20/06/2026
Gendergelijkheid wordt vaak verkeerd begrepen en bewust en/of onbewust uit context gehaald.
Sommige mensen ( zowel mannen als vrouwen) denken dat het betekent dat vrouwen precies hetzelfde moeten doen of willen doen als mannen, of dat iedereen dezelfde rol moet hebben. Maar dat is niet wat gendergelijkheid betekent.
Gendergelijkheid gaat erom dat mannen, vrouwen, jongens en meisjes dezelfde kansen, rechten en bescherming krijgen. Het gaat niet om “hetzelfde zijn of willen zijn”, maar om eerlijk behandeld worden en niet benadeeld worden vanwege en omwille van jouw geslacht.
Het probleem is dat ongelijkheid vaak diep zit in hoe samenlevingen zijn opgebouwd. Daardoor krijgen vooral vrouwen en meisjes vaker te maken met achterstelling of onveiligheid, vooral in moeilijke situaties zoals conflicten.
In conflictgebieden wordt dat nog erger. Daar zien we vaker seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes. Maar dat komt niet uit het niets. Het groeit uit ongelijkheid, zwakke bescherming en het idee dat sommige mensen minder macht of waarde hebben dan anderen.
Waarom gendergelijkheid belangrijk is (simpel uitgelegd)
Gendergelijkheid is belangrijk omdat het voorkomt dat macht wordt misbruikt en dat mensen worden buitengesloten of onveilig zijn.
Historisch gezien is gendergelijkheid het resultaat van een lange en voortdurende strijd: van het verkrijgen van stemrecht, toegang tot onderwijs en arbeid, tot het recht op lichamelijke integriteit en bescherming tegen geweld.
Het is geen afgerond hoofdstuk, maar een voortdurend proces waarin rechten niet alleen worden toegekend, maar ook actief moeten worden beschermd en afgedwongen.
Laat mij het vertalen naar de Surinaamse realiteit.
Neem het verhaal van “Asha” (naam gefingeerd), een jonge vrouw van 24 uit Paramaribo. Ze werkt in de dienstensector en is hardwerkend en ambitieus. Haar leidinggevende, een man in een hogere functie, maakt regelmatig opmerkingen die haar ongemakkelijk laten voelen.
In het begin lacht ze het weg. Ze denkt: “Zo gaat dat nu eenmaal op het werk.”
Maar het stopt niet. Op een dag escaleert het in grensoverschrijdend gedrag.
Wanneer Asha het probeert te melden, krijgt ze subtiele signalen dat ze “problemen maakt” en dat ze haar baan kan verliezen als ze doorgaat. Uiteindelijk trekt ze haar klacht in. Niet omdat er geen waarheid is, maar omdat het systeem haar niet genoeg bescherming biedt.
Wat laat dit zien?
Dit gaat niet alleen over één incident. Het laat drie dieperliggende problemen zien:
- Machtsongelijkheid: de leidinggevende heeft controle over haar werk en inkomen.
- Afhankelijkheid en angst: slachtoffers zwijgen vaak uit vrees voor hun toekomst.
- Gebrek aan veilige meldsystemen: klachten worden niet altijd neutraal of beschermend behandeld.
Een tweede voorbeeld: binnen het gezin
Ook in gezinnen zien we dit terug. “R. (geanonimiseerd)”, een jonge moeder, draagt grotendeels alleen de zorg voor kinderen en huishouden, terwijl ze ook werkt. Haar partner bepaalt vaak de financiële beslissingen en bagatelliseert haar inbreng.
Wanneer spanningen oplopen, durft ze geen hulp te zoeken. Niet omdat er geen regels zijn, maar omdat sociale druk en afhankelijkheid haar beperken. Dit soort ongelijkheid maakt situaties kwetsbaar voor escalatie, inclusief emotioneel of fysiek geweld.
Wat is hier de kern?
Seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag gaan zelden alleen over “een individu”. Ze groeien in omgevingen waar:
- ongelijkheid normaal wordt gevonden
- macht niet wordt gecontroleerd
- slachtoffers niet veilig kunnen spreken
- verantwoordelijkheid niet altijd wordt genomen
Daarom gaat verder dan woorden
Echte betekent in de praktijk:
- dat een vrouw veilig een klacht kan indienen zonder angst voor haar baan
- dat meldingen serieus en onafhankelijk worden onderzocht
- dat macht niet kan worden misbruikt zonder gevolgen
- dat zowel mannen als vrouwen leren dat respect geen keuze is, maar een norm
- dat vrouwen gelijke kansen en toegang hebben op goed betaald werk, etc etc...
Gisteren, 16 juni, herdachten wij de International Day for the Elimination of Sexual Violence in Conflict. Dit jaar lag de focus op kinderen die slachtoffer worden van dit afschuwelijke misdrijf.
En hoewel Suriname geen conflictgebied is, zien we frequent geweld tegen kinderen. Bijna dagelijks verschijnen er berichten over mishandeling, misbruik of verwaarlozing. Soms in de openbaarheid, soms achter gesloten deuren, waar niemand het ziet of durft te melden.
Dit maakt duidelijk dat dit geen ver-van-ons-bed-probleem is. Het gebeurt hier, in onze buurten, in onze scholen, in onze gezinnen. En juist daarom is het zo belangrijk dat we er niet stil over blijven.
Kinderen zijn volledig afhankelijk van volwassenen om hen te beschermen. Wanneer die bescherming faalt, wordt een kind dubbel slachtoffer: eerst van het geweld zelf, en daarna van het gebrek aan bescherming ertegen.
Daarom is blijvende aandacht essentieel.
- Aandacht zorgt ervoor dat het onderwerp niet normaal wordt.
- Aandacht maakt het moeilijker om weg te kijken.
- Aandacht geeft slachtoffers een stem en moed om te spreken.
- Aandacht dwingt instellingen om beter te reageren, sneller te handelen en verantwoordelijkheid te nemen.
Maar aandacht alleen is niet genoeg. Het moet leiden tot actie: sterkere bescherming van kinderen, betere meldstructuren, toegankelijke hulpverlening en een rechtssysteem dat niet alleen reageert wanneer het te laat is, maar ook voorkomt dat het zover komt.
Want elk bericht dat we lezen over een kind dat slachtoffer is geworden, is niet alleen een individueel verhaal. Het is een signaal dat systemen, relaties en samenlevingen beter moeten functioneren.
Zolang kinderen in stilte lijden, hebben wij als samenleving een verantwoordelijkheid die niet kan wachten.
