สำนักงานราชบัณฑิตยสภา

สำนักงานราชบัณฑิตยสภา สถาบันหลักของเครือข่ายทางปัญญาแห่งชาติ ราชบัณฑิตยสภาเป็นสถาบันหลักของเครือข่ายทางปัญญาแห่งชาติ และเป็นองค์การพัฒนาความรู้ที่สามารถเป็นแหล่งอ้างอิงทางวิชาการ
(6)

 #คำไทยที่มักใช้สับสน "ขี้ผึ้ง-สีผึ้ง"ขี้ผึ้ง หมายถึง รังของผึ้ง นำมาหลอมให้ละลายด้วยไฟอ่อน ๆ ซึ่งเรียกว่า หุงขี้ผึ้ง ขี...
06/08/2026

#คำไทยที่มักใช้สับสน

"ขี้ผึ้ง-สีผึ้ง"

ขี้ผึ้ง หมายถึง รังของผึ้ง นำมาหลอมให้ละลายด้วยไฟอ่อน ๆ ซึ่งเรียกว่า หุงขี้ผึ้ง ขี้ผึ้งที่หุงแล้วปรุงให้มีกลิ่นหอม ใช้ทาริมฝีปากไม่ให้แห้งและแตก มักเรียกว่า สีผึ้ง ปัจจุบันไม่ใคร่มีผู้ใช้สีผึ้งทาปากเพราะเปลีี่ยนมาใช้ลิปกลอส ลิปมันหรือลิปสติกแทน

อย่างไรก็ตาม ขี้ผึ้งก็ยังเป็นสิ่งที่ใช้ประโยชน์ เช่น ใช้ทำเทียน หรือทำประติมากรรมต่าง ๆ ในขบวนแห่เทียนพรรษา มีการทำเป็นรูปปราสาท รูปพระพุทธรูป และรูปสลักอื่น ๆ ด้วยขี้ผึ้งเพื่อเป็นพุทธบูชา ซึ่งเป็นศิลปะที่แสดงความสามารถและฝีมือของผู้สร้างสรรค์ได้อย่างดียิ่ง

อ้างอิง: หนังสือรู้ รัก ภาษาไทย เล่ม ๕ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาจัดพิธีบำเพ็ญกุศลปัญญาสมวาร เพื่ออุทิศถวายแด่ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยว...
05/08/2026

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาจัดพิธีบำเพ็ญกุศลปัญญาสมวาร เพื่ออุทิศถวายแด่ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา

วันนี้ (๕ สิงหาคม ๒๕๖๙) เวลา ๑๐.๐๐ น. ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา เป็นประธานในพิธีบำเพ็ญกุศลปัญญาสมวาร (๕๐ วัน) เพื่ออุทิศถวายแด่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา โดยพระสงฆ์ ๑๐ รูป สวดพระพุทธมนต์ และจัดถวายภัตตาหารและเครื่องไทยธรรมแด่พระสงฆ์ ทอดผ้าไตรบังสุกุล พร้อมทั้งร่วมกันเจริญจิตตภาวนา ซึ่งมีราชบัณฑิต ภาคีสมาชิก ผู้บริหาร ข้าราชการ และเจ้าหน้าที่สำนักงานราชบัณฑิตยสภา เข้าร่วมพิธี ณ บริเวณโถง ชั้น ๔ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา

 #วิสามานยนามไทย "ถนนเจริญกรุง"ถนนเริ่มตั้งแต่ถนนสนามไชยถึงแม่น้ำเจ้าพระยาที่ดาวคะนอง กรุงเทพมหานคร เป็นถนนรุ่นแรกที่ใช้...
05/08/2026

#วิสามานยนามไทย

"ถนนเจริญกรุง"

ถนนเริ่มตั้งแต่ถนนสนามไชยถึงแม่น้ำเจ้าพระยาที่ดาวคะนอง กรุงเทพมหานคร เป็นถนนรุ่นแรกที่ใช้เทคนิคการสร้างแบบตะวันตก

ถนนเจริญกรุงเป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๐๔ แล้วเสร็จใน พ.ศ. ๒๔๐๗ มีความยาวจากถนนสนามไชยถึงดาวคะนอง ๘,๕๗๕ เมตร การก่อสร้างถนนเจริญกรุงนั้น เนื่องจากในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีชาวต่างประเทศเข้ามาอยู่ในกรุงเทพฯ มากขึ้น และมีพวกกงสุลได้เข้าชื่อกันขอให้สร้างถนนสายยาวสำหรับขี่ม้าหรือนั่งรถม้าตากอากาศและอ้างว่า “เข้ามาอยู่ที่กรุงเทพมหานครไม่มีถนนหนทางที่จะขี่รถม้าไปเที่ยวพากันเจ็บไข้เนือง ๆ” จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์
(ช่วง บุนนาค ต่อมาคือ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์) ที่สมุหพระกลาโหมเป็นแม่กอง พระยาอินทราธิบดีสีหราชรองเมืองเป็นนายงาน รับผิดชอบในการก่อสร้างถนนช่วงตั้งแต่คูเมืองชั้นในถึงแม่น้ำเจ้าพระยาที่ตำบลดาวคะนอง โดยมีนายเฮนรีอาลบัสเตอร์ (ต้นสกุลเศวตศิลา) เป็นผู้สำรวจแนวถนนและเขียนแผนผังถนน และโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยายมราช (ครุฑ) พระยาบรรหารบริรักษ์รับผิดชอบการก่อสร้างถนนเจริญกรุงตอนใน คือช่วงระยะทางตั้งแต่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามถึงสะพานดำรงสถิต (สะพานเหล็ก) การก่อสร้างถนนเจริญกรุงตอนในนี้เดิมกำหนดให้ตัดตรงจากสะพานดำรงสถิตถึงกำแพงเมือง ด้านถนนสนามไชยแต่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทักท้วงว่าการสร้างถนนตรงมาสู่พระบรมมหาราชวังอาจเป็นชัยภูมิให้ข้าศึกใช้ตั้งปืนใหญ่ยิงทำลายกำแพงเมืองได้จึงต้องเปลี่ยนแนวถนนมาหักมุมเลี้ยวตรงเชิงสะพานดำรงสถิต

เมื่อสร้างถนนเจริญกรุงเสร็จใหม่ ๆ นั้น ยังไม่ได้พระราชทานนาม จึงเรียกกัน
ทั่วไปว่า ถนนใหม่ และชาวยุโรปเรียกว่า นิวโรด (New Road) ต่อมา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามถนนว่าถนนเจริญกรุง ซึ่งมีความหมายถึงความเจริญรุ่งเรืองของบ้านเมือง เช่นเดียวกับชื่อถนนบำรุงเมืองและถนนเฟื่องนคร ที่โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นในคราวเดียวกัน

อ้างอิง: หนังสือพจนานุกรมวิสามานยนามไทย: วัด วัง ถนน สะพาน ป้อม

ประกาศรายชื่อผู้สมัครเข้าร่วมโครงการค่ายเยาวชนสร้างสรรค์วรรณกรรม ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๙กำหนดจัดกิจกรรมระหว่างวันพฤหัสบดีที...
04/08/2026

ประกาศรายชื่อผู้สมัครเข้าร่วมโครงการค่ายเยาวชนสร้างสรรค์วรรณกรรม ประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๙

กำหนดจัดกิจกรรมระหว่างวันพฤหัสบดีที่ ๒๐-วันเสาร์ที่ ๒๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ ณ ห้องสุโขทัย โรงแรมท๊อปแลนด์ จังหวัดพิษณุโลก

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาขอเชิญรับชมการถ่ายทอดสดงานวันภาษาไทยแห่งชาติ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา วันศุกร์ที่ ๑๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๙...
04/08/2026

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาขอเชิญรับชมการถ่ายทอดสด

งานวันภาษาไทยแห่งชาติ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา
วันศุกร์ที่ ๑๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๙

เวลา ๑๐.๐๐-๑๒.๐๐ น.
พิธีมอบรางวัลราชบัณฑิตยสภาสรรเสริญ แก่นักเรียนผู้ชนะการประกวดคัดลายมือสำหรับเยาวชน
และการประกวดพูดเล่าเรื่องด้วยภาษาไทยมาตรฐานและภาษาไทยถิ่น
โดย นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ประธานมอบรางวัล

เวลา ๑๓.๐๐-๑๕.๐๐ น.
การเสวนา เรื่อง “คำถิ่น คำกวี : คลังคำสำหรับภาษาไทย”
วิทยากร
๑. ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ประคอง นิมมานเหมินท์ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม
๒. ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.กุสุมา รักษมณี ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์
๓. รองศาสตราจารย์ ดร.วิภาส โพธิแพทย์ ภาคีสมาชิก สำนักศิลปกรรม

 #ภาษิตคำพังเพยสำนวนไทย "มอมเป็นแมว"มอมเป็นแมว เป็นสำนวนหมายความว่า ขะมุกขะมอม สกปรกเหมือนกับแมว ที่เปรียบดังนี้เพราะแมว...
04/08/2026

#ภาษิตคำพังเพยสำนวนไทย

"มอมเป็นแมว"

มอมเป็นแมว เป็นสำนวนหมายความว่า ขะมุกขะมอม สกปรกเหมือนกับแมว ที่เปรียบดังนี้เพราะแมวเป็นสัตว์ที่ชอบอยู่ในที่อบอุ่น สมัยก่อนแมวมักอยู่ในครัว นอนในเตาไฟที่ดับแล้วจึงคลุกกับขี้เถ้า บางครั้งก็นอนในกองถ่านป่น ๆ และแมวไม่ชอบน้ำ ไม่ชอบอาบน้ำ คนจึงเห็นว่าแมวมักจะขะมุกขะมอม บางทีก็บอกว่า หน้ามอมเป็นแมวคราว ซึ่งหมายความว่า หน้ามอมแมมสกปรกแล้วยังดูน่ากลัวด้วย เพราะแมวคราวเป็นแมวตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่ ท่าทางดุร้ายและไม่ขี้ประจบเหมือนแมวอื่น ๆ

อ้างอิง: หนังสือรู้ รัก ภาษาไทย เล่ม ๕ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

 #คำไทยน่ารู้ "สีสวาดกับเก้าแต้ม"แมวเป็นสัตว์เลี้ยงที่ผูกพันกับคนไทยมานาน ด้วยนิสัยช่างประจบ คลอเคลีย จึงไม่แปลกที่คนไทย...
03/08/2026

#คำไทยน่ารู้

"สีสวาดกับเก้าแต้ม"

แมวเป็นสัตว์เลี้ยงที่ผูกพันกับคนไทยมานาน ด้วยนิสัยช่างประจบ คลอเคลีย จึงไม่แปลกที่คนไทยจะนิยมเลี้ยงแมวไว้ในบ้าน นอกจากความเป็นมิตรแล้วยังมีความเชื่อเรื่อง "แมวมงคล" ที่ช่วยเสริมสิริมงคลให้ผู้เลี้ยง สายพันธุ์ที่โดดเด่นและเป็นที่รู้จักกันดี เช่น "แมวเก้าแต้ม" และ "แมวสีสวาด"

แมวเก้าแต้ม เอกลักษณ์คือมีแต้มขนสีดำปรากฏบนร่างกายรวม ๙ แห่ง บางตำราว่า หู ๒ ข้าง, คอ, ไหล่ ๒ ข้าง, โคนขาหลัง ๒ ข้าง และปลายขาหน้า ๒ ข้าง เชื่อกันว่า หากใครได้เลี้ยงดู จะช่วยส่งเสริมเรื่องความร่ำรวย ค้าขายรุ่งเรือง

แมวสีสวาด มีลักษณะโดดเด่นด้วยขนสีเทาอมเขียวคล้ายกับสีของลูกสวาดซึ่งเป็นไม้เถา มีความเชื่อว่า ผู้ที่เลี้ยงแมวสีสวาดไว้ในบ้านจะช่วยดึงดูดโชคลาภและสิ่งดี ๆ เข้ามาในชีวิต

อ้างอิง: การ์ตูนรู้ รัก ภาษาไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา

 #นานาสาระราชบัณฑิตยสภา "เสาธงในประเทศไทย"เสาธงในพระบรมมหาราชวังที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง...
31/07/2026

#นานาสาระราชบัณฑิตยสภา

"เสาธงในประเทศไทย"

เสาธงในพระบรมมหาราชวังที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น ตั้งอยู่ด้านทิศเหนือของกรงนกขนาดใหญ่ที่เรียกว่า “สกุณวัน” (อยู่ทางทิศตะวันตกของพระที่นั่งดุสิดาภิรมย์ มีเก๋งจีน ๔ หลัง ตั้งอยู่รอบทั้ง ๔ ทิศ) มี ๒ เสาคู่กัน คือ เสาด้านทิศตะวันออกเป็นเสาอย่างจีน ทาสีแดง ใช้ชักธงประจำพระองค์ตามรัชกาลในเวลาทำบุญพระบรมอัฐิ เสาด้านทิศตะวันตกเป็นเสาอย่างฝรั่ง ทาสีขาวสลับดำ ใช้ชักธงประจำพระองค์คือธงจอมเกล้าทุกวันในเวลาที่ประทับอยู่ในพระนคร แต่ในเวลาที่ไม่ได้ประทับอยู่ในพระนคร ให้ชักธงไอยราพตแทนธงจอมเกล้า ในเวลากลางคืนที่เสาแบบจีนชักโคมคอนนกแก้ว ๒ ดวง และที่เสาแบบฝรั่งชักโคมกังหันดวงเดียวคอนกับหางนกยูง

เมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๙ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ให้รื้อเก๋งในบริเวณสกุณวันทำสนามหญ้า และให้ย้ายเสาธงไปตั้งที่สนามหญ้าหน้าพระที่นั่ง หลังจากสร้างพระที่นั่งจักรีมหาปราสาทแล้วเสร็จโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเสาธงที่สนามหน้าพระที่นั่ง ไปตั้งในเขตพระราชฐานชั้นนอกที่หน้าหอรัษฎากรพิพัฒน์ ชักธงประจำพระองค์ คือ “ธงบรมราชธวัชมหาสยามินทร์” ซึ่งต่อมาใน พ.ศ. ๒๔๔๐ เรียกว่า ธงมหาราช ในเวลาที่ประทับอยู่ในพระนคร การกำหนดที่ตั้งบริเวณหน้าหอรัษฎากรพิพัฒน์นี้ คือพิกัดบอกเส้นรุ้งแวงที่ผ่านกรุงเทพมหานครเป็นสำคัญและใช้เป็นเส้นกำหนดเวลามาตรฐานของประเทศไทย ต่อมาเมื่อไม้เสาธงนั้นผุต้องเปลี่ยนใหม่จึงทำเป็นเสาเหล็กและย้ายไปตั้งบนป้อมเผด็จดัสกร บนกำแพงพระบรมมหาราชวังด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ

อ้างอิง: หนังสือนานาสาระภาษาและหนังสือไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา

ขอเชิญผู้สนใจเข้าร่วมการประชุมระดมสมองและอภิปรายเพื่อจัดทำสมุดปกขาว(White Paper) สำหรับการประชุมวิชาการเนื่องในโอกาส ๑๐๐...
31/07/2026

ขอเชิญผู้สนใจเข้าร่วมการประชุมระดมสมองและอภิปรายเพื่อจัดทำสมุดปกขาว
(White Paper) สำหรับการประชุมวิชาการเนื่องในโอกาส ๑๐๐ ปีราชบัณฑิตยสภา หัวข้อ “วิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยี” ครั้งที่ ๒ ในวันศุกร์ที่ ๓๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ เวลา ๐๙.๐๐-๑๔.๓๐ น. ผ่านระบบการประชุมออนไลน์ Meeting ID : 3041971616

 #คำไทยที่มักใช้สับสน"ยนต์-ยนตร์"คำที่ออกเสียงว่า [ยน] แปลว่า เครื่องกลไก หรือเครื่องจักรที่ทำให้วัตถุเคลื่อนที่ เขียนได...
30/07/2026

#คำไทยที่มักใช้สับสน

"ยนต์-ยนตร์"

คำที่ออกเสียงว่า [ยน] แปลว่า เครื่องกลไก หรือเครื่องจักรที่ทำให้วัตถุเคลื่อนที่ เขียนได้ ๒ แบบ แบบหนึ่งเขียนอย่างภาษาบาลีว่า ยนต์ อีกแบบหนึ่งเขียนอย่างภาษาสันสกฤตว่า ยนตร์ ในภาษาสันสกฤตเดิมหมายถึงสิ่งที่เคลื่อนไหวได้ด้วยเวทมนตร์ ความหมายนี้ในภาษาไทยใช้ในคำว่า หอกยนต์ หุ่นยนต์ เช่น หอกยนต์ที่ปักอกสุวรรณหงส์, หุ่นยนต์ที่ขุนแผนเสกขึ้นจาก หุ่นฟางเพื่อสู้กับพระไวย ยนต์ ที่ปรากฏท้ายคำ เช่นในคำว่า รถยนต์ เครื่องยนต์ ยานยนต์ จักรยานยนต์ หุ่นยนต์ เรือยนต์ ยนตร์ ที่ปรากฏท้ายคำมีคำว่า ภาพยนตร์คำเดียว หมายถึง ภาพที่ฉายด้วยเครื่องทำให้เป็นภาพเคลื่อนไหวได้

อ้างอิง: หนังสือรู้ รัก ภาษาไทย เล่ม ๓ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ที่อยู่

ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่
Bangkok
10210

เวลาทำการ

จันทร์ 08:30 - 16:30
อังคาร 08:30 - 16:30
พุธ 08:30 - 16:30
พฤหัสบดี 08:30 - 16:30
ศุกร์ 08:30 - 16:30

เว็บไซต์

แจ้งเตือน

รับทราบข่าวสารและโปรโมชั่นของ สำนักงานราชบัณฑิตยสภาผ่านทางอีเมล์ของคุณ เราจะเก็บข้อมูลของคุณเป็นความลับ คุณสามารถกดยกเลิกการติดตามได้ตลอดเวลา

ติดต่อ องค์กรนั้น

ส่งข้อความของคุณถึง สำนักงานราชบัณฑิตยสภา:

แชร์