16/08/2026
A dzisiaj trochę historycznie ⏳🪦
‼️Żurowa na szlaku Armii Krajowej ‼️
Żurowa przed wojną i w trakcie okupacji niemieckiej administracyjnie podlegała powiatowi jasielskiemu. Natomiast w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego wchodziła w skład obwodu tarnowskiego ZWZ-AK „Tandeta", „Tartak". Miejscowość wraz z Szerzynami i Ołpinami tworzyła placówkę ZWZ-AK „Sarna", "Sabina". Początki działalności organizacji podziemnej sięgają stycznia 1940 r. Dowódcą placówki został st. sierż. Jan Duda "Czarny", a jego zastępcą był Tadeusz Mikrut "Jawor". Obydwaj pochodzili z Żurowej. We dworze należącym do Tadeusza Budzyna znajdowała się skrzynka kontaktowa, natomiast kierownik szkoły Franciszek Kuś prowadził nasłuch radiowy. Stan liczebny "Sabiny" wynosił w 1944 r. 194 zaprzysiężonych członków.
Wiosną 1944 r. nasiliły się akcje dywersyjne skierowane przeciwko Niemcom. Patrol z placówki „Sabina" wziął m.in. udział 22 czerwca w akcji wysadzenia torów kolejowych i zniszczeniu urządzeń telefo-nicznych pod Tuchowem. W okresie od 25 lipca do 4 sierpnia w okolicach Żurowej działał liczący 30 osób oddział dyspozycyjny pod komendą Jana Dudy „Czarnego". Następnie, wykonując rozkaz mobilizacyjny do akcji „Burza", wyruszył na miejsce koncentracji I batalionu 16 PP AK. Część partyzantów, łącznie z J. Dudą, weszła w skład pocztu dowódcy batalionu, „Irena", natomiast reszta zasiliła szeregi 3 kompanii „Regina".
13 sierpnia wieczorem żołnierze zgrupowania kpt. „Leliwy" wyruszyli z dotychczasowego miejsca postoju w przysiółku Świniogóra (pogranicze Szynwałdu i Zalasowej), by następnego dnia rano dotrzeć do Żurowej na polanę leśną przy przy siółku Dobrocin.
W dzień Święta Wojska Polskiego 15 sierpnia odbyła się rano uroczysta msza św. celebrowana przez kapelana ks. kpt. Stanisława Pyciora „Grudę" z udziałem miejscowej ludności cywilnej.
16 sierpnia w obozie miała miejsce inspekcja przeprowadzona przez inspektora ppłk. Stefana Musiałek-Łowickiego „Mirosława".
17 sierpnia w celu aresztowania Jana Dudy i Tadeusza Mikruta do Żurowej przyjechało 7 samochodów wypełnionych niemieckimi żandarmami, którzy widząc ćwiczących partyzantów w przysiółku Dobrocin, otworzyli do nich ogień. W wyniku strzelaniny śmiertelnie ranny został jeden z mieszkańców. Niemcy, widząc przewagę liczebną po stronie partyzantów, postanowili wycofać się w kierunku Szerzyn (podczas powrotu Niemcy wpadli w zasadzie, zob. bitwa pod Gilową Górą). Tego samego dnia wieczorem kpt. „Leliwa" postanowił przesunąć swoje oddziały na nowe miejsce postoju. I kompania „Wanda" została zakwaterowana w przysiółku Podjurze w Żurowej, część oddziałów odmaszerowała do przysiółka Podlesie, a reszta na Ratówki w Jodłówce Tuchowskiej.
Niedługo później, 9 września, Niemcy aresztowali w Żurowej ok. 50 mężczyzn i wywieźli do obozów na roboty przymusowe w akcie zemsty za nieudaną obławę zorganizowaną w Paśmie Brzanki i za sprzyjanie partyzantom AK.
👉 O akcji „Burza” na Pogórzu Ciężkowickim opowiada nasza wystawa planszowa - 10 plansz z systemem wystawienniczym, którą można wypożyczyć do organizacji wydarzenia upamiętniającego batalion „Barbara”, pluton „Regina II” 16 PP AK czy Zgrupowanie „Północ” 5 PSP AK. Zapraszamy do współpracy❗️
Tekst: Stowarzyszenie "Pro Patria"
👉 W dniu dzisiejszym 16 sierpnia 2026 r. w Żurowej w przysiółku Lipie odsłonięto i poświęcono pomnika wraz z tablicą upamiętniające wydarzenia z 1944 r.
Nasza jednostka OSP KSRG Żurowa
również tam była 🧑🚒🔥🧯🚒
www.ospzurowa.pl 🧑🚒🔥🧯🚒
