ส่วนวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้

04/08/2026

อี. โอ. วิลสัน (E. O. Wilson) นักกีฎวิทยาผู้โด่งดังประจำมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด เคยกล่าวถึงการสูญพันธุ์แมลงไว้ว่า
“มนุษย์จะมีชีวิตรอดอยู่ไม่กี่เดือน หลังจากนั้นไม่นาน สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมก็จะค่อยๆ สูญพันธุ์ ตามมาด้วยพืชดอก พื้นผิวโลกจะถูกทับถมด้วยซากพืชซากสัตว์ที่ไม่ยอมย่อยสลาย พวกเห็ดราอาจเติบโตอย่างรวดเร็วในเวลาสั้นๆ แต่ไม่นาน พวกมันก็จะตายตามไป”

อี. โอ. วิลสัน (E. O. Wilson) นักกีฎวิทยาผู้โด่งดังประจำมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด เคยกล่าวถึงการสูญพันธุ์แมลงไว้ว่า
“มนุษย์จะมีชีวิตรอดอยู่ไม่กี่เดือน หลังจากนั้นไม่นาน สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมก็จะค่อยๆ สูญพันธุ์ ตามมาด้วยพืชดอก พื้นผิวโลกจะถูกทับถมด้วยซากพืชซากสัตว์ที่ไม่ยอมย่อยสลาย พวกเห็ดราอาจเติบโตอย่างรวดเร็วในเวลาสั้นๆ แต่ไม่นาน พวกมันก็จะตายตามไป”
“โลกจะกลับไปสู่สภาพที่เคยเป็นเมื่อ 440 ล้านปีก่อน ที่บนพื้นดินจะมีแต่สิ่งมีชีวิตที่ยังคงเป็นกลุ่มก้อนของเซลล์ เช่น ฟองน้ำ หรือมอส รอเวลาที่กุ้งผู้กล้าจะมาเสี่ยงโชคบนแผ่นดิน”
แม้มันดูเหมือนเหตุการณ์ที่ตัดฉากออกมาจากภาพยนตร์แนวไซไฟ แต่ปฏิเสธมิได้ว่าสิ่งที่วิลสันเคยกล่าวไว้มีมูลเหตุตามหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ ที่แสดงถึงสัมพันธ์อันสลับซับซ้อนของแมลงซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความหลากหลายทางชีวภาพบนโลกนี้
เมื่อแมลงทยอยลดลงจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง ?
มีงานวิจัยหลายชิ้น แสดงให้เห็นว่า พืชที่ให้วิตามินและแร่ธาตุส่วนใหญ่แก่เรา ผลไม้ ผัก และถั่ว ล้วนต้องพึ่งพาแมลงผสมเกสรและสิ่งมีชีวิตในดินที่คอยรักษาความอุดมสมบูรณ์ของพืชผล ในการศึกษาหนึ่งประมาณการว่า 75 เปอร์เซ็นต์ ของพืชผลอาหารต้องพึ่งพาแมลงผสมเกสร
ศาสตราจารย์ไซมอน พอตส์ (Simon Potts) จากมหาวิทยาลัยเรดดิง หนึ่งในผู้ศึกษา อธิบายว่า หากการผสมเกสรน้อยลง ผลผลิตจะน้อยลงตาม และไม่เพียงแต่ผลผลิตหรือน้ำหนักที่ลดลงเท่านั้น คุณภาพของผลผลิตก็จะลดลงด้วย สตรอว์เบอร์รีจะเสียรูปทรงและจะไม่มีรสหวานเหมือนเก่าก่อน
อ่านบทความฉบับเต็มที่ https://www.seub.or.th/bloging/news/global-news/2025-202/

03/08/2026

🎋 "ไผ่" ภูมิปัญญา และคุณค่าจากป่าที่หล่อเลี้ยงชุมชน 🎋✨

#กรมป่าไม้ #สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ #ป่าชุมชน #ภูมิปัญญาท้องถิ่น #ความหลากหลายทางชีวภาพ #ตาก

28/07/2026

๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๙
วันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ขอพระองค์ทรงพระเจริญ

ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้า ข้าราชการ และเจ้าหน้าที่ส่วนวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้
กรมป่าไม้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

#ส่วนวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ #ทรงพระเจริญ

27/07/2026

🔎"Lichen: Tiny Things, Big Stories."
EP10 “Lichens in Everyday Life”🧪
นอกจากจะเป็นตัวชี้วัดคุณภาพอากาศแล้ว
ไลเคนยังมีประโยชน์อื่น ๆ อีกมากมาย

โดยในต่างประเทศที่มีอากาศและสภาวะแวดล้อมเหมาะสม
มีจำนวนไลเคนมากเพียงพอที่จะนำมาใช้ประโยชน์
มีการนำไลเคนมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น
สีย้อมผ้า น้ำยาซักผ้า น้ำหอม เครื่องสำอาง ลูกอม

EP ต่อไปจะเล่าเรื่องราวอะไรเกี่ยวกับไลเคน ติดตามได้เร็ว ๆ นี้นะคะ

24/07/2026

🦇จากการสำรวจพื้นที่ป่านันทนาการ…สู่การค้นพบค้างคาว Laotian Leaf-nosed Bat (Hipposideros rotalis) ครั้งแรกของประเทศไทย

ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2568 ทีมนักวิจัยได้ลงพื้นที่สำรวจสัตว์ป่าในพื้นที่ป่านันทนาการหินสามวาฬ จังหวัดบึงกาฬ ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของกรมป่าไม้ เป็นพื้นที่ธรรมชาติสำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ยังคงความอุดมสมบูรณ์ มีภูมิประเทศที่เป็นเอกลักษณ์ และความหลากหลายทางชีวภาพที่ที่โดดเด่น ทีมนักวิจัยสำรวจพบค้างคาวที่มีลักษณะแตกต่างและน่าสนใจ

หลังจากตรวจสอบลักษณะและข้อมูลทางวิชาการร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ จึงสามารถระบุชนิดได้ว่าเป็น ค้างคาว Laotian Leaf-nosed Bat หรือ Hipposideros rotalis และที่สำคัญกว่านั้น นี่คือรายงานการพบชนิดพันธุ์ครั้งแรกของประเทศไทย (New Record of Thailand)

การค้นพบครั้งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะก่อนหน้านี้ H. rotalis มีรายงานพบการกระจายพันธุ์เฉพาะถิ่นในประเทศลาว มีพื้นที่การกระจายพันธุ์ครอบคลุมมากกว่า 20,000 ตารางกิโลเมตร ถึงแม้ยังมีข้อมูลค้างคาวชนิดนี้ไม่มากนัก แต่มีการประเมินว่าอาจมีจำนวนประชากรในระดับค่อนข้างมาก การพบในประเทศไทยจึงช่วยขยายองค์ความรู้เกี่ยวกับขอบเขตการกระจายพันธุ์ของ H. rotalis และสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงของระบบนิเวศและผืนป่าข้ามพรมแดน

ลักษณะทั่วไปของ H. rotalis มีขนาดค่อนข้างเล็ก น้ำหนักประมาณ 11 กรัม มีความยาวท่อนแขนประมาณ 45 - 49 มิลลิเมตร จุดเด่นที่ใช้ในการจำแนกชนิดคือ ใบหูกว้าง และโครงสร้าง ใบจมูก (noseleaf) ที่มีลักษณะเฉพาะ โดยใบจมูกด้านหน้ากว้าง ขอบด้านหน้าโค้งมน และมีแผ่นใบจมูกด้านข้างเพียง 1 แผ่น ส่วนใบจมูกด้านหลังมีผนังกั้นแนวตั้ง 3 แนว แบ่งออกเป็น 4 ช่องอย่างเห็นได้ชัด ส่วนขนบริเวณลำตัวด้านหลังมีสีน้ำตาล ขณะที่ด้านท้องมีสีอ่อนกว่า โดยเส้นขนมีลักษณะไล่สีจากโคนสีขาว ช่วงกลางสีน้ำตาล และปลายสีอ่อน

จากข้อมูลที่มีรายงาน ค้างคาวชนิดนี้สามารถพบได้ในพื้นที่ป่าธรรมชาติ รวมถึงมีรายงานการใช้ถ้ำหินปูนเป็นแหล่งพักอาศัย

ค้างคาวชนิดนี้กินแมลงเป็นอาหารหลัก และมีรายงานว่ามักพักอาศัยรวมกันเป็นกลุ่มขนาดเล็ก ส่วนเสียงร้องที่ใช้ในการระบุตำแหน่งมีความถี่ในช่วง F segment ประมาณ 69 - 71 กิโลเฮิรตซ์ (kHz)
สำหรับข้อมูลด้านการสืบพันธุ์และชีววิทยาด้านอื่น ๆ นั้น ปัจจุบันยังมีข้อมูลค่อนข้างจำกัด

🌎 ปัจจุบัน Hipposideros rotalis ได้รับการจัดสถานภาพการอนุรักษ์ในระดับ สิ่งที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์ (Least Concern: LC) ตามการประเมินของ IUCN Red List โดยมีการประเมินว่าชนิดพันธุ์นี้มีประชากรค่อนข้างมากและมีพื้นที่การกระจายพันธุ์กว้าง

การค้นพบครั้งนี้จึงนับเป็นอีกหนึ่งข้อมูลสำคัญที่สะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าของผืนป่าและความสำคัญของการสำรวจและศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งยังคงมีโอกาสค้นพบสิ่งมีชีวิตและข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ใหม่ ๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการอนุรักษ์และบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไทย
------------------------------

ผลจากโครงการการศึกษาความหลากหลายของสัตว์ป่ามีกระดูกสันหลังในพื้นที่ป่านันทนาการหินสามวาฬ จังหวัดบึงกาฬ ปีที่ 2 (พ.ศ. 2568)
โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

ทีมนักวิจัย: ส่วนวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้
สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ ร่วมกับเจ้าหน้าที่ป่านันทนาการหินสามวาฬ จังหวัดบึงกาฬ

🔍 ยืนยันการจำแนกชนิดโดยผู้เชี่ยวชาญ
รองศาสตราจารย์ ดร.รองลาภ สุขมาสรวง
อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยาป่าไม้ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (ที่ปรึกษาโครงการ)
ดร.พิพัฒน์ สร้อยสุข
หัวหน้างานกลุ่มภัณฑารักษ์และศูนย์แม่ข่ายประสานงาน อพ.สธ. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
นายอุเทน ภุมรินทร์
ผู้เชี่ยวชาญด้านความหลากหลายทางชีวภาพ (สัตว์ป่า)

แหล่งที่มาข้อมูล
https://tb.plazi.org/GgServer/xhtml/03BD87A2C669A21BF872FECBF5B74BD3
https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/3M387
https://www.inaturalist.org/taxa/74430-Hipposideros-rotalis
http://iucnredlist.org/species/136477/21985931 -range


#รายงานการพบครั้งแรกในประเทศไทย #ป่านันทนาการหินสามวาฬ #บึงกาฬ #กรมป่าไม้ #ความหลากหลายทางชีวภาพ #ค้างคาวไทย #สัตว์ป่าไทย #สำรวจความหลากหลายทางชีวภาพ #อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

23/07/2026

🌱เมล็ดมะรุมขนาดเล็กที่หลายคนคุ้นเคยในฐานะพืชพื้นบ้าน กลับมีประสิทธิภาพในการกำจัดไมโครพลาสติก PVC ได้สูงถึง 98% ซึ่งเป็นตัวเลขที่เหนือกว่าสารเคมีมาตรฐาน

เมล็ดมะรุมขนาดเล็กที่หลายคนคุ้นเคยในฐานะพืชพื้นบ้าน กลับมีประสิทธิภาพในการกำจัดไมโครพลาสติก PVC ได้สูงถึง 98% ซึ่งเป็นตัวเลขที่เหนือกว่าสารเคมีมาตรฐานบางชนิดที่ใช้ในระบบบำบัดน้ำเสียปัจจุบันเสียอีก

ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเซาเปาโล (UNESP) ในประเทศบราซิล ค้นพบความลับที่ซ่อนอยู่ในโปรตีนประจุบวกของเมล็ดมะรุม โดยธรรมชาติของไมโครพลาสติกที่ปนเปื้อนในน้ำมักจะมีประจุลบที่พื้นผิว เมื่อโปรตีนจากเมล็ดมะรุมถูกสกัดออกมาและผสมลงในน้ำ ประจุบวกจะเข้าไปดึงดูดและจับตัวกับไมโครพลาสติกเหล่านั้นทันที

กระบวนการนี้เรียกว่าการสร้างตะกอนตามธรรมชาติ โปรตีนจะทำหน้าที่เหมือนแม่เหล็กที่ทำให้พลาสติกจิ๋วที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าเกิดการเกาะกลุ่มกันเป็นก้อนขนาดใหญ่ขึ้น จนหนักพอที่จะตกตะกอนหรือถูกกรองออกไปได้อย่างง่ายดาย

สิ่งที่น่าทึ่งกว่านั้นคือ ผลการทดสอบเปรียบเทียบพบว่าการสกัดจากธรรมชาตินี้ให้ผลลัพธ์ใกล้เคียงกับสารอะลูมิเนียมซัลเฟต ซึ่งเป็นสารเคมีหลักที่ทั่วโลกใช้บำบัดน้ำ และในสภาวะน้ำที่เป็นด่าง เมล็ดมะรุมกลับทำหน้าที่ได้ดีกว่าสารเคมีเสียด้วยซ้ำ

แม้ว่าสถาบันระดับโลกอย่างมหาวิทยาลัยเพนสเตตจะเคยศึกษาการใช้เมล็ดมะรุมเพื่อกำจัดแบคทีเรียและทำให้น้ำใสมาก่อนหน้า แต่การค้นพบครั้งล่าสุดนี้คือจุดเปลี่ยนสำคัญในการรับมือกับวิกฤตไมโครพลาสติกที่กำลังล้นโลก

นี่คือตัวอย่างของเทคโนโลยีจากอดีตที่ถูกนำมาตีความใหม่ด้วยวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ มอบทางเลือกในการทำความสะอาดน้ำที่ราคาถูกและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลที่การเข้าถึงสารเคมีบำบัดน้ำเป็นเรื่องยากลำบาก

21/07/2026

New Record ✨ นี่ไม่ใช่เห็ด! แต่คือพืชกลุ่ม “ขนุนดิน” รายงานใหม่ในไทย 🇹🇭
🍄 โหราตาฤๅษีชมพู 𝘉𝘢𝘭𝘢𝘯𝘰𝘱𝘩𝘰𝘳𝘢 𝘴𝘶𝘣𝘤𝘶𝘱𝘶𝘭𝘢𝘳𝘪𝘴 Tam (Balanophoraceae) พืชในกลุ่มขนุนดิน

New Record ✨ นี่ไม่ใช่เห็ด! แต่คือพืชกลุ่ม “ขนุนดิน” รายงานใหม่ในไทย 🇹🇭

🍄 โหราตาฤๅษีชมพู 𝘉𝘢𝘭𝘢𝘯𝘰𝘱𝘩𝘰𝘳𝘢 𝘴𝘶𝘣𝘤𝘶𝘱𝘶𝘭𝘢𝘳𝘪𝘴 Tam (Balanophoraceae) พืชในกลุ่มขนุนดิน ค้นพบโดย ดร.จรัญ มากน้อย นักวิจัยองค์การสวนพฤกษศาสตร์ ร่วมตีพิมพ์เผยแพร่กับนายนิธิศ ชัยวีระวัฒนะ และ ดร.จิโรจน์ แสงรัตนประเสริฐ สาขาวิชาชีววิทยาและวิทยาศาสตร์สุขภาพ ร.ร. มหิดลวิทยานุสรณ์
•
📝 ก่อนหน้านี้มีรายงานการค้นพบที่พม่า จีน ญี่ปุ่น และเวียดนาม ในไทยพบที่พิษณุโลกกับเพชรบูรณ์เท่านั้น ! ตามป่าดิบเขาที่ประมาณ 1,200 ม. จากระดับทะเล ออกดอกช่วงเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายน
.....................
𝘉𝘢𝘭𝘢𝘯𝘰𝘱𝘩𝘰𝘳𝘢 𝘴𝘶𝘣𝘤𝘶𝘱𝘶𝘭𝘢𝘳𝘪𝘴 Tam (Balanophoraceae) – New Record in Thailand 🇹🇭
•
🍄 It was discovered by 𝗗𝗿. 𝗖𝗵𝗮𝗿𝘂𝗻 𝗠𝗮𝗸𝗻𝗼𝗶, a researcher at the Botanical Garden Organization (𝗕𝗚𝗢) and subsequently published in collaboration with 𝗡𝗶𝘁𝗵𝗶𝘁 𝗖𝗵𝗮𝗶𝘄𝗲𝗿𝗮𝘄𝗮𝘁𝘁𝗮𝗻𝗮 and 𝗗𝗿. 𝗝𝗶𝗿𝗼𝗮𝘁 𝗦𝗮𝗻𝗴𝗿𝗮𝘁𝘁𝗮𝗻𝗮𝗽𝗿𝗮𝘀𝗲𝗿𝘁, Department of Biology and Health Sciences at Mahidol Wittayanusorn School.
•
🌳 Prior to this, the species had been reported in Myanmar, China, Japan and Vietnam. In Thailand, it has been found only in Phitsanulok and Phetchabun provinces, inhabiting hill evergreen forests at an elevation of approximately 1,200 meters above sea level; it flowers between October and November.
•
✍️ ข้อมูลโดย ดร.วรนาถ ธรรมรงค์ นักอนุกรมวิธานพืช สำนักวิชาการวิจัย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
•
📸 ภาพโดย ดร.จรัญ มากน้อย ผอ. สำนักวิชาการวิจัย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
•
📚 อ้างอิง
Chaiwerawattana, N., Maknoi, C. & Sangrattanaprasert, J. 2022. 𝘉𝘢𝘭𝘢𝘯𝘰𝘱𝘩𝘰𝘳𝘢 𝘴𝘶𝘣𝘤𝘶𝘱𝘶𝘭𝘢𝘳𝘪𝘴 (Balanophoraceae), a new record from Thailand. 𝗧𝗵𝗮𝗶 𝗝𝗼𝘂𝗿𝗻𝗮𝗹 𝗼𝗳 𝗕𝗼𝘁𝗮𝗻𝘆 14(1): 15–19.

#องค์การสวนพฤกษศาสตร์
#สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ #พืชหายาก

20/07/2026

🪺มารู้จัก "รังนก" แต่ละแบบกัน 🦜

#ป่าชุมชน #ป่าสงวนแห่งชาติ #บ้านของนก #กรมป่าไม้

16/07/2026

🖋️จากความอยากรู้ .. สู่การค้นพบ “เห็ดโกงกางจิ๋วสิรินธร” เห็ดชนิดใหม่ของโลก นักวิจัย ม.เกษตรศาสตร์ เผย "การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ เริ่มต้นจากความช่างสังเกตและการกล้าตั้งคำถาม “

16/07/2026

🌿📷แบ่งปันภาพการทำงาน
🔍ความหลากหลายทางชีวภาพ พืช🌳 สัตว์🦇 แมลง🦋 เห็ดรา🍄‍🟫 ไลเคน🦠 และภูมิปัญญาชาวบ้าน👩🏼‍🌾🥣

📍ในพื้นที่ป่าชุมชน ตำบลย่านรี อำเภอสามเงา จังหวัดตาก ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่ตื่น จังหวัดตาก 💚🌿🌧️🌼🍃 🌳

#กรกฎาคม2569 #ป่าชุมชน #ป่าสงวนแห่งชาติ #กรมป่าไม้ #ความหลากหลายทางชีวภาพ #กรมป่าไม้ #ป่าสงวนแห่งชาติ #ป่าชุมชน #ป่าแม่ตื่น #เดินป่าหน้าฝน