechano obchodów, pamiętając o tym święcie na wszystkich frontach. Obchody przybrały jednak zupełnie inny wymiar, jak choćby w 1940 r.

➡️ Duże zmiany nadeszły po II wojnie światowej, 15 sierpnia Święto celebrowano bowiem tylko do 1946 r. Ówczesna własna nie mogła sobie pozwolić na to, by wojsko świętowało w dniu rocznicy pokonania przed laty „bratniej” armii. W latach 1947–1950 obchody organizowano 9 maja, łącząc je z fetowaniem zwycięstwa nad Niemcami i zakończenia II wojny światowej w Europie.

➡️ Specjalna decyzja władz państwowych z 1950 r. sprawiła, że od 1950 r. aż do końca lat 80. XX wieku Świętem Wojska Polskiego był dzień 12 października – data związana z udziałem 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki w bitwie pod Lenino.

➡️ W latach 1990–1991 obchody Święta Wojska Polskiego połączone były z rocznicą uchwalenia Konstytucji Trzeciego Maja, a do tradycji celebrowania w rocznicę Bitwy Warszawskiej powrócono dopiero na mocy ustawy Sejmu z 30 lipca 1992 r. o ustanowieniu Święta Wojska Polskiego w dniu 15 sierpnia. Obecnie obchody reguluje ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, której art. 13 brzmi:
💬„Dzień 15 sierpnia ustanawia się Świętem Wojska Polskiego.

- - - - - - - - - - - - - -

🛡 Chcesz razem z nami poznawać kolejne miejsca upamiętniające polskich żołnierzy różnych formacji walczących w różnych miejscach i różnych czasie o Polskę❓️
🛡 Chcesz zobaczyć pomniki, tablice i inne znaki pamięci na co dzień niedostępne, bo znajdujące się np. na terenie różnych jednostek wojskowych❓️
🛡 Chcesz poznać nieoczywiste, często zaskakujące historie pojawienia się w przestrzeni Wrocławia wojskowych znaków pamięci❓️

🔵 Śledź profil Międzynarodowego Ośrodka Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagrożeniu i bądź na bieżąco❗️Wraz z nami poznawaj miejsca pamięci i kryjące się za nimi historie.

Mottem naszego cyklu „Żołnierze Rzeczypospolitej. Wojskowa mapa pamięci Wrocławia” są słowa Kazimierza Brodzińskiego (1791–1855):
⚠️ „Nie przemoc, nie zaborca wygubią lub bratni, ale własna niepamięć niesie cios ostatni”.
Choć poeta zapisał je ponad 200 lat temu, w 1️⃣8️⃣2️⃣4️⃣ r., pozostają zadziwiająco aktualne. Pamięć historyczna nie jest bowiem dana raz na zawsze. Wymaga troski, pielęgnowania i nieustannego przypominania ludzi, miejsc oraz wydarzeń, które współtworzyły dzieje naszego państwa.

ℹ️ Link do pierwszego odcinka cyklu znajdziesz w komentarzu, a kolejny odcinek już wkrótce. Zapraszamy 🫡




Fot. , 4RBLog, Prezydent Wrocławia Jacek Sutryk, Archiwum Akt Nowych, Instytut Józefa Piłsudskiego w Warszawie, System Informacji Przestrzennej Wrocławia

Ciąg dalszy wydarzeń w Krakowie i spotkań w gronie tych, którzy działają na rzecz ochrony dóbr kultury! 🏰👑🎨💎💪 🇵🇱Dziś obc...
11/08/2026

Ciąg dalszy wydarzeń w Krakowie i spotkań w gronie tych, którzy działają na rzecz ochrony dóbr kultury! 🏰👑🎨💎💪 🇵🇱

Dziś obchodzimy Dzień Konserwatora Zabytków – święto ludzi, których żmudna praca często jest niewidoczna na pierwszy rzut oka. Cisi bohaterowie-specjaliści zajmujący się ratowaniem, renowacją i zabezpieczaniem zabytków. Dzięki ich cierpliwości, wiedzy i wyczuciu dziedzictwo zachowuje swój blask i niezmiennie zachwyca w swej różnorodności.

Dyrektor Ośrodka, płk Karol Molka uczestniczył w obchodach zorganizowanych przez Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków i Muzeum Narodowe w Krakowie. Koleżankom i Kolegom Konserwatorom składamy najserdeczniejsze życzenia sukcesów zawodowych i satysfakcji z pracy!💎

🤝 WSPÓŁPRACA NA RZECZ OCHRONY DZIEDZICTWA KULTURY📅 11 sierpnia 2026 r. | KrakówOchrona dóbr kultury w obliczu sytuacji k...
11/08/2026

🤝 WSPÓŁPRACA NA RZECZ OCHRONY DZIEDZICTWA KULTURY

📅 11 sierpnia 2026 r. | Kraków

Ochrona dóbr kultury w obliczu sytuacji kryzysowych i konfliktu zbrojnego wymaga współpracy, wymiany doświadczeń oraz łączenia potencjału środowisk wojskowych i cywilnych.

Dlatego z satysfakcją informujemy o podpisaniu porozumienia o współpracy pomiędzy Międzynarodowym Ośrodkiem Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagrożeniu a Stowarzyszeniem Konserwatorów Zabytków.

✍️ Porozumienie podpisali:
🔹 Dyrektor Międzynarodowego Ośrodka Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagrożeniu płk Karol Molka
🔹 Prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków Jacek Rulewicz

W wydarzeniu uczestniczył również Dyrektor Departamentu Edukacji, Kultury i Dziedzictwa MON dr hab. inż. arch. Wojciech Bal, prof. ZUT.

📚 Współpraca obejmie m.in.:
▪️ opracowywanie i realizację programów szkoleniowych dla przedstawicieli środowisk cywilnych i wojskowych;
▪️ prowadzenie analiz, badań i projektów badawczych dotyczących bezpieczeństwa dóbr kultury;
▪️ organizację kursów, szkoleń, konferencji, seminariów i warsztatów;
▪️ rozwijanie programów służących ochronie dziedzictwa kultury;
▪️ współpracę naukową, dydaktyczną i wydawniczą;
▪️ wymianę doświadczeń oraz zaangażowanie specjalistów w przedsięwzięcia szkoleniowe;
▪️ wspólne działania komunikacyjne i promocyjne, również na forum międzynarodowym.

🛡️ Najważniejszym celem porozumienia jest wzmocnienie współpracy na rzecz ochrony dziedzictwa kultury oraz upowszechnianie dobrych praktyk w zakresie zabezpieczenia dóbr kultury na wypadek sytuacji kryzysowych i konfliktu zbrojnego.

Podpisanie porozumienia formalizuje i rozwija dotychczasową, owocną współpracę obu instytucji. Spotkanie w Krakowie było również okazją do podsumowania dotychczasowych wspólnych działań oraz określenia kierunków współpracy i planów na 2027 rok.

🤝 Łączymy doświadczenie, wiedzę i kompetencje, aby skuteczniej chronić nasze wspólne dziedzictwo kultury — także w sytuacjach zagrożenia.

odc. 2 ⤵️⤵️⤵️Czy we Wroclaw [Wroclove] istnieje ULICA WOJSKA POLSKIEGO❓️Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest taka oc...
06/08/2026

odc. 2 ⤵️⤵️⤵️

Czy we Wroclaw [Wroclove] istnieje ULICA WOJSKA POLSKIEGO❓️Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest taka oczywista, nazwy tej nie posiada bowiem żadna z głównych arterii stolicy Dolny Śląsk. Nim jednak odpowiemy na to pytanie, to spieszymy z wyjaśnieniem, dlaczego właśnie dziś pochylamy się nad tym tematem ⤵️⤵️⤵️

❗️Niemal dokładnie 103 lata temu, 4 sierpnia 1923 r., Ministerstwo Spraw Wojskowych – przedwojenny poprzednik obecnego Ministerstwo Obrony Narodowej – wydało rozkaz dzienny nr 126, zaczynający się od słów:
🔈„Dzień 15-go sierpnia jest Świętem Żołnierza. W dniu tym wojsko i społeczeństwo czci chwałę oręża polskiego, której uosobieniem i wyrazem jest żołnierz”.

Hasłem przewodnim ustanowionego przez gen. Stanisława Szeptyckiego święta miały być słowa
⚔️„Poległym chwała, żywym cześć❗️”.

Wyrazem tego były dalsze słowa rozkazu, w którym zapisano:
🇵🇱„W rocznicę wiekopomnego rozgromienia nawały bolszewickiej pod Warszawą święci się pamięć poległych w wiekowych walkach z wrogiem o całość i niepodległość Polski”.

➡️➡️ Obchodzone odtąd 1️⃣5️⃣ sierpnia nawiązywało do wcześniejszej tradycji z lat 1️⃣9️⃣1️⃣9️⃣–1️⃣9️⃣2️⃣2️⃣ i świąt poszczególnych formacji wojskowych, jednak w przeciwieństwie do innych, miało być świętem całego . Zmieniono także datę obchodów, przez cztery pierwsze lata po odzyskaniu przez Polskę niepodległości świętowano bowiem 6️⃣ sierpnia.

Dlaczego właśnie wtedy❓️

Nawiązywano w ten sposób do symbolicznego początku polskich sił zbrojnych, czyli 6️⃣ sierpnia 1️⃣9️⃣1️⃣4️⃣ r., gdy z krakowskich Oleandrów w kierunku Warszawy wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa – oddział złożony z niespełna 1️⃣7️⃣0️⃣ żołnierzy, pod dowództwem por. Tadeusza Kasprzyckiego ps. „Zbigniew”. Zdaniem historyków był to początek zbrojnej drogi Polaków do odzyskania niepodległości. A ponieważ to właśnie ta kompania stanowiła zalążek przyszłych Legionów Polskich i Wojska Polskiego, stąd pierwszy termin właśnie 6️⃣ sierpnia.

📌 Pamiętając o wydarzeniach z 6 sierpnia 1914 r. i pierwszych obchodach Święta Żołnierza, nieprzypadkowo właśnie 6 sierpnia zorganizowaliśmy prelekcję poświęconą historii niezwykle ważnego i symbolicznego miejsca, jakim jest we Wrocławiu. Serdecznie zapraszamy (szczegóły na plakacie) ⤵️

🟡🔴 A czy mamy we Wrocławiu znaki pamięci przypominające o słynnej Pierwszej Kompanii Kadrowej❓️ Nie, warto jednak przy okazji pamiętać, że żołnierzy Legionów Polskich i ich twórcę Józefa Piłsudskiego upamiętnia kilka miejsc, ale o nich opowiemy innym razem…

🟡 Mamy natomiast we Wrocławiu m.in. ulice WOJSKA POLSKIEGO i ŻOŁNIERSKĄ, które to nazwy można uznać za szczególny wyraz pamięci. Dlaczego? Nazwy ulic, plac, skwerów itp. odgrywają bowiem istotną rolę w kształtowaniu tożsamości lokalnej, będąc dość trwałą – choć nieoczywistą – formą upamiętniania osób i wydarzeń.

🔴 Takich „wojskowych” nazw jest we Wrocławiu znacznie więcej – sukcesywnie będziemy o nich opowiadać. Natomiast ta ulica, która wydawałoby się, że powinna znajdować się w centrum miasta i być jedną z głównych arterii stolicy Dolnego Śląska, znajduje się w miejscu takim, że niewielu w ogóle wie o jej istnieniu… Niestety.

🟡 Ulica Wojska Polskiego we Wrocławiu to niewielka uliczka, znajdująca się nieopodal miejsca stacjonowania 10. Wrocławskiej Brygady Łączności, czyli na terenie osiedla Leśnica Rada Osiedla Leśnica). Daleko jej do reprezentacyjnej Alei Wojska Polskiego w Częstochowie, która ma ponad 15 km i jest przy tym najdłuższą miejską arterią w Polsce, co w symboliczny sposób dodatkowo honoruje Wojsko Polskie i wszystkich służących w jego szeregach.

🔴 Wrocławska nazwa została ustanowiona 2️⃣2️⃣ grudnia 1️⃣9️⃣5️⃣2️⃣ r. na mocy uchwały Rady Narodowej miasta Wrocławia, która przychyliła się do wniosku Niestałej Komisji Nazewnictwa Ulic, próbującej już od jakiegoś czasu zmienić nazwę ulicy Macieja Rataja na Wojska Polskiego. W całym kraju istnieje ponad 5️⃣6️⃣0️⃣ nazw typu ulica/aleja/plac/rondo Wojska Polskiego.

🟡 Przy okazji wspominania dziś dawnego Święta Żołnierza warto pamiętać też o . Ta w przestrzeni publicznej Wrocławia pojawiła się już 1️⃣5️⃣ maja 1️⃣9️⃣4️⃣6️⃣ r. i była jedną z blisko 3️⃣0️⃣0️⃣ nazw przemianowanych na mocy wydanej tego dnia decyzji Zarządu Miejskiego Wrocławia. Na Partynicach – zwanych wtedy Patenicami – zastąpiła dotychczasową Defreggerstrasse i niezmiennie trwa tam do dziś.

- - - - - - - - - - - - -

🛡 Chcesz razem z nami poznawać kolejne miejsca upamiętniające polskich żołnierzy różnych formacji walczących w różnych miejscach i różnych czasie o Polskę❓️
🛡 Chcesz zobaczyć pomniki, tablice i inne znaki pamięci na co dzień niedostępne, bo znajdujące się np. na terenie różnych jednostek wojskowych❓️
🛡 Chcesz poznać nieoczywiste, często zaskakujące historie pojawienia się w przestrzeni Wrocławia wojskowych znaków pamięci❓️

🔵 Śledź profil Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagroż. i bądź na bieżąco❗️Wraz z nami poznawaj miejsca pamięci i kryjące się za nimi historie.

Mottem naszego cyklu „Żołnierze Rzeczypospolitej. Wojskowa mapa pamięci Wrocławia” są słowa Kazimierza Brodzińskiego (1791–1855):
⚠️ „Nie przemoc, nie zaborca wygubią lub bratni, ale własna niepamięć niesie cios ostatni”.
Choć poeta zapisał je ponad 200 lat temu, w 1️⃣8️⃣2️⃣4️⃣ r., pozostają zadziwiająco aktualne. Pamięć historyczna nie jest bowiem dana raz na zawsze. Wymaga troski, pielęgnowania i nieustannego przypominania ludzi, miejsc oraz wydarzeń, które współtworzyły dzieje naszego państwa.

ℹ️ Link do pierwszego odcinka cyklu znajdziesz w komentarzu, a kolejny odcinek już wkrótce. Zapraszamy 🫡




Fot.
Screen mapy za: System Informacji Przestrzennej Wrocławia / geoportal.wroclaw.pl

odc. 1 ⤵️⤵️⤵️Zapewne wielu mieszkańców Wroclaw [Wroclove] i Dolny Śląsk wie, gdzie we Wrocławiu znajduje się . To wł...
31/07/2026

odc. 1 ⤵️⤵️⤵️

Zapewne wielu mieszkańców Wroclaw [Wroclove] i Dolny Śląsk wie, gdzie we Wrocławiu znajduje się . To właśnie przy nim, w okazałym gmachu wzniesionym krótko przed II wojną światową, mieści się Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu. Pod drugiej stronie placu, w neorenesansowym i porośniętym bujną roślinnością zabytkowym obiekcie z lat 80. XIX wieku, swoją główną siedzibę ma Muzeum Narodowe we Wrocławiu.

A czy wiecie, że we Wrocławiu znajdują się zarówno 🔴 PLAC POWSTAŃCÓW WARSZAWY, jak i ⚪️ SKWER POWSTAŃCÓW WARSZAWSKICH❓️ Ten pierwszy położony jest na Starym Mieście, tuż nad Odrą, drugi zaś – na Sępolnie. Jak to się stało, że w jednym mieście funkcjonują dwie niemal identyczne nazwy upamiętniające tę samą grupę osób❓️

➡️ Pamięć o i jego uczestnikach była w powojennym Wrocławiu wyjątkowo żywa. To właśnie tutaj osiedliło się wielu powstańców, w tym byłych żołnierzy , którzy ze względu na ówczesną sytuację polityczną byli zmuszeni ukrywać swoją żołnierską i powstańczą przeszłość. Zdecydowana większość z nich – około 300-400 osób – przybyła do Wrocławia już po zakończeniu wojny. Niektórzy trafili tu jednak znacznie wcześniej – między sierpniem a listopadem 1944 r., wraz z cywilną ludnością powstańczej Warszawy deportowaną do III Rzeszy, w tym także do Breslau. Kierowano ich tutaj jako ludność cywilną przeznaczoną do pracy na rzecz niemieckiej gospodarki wojennej.

➡️ W samym niemieckim Wrocławiu dla mieszkańców walczącej polskiej stolicy utworzono kilka obozów pracy przymusowej, m.in. na terenie obecnych osiedli Rakowiec (ówczesne ) i Sępolno (ówczesny ). Nie wszystkim Warszawiakom – w tym również uczestnikom powstania warszawskiego – dane było doczekać końca wojny. Wielu zginęło podczas dramatycznych walk o , m.in. przy budowie barykad, umocnień oraz wewnątrzmiejskiego lotniska w rejonie dzisiejszego Placu Grunwaldzkiego, gdzie pracowali wraz z tysiącami robotników przymusowych różnych narodowości.

⚪️ SKWER POWSTAŃCÓW WARSZAWSKICH nieprzypadkowo pojawił się właśnie na Sępolnie. To tutaj zamieszkała część Warszawiaków, w tym powstańców. Tutaj również, w budynku szkoły znajdującej się tuż przy skwerze (obecnie Zespół Szkół nr 9 we Wrocławiu), funkcjonował niemiecki obóz pracy przymusowej, w którym zakwaterowano około 800 kobiet deportowanych z Warszawy wraz z dziećmi. O ich losach oraz dramatach, jakie rozgrywały się w tym miejscu, być może opowiemy kiedyś przy innej okazji.

⚪️ Rozległy teren pomiędzy szkołą a ewangelickim kościołem Gustava Adolfa (obecnie Kościół Ewangelicko-Augsburski na Sępolnie) już pod koniec listopada 1945 r. Zarząd Miejski Wrocławia nazwał Placem Bohaterów. Okoliczni mieszkańcy szybko zaczęli jednak używać określenia Plac Bohaterów Getta. Kolejna zmiana nastąpiła w marcu 1948 r., kiedy Miejska Rada Narodowa nadała temu miejscu nazwę .

⚪️ Fakt, że już w 1948 r. patronami tego miejsca zostali powstańcy warszawscy, może dziś nieco zaskakiwać. Był to bowiem okres, w którym władza komunistyczna była już mocno ugruntowana, czego jednym z przejawów było coraz liczniejsze nadawanie ulicom, placom i skwerom nazw upamiętniających działaczy komunistycznych i socjalistycznych.

⚪️ Co ciekawe, jak twierdzą mieszkańcy Sępolna, zarówno w okresie PRL, jak i po 1990 r. na skwerze nie było ani jednej tabliczki z jego nazwą. Pojawiła się dopiero w 2024 r., przy okazji obchodów 80. rocznicy powstania warszawskiego.

🔴 Niespełna dekadę później powstańców warszawskich po raz kolejny uhonorowano we Wrocławiu – tym razem nazwą placu w samym centrum miasta.

🔴 Nadanie nazwy PLAC POWSTAŃCÓW WARSZAWY było możliwe dzięki zmianom politycznym zapoczątkowanym po śmierci Józefa Stalina (zm. 1953), których przejawy można było dostrzec również w nazewnictwie miejskim. Istotny wpływ na zmianę polityki wobec żołnierzy i oficerów miały także wydarzenia Października '56, czyli tzw. odwilży gomułkowskiej.

🔴 Zmieniającą się atmosferę polityczną postanowili wykorzystać przedstawiciele wrocławskiej prasy i Polskiego Radia (obecnie Radio Wrocław). W pierwszych dniach sierpnia 1957 r., gdy obchodzono 13. rocznicę wybuchu powstania warszawskiego, wystąpili oni do Rady Narodowej miasta Wrocławia z wnioskiem o przemianowanie znajdującego się w centrum miasta Placu Wojewódzkiego na . Rada Narodowa przychyliła się do tej propozycji i kilka dni później podjęła stosowną uchwałę. Tym samym Wrocław po raz drugi upamiętnił powstańców warszawskich w swoim nazewnictwie miejskim.

🔴 W zaledwie 12-letniej powojennej historii tego miejsca była to już kolejna polska nazwa, po dwóch wcześniejszych niemieckich: Holz Platz i Lessingplatz. Tuż po wojnie plac bardzo szybko stał się Placem Juliana Ursyna Niemcewicza, jednak już w połowie listopada 1945 r. przemianowano go na Plac Wojewódzki. Niemal dokładnie rok później zyskał nowego patrona i stał się Placem Wojewody Stanisława Piaskowskiego, honorując w ten sposób urzędującego wówczas wojewodę wrocławskiego. Stało się to wbrew nieformalnej zasadzie – przestrzeganej również współcześnie – zgodnie z którą patronami ulic, placów czy skwerów zostają wyłącznie osoby zmarłe. Stanisław Piaskowski utracił urząd wojewody w styczniu 1949 r., natomiast patronem placu przestał być dopiero kilkanaście miesięcy później – w grudniu 1951 r., kiedy Rada Narodowa postanowiła przywrócić nazwę Plac Wojewódzki.

🔴 Ustanowiony 7 sierpnia 1957 r. patron w postaci powstańców warszawskich okazał się trwały. Nazwa placu przetrwała do dziś, pozostając czytelnym znakiem pamięci o uczestnikach powstania warszawskiego. Czytelnym, choć paradoksalnie mało widocznym, bo próżno szukać tam tabliczki z nazwą placu...

⚪️🔴 W całej Polsce patronują 9️⃣9️⃣ ulicom, placom, skwerom, rondom i innym obiektom nazewniczym.

🔵 Co ciekawe, jeszcze więcej takich miejsc upamiętnia . Był to kryptonim w okresie okupacji niemieckiej, a Szare Szeregi były jedną z polskich organizacji harcerskich funkcjonujących w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i współpracujących z Delegaturą Rządu na Kraj oraz Komendą Główną Armii Krajowej. W powstaniu warszawskim walczyły m.in. słynne bataliony „Zośka” i „Parasol”, które wsławiły się walkami na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie, a także batalion „Wigry”, którego głównym obszarem działań były Wola i Stare Miasto. Dziś Szare Szeregi patronują aż 1️⃣7️⃣5️⃣ ulicom, placom, skwerom i rondom w całym kraju, nie licząc nazw upamiętniających konkretnych członków tej organizacji.

🔵 Także Wrocław ma swoją . Położona na Wojszycach ulica została ustanowiona uchwałą Rady Narodowej Województwa Wrocławskiego i Miasta Wrocławia z 27 czerwca 1979 r. Była jedną ze 1️⃣9️⃣2️⃣ nowych nazw wprowadzonych wówczas do przestrzeni miasta. Jej pojawienie się – obok ulic Hufcowej, Biwakowej i Oboźnej – zapoczątkowało istniejące do dziś gniazdo nazewnicze poświęcone harcerstwu, stanowiące wyraz hołdu dla tego środowiska.

⚪️🔴 Czy we Wrocławiu znajdują się jeszcze inne miejsca upamiętniające uczestników powstania warszawskiego❓️ Oczywiście. O części z nich opowiemy w kolejnych odcinkach naszego nowego cyklu ⤵️⤵️⤵️

- - - - - - - - - - - - - - -

➡️➡️➡️ „Żołnierze Rzeczypospolitej. Wojskowa mapa pamięci Wrocławia” ➡️➡️➡️ to cykl, w którym będziemy wspólnie odkrywać miejsca przypominające o żołnierzach i formacjach wojskowych związanych z dziejami Polski. Każdy odcinek będzie swoistą podróżą nie tylko przez współczesny Wrocław, w którym nasz Ośrodek ma swoją siedzibę, ale także przez historię. Opowiemy o ludziach, którzy żyli w różnym czasie, mieszkali w różnych miejscach i służyli w różnych formacjach wojskowych, ale niezmiennie pozostawali wierni swojej Ojczyźnie – Rzeczypospolitej. Potomni wznieśli im pomniki, ufundowali tablice pamiątkowe, ich imieniem i nazwiskiem nazwali ulice, place, szkoły, jednostki wojskowe… Opowiadając o tych wszystkich znakach pamięci, z których część pozostaje niedostępna dla szerokiego grona odbiorców, bo znajdują się na terenie jednostek wojskowych, będziemy nie tylko pokazywać te miejsca, ale także przybliżać okoliczności ich pojawienia się w przestrzeni miejskiej. Nie zabraknie przy tym szerszych odwołań do innych upamiętnień w kraju.

Nieprzypadkowo pierwszy odcinek naszego cyklu poświęcamy właśnie powstańcom warszawskim 🇵🇱 Ukazuje się on bowiem w czasie, gdy obchodzimy kolejną rocznicę wybuchu powstania warszawskiego.

W 2009 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił dzień 1 sierpnia – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego – świętem państwowym, chcąc w ten sposób oddać hołd „tym, którzy w obronie bytu państwowego, z bronią w ręku walczyli o wyzwolenie stolicy, dążyli do odtworzenia instytucji niepodległego Państwa Polskiego, sprzeciwili się okupacji niemieckiej i widmu sowieckiej niewoli zagrażającej następnym pokoleniom Polaków” – jak zapisano w treści ustawy.

❗️Mottem naszego cyklu są słowa Kazimierza Brodzińskiego (1791–1855): ➡️➡️ „Nie przemoc, nie zaborca wygubią lub bratni, ale własna niepamięć niesie cios ostatni”.

Choć poeta zapisał je ponad 200 lat temu, w 1824 r., pozostają zadziwiająco aktualne. Pamięć historyczna nie jest bowiem dana raz na zawsze. Wymaga troski, pielęgnowania i nieustannego przypominania ludzi, miejsc oraz wydarzeń, które współtworzyły dzieje naszego państwa.

➡️➡️➡️ Dlatego zapraszamy do śledzenia profilu Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagroż. Razem będziemy odkrywać wojskową mapę pamięci Wrocławia – miejsca znane i te pozostające na co dzień poza zasięgiem. Za każdym z nich kryje się historia człowieka, oddziału, bitwy lub wydarzenia, które pozostawiły trwały ślad w dziejach Rzeczypospolitej.

To dopiero początek naszej wspólnej podróży. Kolejny odcinek już wkrótce 🙂
Zapraszamy❗️

Muzeum Powstania Warszawskiego
Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej
Wroclaw.pl





Fot.
Screeny map za: System Informacji Przestrzennej Wrocławia / geoportal.wroclaw.pl

Adres

Ulica Bernarda Pretficza 24
Wroclaw
50-984

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagroż. umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Ta Organizacja

Wyślij wiadomość do Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagroż.:

Skróty

Udostępnij

Kategoria