05/08/2026
🗺️ โรคเมลิออยโดสิส (โรคไข้ดิน): พบทั่วไทย พื้นที่สีเข้มต้องเฝ้าระวังเข้มข้น
📊 ข้อมูลเฝ้าระวังโรคเมลิออยโดสิส ประเทศไทย ระหว่างสัปดาห์ที่ 1–32 ปี พ.ศ. 2569 (1 มกราคม – 4 สิงหาคม 2569) พบผู้ป่วยสะสม 1,809 ราย อัตราป่วย 2.74 ต่อประชากรแสนคน เสียชีวิต 85 ราย อัตราตาย 0.13 ต่อประชากรแสนคน และมีอัตราป่วยตาย ร้อยละ 4.7
🗺️ แผนที่การกระจายของโรค พบว่า โรคเมลิออยโดสิสมีการรายงานผู้ป่วยในหลายพื้นที่ของประเทศไทย โดยมีระดับอัตราป่วยแตกต่างกันระหว่างจังหวัด พื้นที่ที่มีสีเข้มแสดงถึงจังหวัดที่มีอัตราป่วยสูงกว่าและสูงเป็นอันดับแรก ๆ สะท้อนให้เห็นว่า โรคนี้มีความชุกสูงอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ แต่ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง และยังคงเป็นโรคที่ต้องเฝ้าระวังในระดับพื้นที่
🟠 แผนที่อัตราป่วย: บอกให้รู้ว่า ยิ่งสีเข้ม ยิ่งมีอัตราป่วยสูง และควรเพิ่มความเข้มข้นในการเฝ้าระวังโรค
🟣 แผนที่อัตราตาย บอกให้รู้ว่า ยิ่งสีเข้ม ยิ่งต้องให้ความสำคัญกับการป้องกัน การวินิจฉัย และการรักษาอย่างทันท่วงที
แม้ว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือจะเป็นพื้นที่ที่มีสีโทนเข้มในแผนที่อัตราป่วย แต่ไม่ได้สะท้อนถึงความรุนแรงในแง่อัตราตายที่สูงตามไปด้วย อาจจะเป็นผลจากระบบเฝ้าระวังโรคที่เข้มแข็ง การวินิจฉัยที่รวดเร็ว รวมถึงการให้การรักษาอย่างเหมาะสมและทันท่วงที ซึ่งช่วยลดความรุนแรงและโอกาสการเสียชีวิตของผู้ป่วยได้ ดังนั้น จังหวัดที่มีอัตราตายสูงควรเพิ่มความเข้มข้นของการเฝ้าระวัง เพิ่มความตระหนักเรื่องโรคในประชาชน และบุคลากรทางการแพทย์ เพิ่มการเข้าถึงการตรวจยืนยัน และวินิจฉัยโรคที่ถูกต้องและรวดเร็ว ซึ่งสอดคล้องกับปัจจัยเสี่ยงและบริบทของประชากรในพื้นที่
📍 จังหวัดที่มีอัตราป่วย หรืออัตราตายสูง ควรให้ความสำคัญกับ
✔ การเฝ้าระวังประชากรกลุ่มเสี่ยง ได้แก่ เกษตรกรหรือผู้ที่สัมผัสดิน โคลน และน้ำเป็นประจำ โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัว
✔ การค้นหา คัดกรอง และวินิจฉัยผู้ป่วยให้รวดเร็ว โดยเฉพาะผู้ที่มีไข้ร่วมกับมีประวัติเสี่ยง
✔ การรักษาที่เหมาะสมและทันท่วงที เพื่อลดความรุนแรงของโรคและลดการเสียชีวิต
✔การสอบสวนผู้เสียชีวิตเฉพาะราย (case investigation) เพื่อวิเคราะห์สาเหตุและปัจจัยที่ส่งผลต่อการเสียชีวิต รวมถึงประเมินช่องว่างของระบบเฝ้าระวัง การวินิจฉัย และการรักษา ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการพัฒนาระบบบริการสุขภาพ และการกำหนดมาตรการป้องกันควบคุมโรค
✔การสื่อสารความเสี่ยงและส่งเสริมความรู้ในการป้องกันโรคแก่ประชาชน รวมถึงการเข้าถึงการตรวจวินิจฉัยและการรักษาอย่างรวดเร็วเมื่อมีอาการสงสัย
✔การเตรียมความพร้อมของสถานพยาบาล ทั้งด้านการวินิจฉัย การตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการดูแลผู้ป่วยอาการรุนแรง
⚠️ โรคเมลิออยโดสิสไม่ได้กระจายเฉพาะในพื้นที่ชนบทหรือพื้นที่เกษตรกรรมเท่านั้น
เชื้อก่อโรคเมลิออยโดสิสพบได้ในดินและแหล่งน้ำธรรมชาติทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย ดังนั้นประชาชนที่ต้องสัมผัสดิน โคลน หรือน้ำเป็นประจำ ควรป้องกันตนเอง โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและช่วงที่มีน้ำท่วมขัง เพราะจะมีความเสี่ยงต่อการได้รับเชื้อและป่วยเพิ่มขึ้น
👨🌾 กลุ่มที่ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ ได้แก่
• เกษตรกร
• ผู้ที่ทำงานสัมผัสดินและน้ำ
• ผู้ที่ต้องลุยน้ำหรือลุยโคลน
• ผู้ที่ทำงานกลางแจ้งเป็นประจำ
• ผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัว โดยผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน โรคไต โรคตับ โรคปอดเรื้อรัง และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เป็นกลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดอาการรุนแรงและเสียชีวิตมากกว่าคนทั่วไป
🚨 มีไข้สูง หลังสัมผัสดิน น้ำ หรือโคลน อย่ารอ
อาการที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่ ไข้สูง หนาวสั่น ไอ หายใจลำบาก อ่อนเพลียมาก หรือมีแผล/ฝีที่ไม่หาย
👉 หากมีอาการป่วยและมีประวัติสัมผัสดิน น้ำ หรือโคลน ควรรีบพบแพทย์ และแจ้งประวัติการสัมผัสสิ่งแวดล้อมดังกล่าว เพื่อช่วยให้แพทย์พิจารณาการวินิจฉัยได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
🗺️ "สีบนแผนที่สะท้อนระดับอัตราป่วยและอัตราตายในแต่ละพื้นที่ (รู้พื้นที่เสี่ยง) แต่การป้องกันโรคเริ่มต้นได้จากตัวเรา" จะช่วยลดการป่วยและเสียชีวิตจากเมลิออยโดสิส
👉 ผู้ป่วยโรคเมลิออยโดสิสพบมีรายงานเกือบทุกจังหวัดของประเทศไทย การป้องกันตนเองจึงเป็นสิ่งสำคัญ เมื่อต้องสัมผัสดิน โคลน และน้ำ ควรสวมรองเท้าบูตหรือถุงมือยาง ปิดบาดแผลให้มิดชิด ทำความสะอาดร่างกายทันทีหลังเสร็จงาน ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำต้มสุก และหลีกเลี่ยงการอยู่กลางแจ้งในช่วงเกิดพายุ ฝนตกหนัก หรือลมแรง เพื่อลดความเสี่ยงจากการสูดดมละอองฝุ่นดินที่อาจปนเปื้อนเชื้อ หากมีอาการที่ควรเฝ้าระวัง เช่น ไข้สูง หลังสัมผัสสิ่งแวดล้อมเสี่ยง ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว เพราะการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงทีสามารถลดความรุนแรงและลดการเสียชีวิตจากโรคเมลิออยโดสิสได้
ที่มา: ระบบเฝ้าระวังโรคดิจิทัล (Digital Disease Surveillance : DDS) | ข้อมูล ณ วันที่ 04/08/2569 เวลา 06:51 น. https://doe.moph.go.th/dds-report
จัดทำโดย: กลุ่มพัฒนาระบบเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาโรคติดต่อ และกลุ่มเผยแพร่วิชาการ
#กองระบาดวิทยา
#โรคเมลิออยโดสิส
#โรคจากดินและน้ำ
#โรคไข้ดิน
