ส่วนวัฒนธรรม Culture Division

ส่วนวัฒนธรรม Culture Division ส่วนวัฒนธรรม สำนักงานวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว
สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว ส่วนวัฒนธรรม สำนักงานวัฒนธรรมและการท่องเที่ยว สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร เดิมคือ กองวัฒนธรรม สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร
(3)

เปิดเหมือนปกติ

กองทุนศรีบูรพา
29/03/2021

กองทุนศรีบูรพา

กองทุนศรีบูรพา ร่วมกับสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย ขอเชิญติดตามรับชม Facebook Live Streaming

กิจกรรมวันครบรอบชาตกาล 116 ปี “ศรีบูรพา” กุหลาบ สายประดิษฐ์

สดจาก บ้านศรีบูรพา วันพุธที่ 31 มีนาคม 2563 เวลา 13.00 น. เป็นต้นไป ทาง Facebook : กองทุนศรีบูรพา
-----------------------------

13.00 น.
กรรมการกองทุนศรีบูรพาและญาติ ๆ วางดอกไม้เคารพหน้ารูปกุหลาบ- ชนิด สายประดิษฐ์ (ศรีบูรพา-จูเลียต) สุรพันธ์ –วาณี สายประดิษฐ์

13.15 น.
ชมัยภร แสงกระจ่าง ประธานกองทุนศรีบูรพา กล่าวคารวะ “ศรีบูรพา” “จูเลียต” สุรพันธ์ และวาณี สายประดิษฐ์

สกุล บุณยทัต นายกสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย กล่าวระลึกถึง “ศรีบูรพา” และ “จูเลียต”

13.30 น.
อ่านบทกวีระลึก “116 ปี ศรีบูรพา” โดย พินิจ นิลรัตน์ นายทิวา รินศรัทธา กาญจนวตี ขนิษฐา วชิราพรพฤฒ นักเรียนเทพศิรินทร์ และเพลงรักศรีบูรพา จากแม้ว คนรักแมว

14.00 น.
เปิดตัวหนังสือ “จนกว่าเราจะพบกันอีก”

รายการเสวนา “แลไปข้างหลัง เล็งไปข้างหน้า อ่านศรีบูรพา 2564”
โดย ชมัยภร แสงกระจ่าง นิวัต พุทธประสาท อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ ดำเนินรายการโดย จรูญพร ปรปักษ์ประลัย

15.30 น.
แถลงข่าวรางวัลศรีบูรพา ประจำปี 2564
--------------

26/03/2021
รายการเพื่อนพระจันทร์

รายการเพื่อนพระจันทร์

สัมภาษณ์ ว่าที่ร้อยตรีประภพ เบญจกุล มาเล่าตำนานแม่นากพระโขนง ผีตายทั้งกลมที่เป็นที่รู้จัก และกลายเป็นความเชื่อของคนไทยถึงความน่ากลัวตราบจนปัจจุบัน ปัจจุบันมีศาลแม่นาคตั้งอยู่ที่วัดมหาบุศย์ ซอยสุขุมวิท 77 เขตสวนหลวง ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมแล้วด้วย

วันอังคารที่ ๒๓ มีนาคม ๒๕๖๔ เวลา ๑๐.๐๐ น. ณ ห้องสุทัศน์ ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร นางวัลยา วัฒนรัตน์ รองปลัดกรุงเทพมหานคร ...
23/03/2021

วันอังคารที่ ๒๓ มีนาคม ๒๕๖๔ เวลา ๑๐.๐๐ น. ณ ห้องสุทัศน์ ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร นางวัลยา วัฒนรัตน์ รองปลัดกรุงเทพมหานคร เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมกรุงเทพมหานคร ครั้งที่ ๑/๒๕๖๔ โดยมีคณะกรรมการ และผู้ทรงคุณวุฒิ เข้าร่วมประชุมพิจารณาคัดเลือกรายการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จะขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมกรุงเทพมหานคร ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๔ เพื่อดำเนินการอนุรักษ์ ส่งเสริม และเผยแพร่ต่อไป

21/03/2021
สงกรานต์วิถีใหม่ อนุรักษ์ประเพณีไทย ปลอดภัยโควิด
21/03/2021

สงกรานต์วิถีใหม่ อนุรักษ์ประเพณีไทย ปลอดภัยโควิด

21/03/2021
"เมื่อเรานับ 1 แล้ว เราจะนับ 2 3 4 อย่างไร เราเห็นครูจาก กทม. หลาย ๆ ที่แล้ว แต่เรายังไม่เห็นว่าความพร้อมของแต่ละที่เป็น...
19/03/2021
เอ้-ระเหยลอยชาย 11 : ดนตรีร่วมสมัย..อย่างไรกัน by เอ้-ระเหยลอยชาย • A podcast on Anchor

"เมื่อเรานับ 1 แล้ว เราจะนับ 2 3 4 อย่างไร เราเห็นครูจาก กทม. หลาย ๆ ที่แล้ว แต่เรายังไม่เห็นว่าความพร้อมของแต่ละที่เป็นอย่างไร และเป้าหมายของแต่ละที่เป็นอย่างไร ถ้าเกิดการพูดคุยอย่างจริงจังได้ สร้างเครือข่ายที่จริงจังได้ ผมคิดว่าประโยชน์ที่แท้จริงมันเกิดกับลูก ๆ หลาน ๆ ของเราแน่นอนครับ แล้วดนตรีจะไม่ได้เป็นของกลุ่มคนใด หรือวัยใด Generation ใด แต่จะเป็นของเราทั้งหมด" อาจารย์ อัษฎาวุธ สาคริก เลขาธิการมูลนิธิหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง)

19 มีนาคม 2564 / เก็บตกความคิดจากงานเสวนา”ดนตรีร่วมสมัยคืออะไร” จาก อ.อานันท์ นาคคง,ผศ.ดร.สุรพงษ์ บ้านไกรทอง,อ้น เ...

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post
19/03/2021

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post

สำนักข่าวตรงประเด็น
19/03/2021

สำนักข่าวตรงประเด็น

"วิธีทอดปลาตะเพียน
สูตรพระวิมาดาเธอฯ"

พระวิมาดาเธอฯ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา พระองค์ทรงเป็นเจ้านายที่พระทัยกว้างขวางมาก โปรดในการที่จะทำของเสวยไปเที่ยวถวายเจ้านายฝ่ายใน ที่อยู่ตำหนักในวังสวนสุนันทาด้วยกัน และ วังเจ้านายฝ่ายหน้า ถวายทูลกระหม่อมฟ้า เสด็จในกรมตามวังต่างๆ โดยมากของที่ถวายเป็นอาหารที่ทำได้อย่างพิศดาร

ถึงหน้าปลาตะเพียน โปรดให้ซื้อปลาตะเพียนขนาด ๕นิ้วมือกางออกไป จำนวนนับร้อยตัวถึงสองร้อยตัว พอปลาถึงห้องเครื่อง ก็จัดการล้างจนเกล็ดสะอาดโดยไม่ขอดเกล็ดออกเลย แล้วผ่าสันหลังตลอดตัว แบะตัวปลาออกไป ควักไส้พุงออกให้หมด ล้างให้สะอาด ตั้งกะทะใบบัวใหญ่ ใส่น้ำมันเต็มกะทะ ทอดครั้งละ ๔-๕ตัว พอสุกไม่ต้องรอให้เหลืองก็ตักขึ้นให้คนคุ้ยก้างออก

พอเอาก้างออกหมด เนื้อปลาจะฟูขาวทั้งตัว นำไปทอดอีกที ปลาถูกทอดลอยตัวในน้ำมัน เนื้อฟูติดกันตัวเหลืองกรอบ เกล็ดปลายกตั้งขึ้นมาฟูกรอบร่วนฉ่า

นำไปห่อโดยคนที่ถูกส่งไปเรียนวิธีห่อของและจัดดอกไม้จากญี่ปุ่น ประทับครั่ง ตีตรา ส.ส. ติดบนครั่ง แล้วให้ข้าหลวงและคุณปลัดกรมนำไปถวายตามวังต่างๆ

Khunchaiyod

19/03/2021
19/03/2021
19/03/2021
Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post
18/03/2021

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post

18/03/2021
18/03/2021
18/03/2021
Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post
17/03/2021

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post
17/03/2021

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post
17/03/2021

Photos from ส่วนวัฒนธรรม Culture Division's post

17/03/2021
17/03/2021
17/03/2021
17/03/2021
งานเสวนาวิชาการด้านศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยของกรุงเทพมหานครสาขาดนตรีและการขับร้องในวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2564 เวลา 09.00 – 1...
15/03/2021

งานเสวนาวิชาการด้านศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยของกรุงเทพมหานคร
สาขาดนตรีและการขับร้อง
ในวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2564
เวลา 09.00 – 16.00 น.
ณ ห้องอเนกประสงค์ ชั้น 1 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร

๑. ชื่อรายการ          ตำนานแม่นากพระโขนง    ชื่อเรียกในท้องถิ่น  แม่นาคพระโขนง, แม่นากพระโขนง, นางนาคพระโขนง, ผีอีนากพร...
15/03/2021

๑. ชื่อรายการ ตำนานแม่นากพระโขนง
ชื่อเรียกในท้องถิ่น แม่นาคพระโขนง, แม่นากพระโขนง, นางนาคพระโขนง, ผีอีนากพระโขนง, แม่นากพระโขนง
๒. ลักษณะของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
วรรณกรรมพื้นบ้านและภาษา
๓. พื้นที่ปฏิบัติ
ปากคลองพระโขนง วัดมหาบุศย์ ถนนอ่อนนุช แขวงสวนหลวง เขตสวนหลวง
๔. สาระสำคัญของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมโดยสังเขป
ตำนานแม่นากพระโขนงเป็นเรื่องเล่าเกี่ยวกับผีตายทั้งกลมที่เป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องหนึ่งของไทยชื่อว่าเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์ในสมัยรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ที่มีตัวตนอยู่จริงปัจจุบันมีศาลแม่นาคตั้งอยู่ที่วัดมหาบุศย์ เขตสวนหลวง กรุงเทพมหานคร เรื่องราวของแม่นาคได้ถูกนำมาประพันธ์เป็นบทนิยาย บทละคร และถูกสร้างเป็นภาพยนตร์จำนวนมาก ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการนำเรื่องเล่ามุขปาฐะมาพัฒนาต่อยอด ดัดแปลง จนเกิดเป็นคุณค่าทางวรรณกรรม ที่มีเนื้อหาสะท้อนถึงสภาพสังคมในยุคสมัยนั้นๆ ตลอดจนแสดงออกให้เห็นถึงค่านิยมและบทบาทสำคัญของสถาบันต่างๆ ในสังคม เช่น บทบาทของพลเมืองชาย บทบาทของพระสงฆ์ บทบาทของสตรี สังคมการเกษตร เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีการสืบทอดแนวคิด และความเชื่อหลายๆ ด้าน สืบทอดจนถึงปัจจุบัน เช่น ความเชื่อในเรื่องวิญญาณ ไสยศาสตร์ ความมั่นคงและซื่อสัตย์ต่อคนรัก เป็นต้น
ตำนานแม่นากพระโขนง นอกจากจะสะท้อนเรื่องภาพรวมบริบททางสังคมไทยในอดีต และพัฒนาการด้านวรรณกรรมแล้ว ในปัจจุบันยังนำไปสู่การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ศาสนสถาน และการส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนด้วย
๕. ประวัติความเป็นมา
ตำนานเรื่องแม่นากพระโขนงนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับผีผู้หญิงที่หวงสามี เป็นเรื่องที่คนไทยนิยมมานานกว่า 100 ปี เรื่องราวของนางนากนี้คงจะมีเค้ามาจากเรื่องจริง จึงทำให้มีการเล่ากันมาปากต่อปากเป็นมุขปาฐะ สถานที่ที่เกิดเรื่องคือที่ตำบลพระโขนง ซึ่งสมัยก่อนนับว่าเป็นชานเมืองของกรุงเทพมหานคร วรรณกรรมเรื่องนี้จึงนับว่าเป็นนิทานประจำถิ่นของภาคกลาง ต่อมาจึงได้มีผู้นำไปเขียนไว้เป็นลายลักษณ์อักษรและได้มีการแต่งเติมเสริมเรื่องราวให้น่าสนใจตลอดจนนำมาปรับรูปแบบของการเล่าให้สามารถนำไปแสดงเป็นเรื่องราวให้รู้จักกันได้อย่างกว้างขวางมากยิ่งขึ้น
เอนก นาวิกมูล ผู้ศึกษาเรื่องประวัติศาสตร์ไทยได้ค้นคว้าเอกสารร่วมสมัยเกี่ยวกับเรื่องแม่นากพระโขนงนี้ พบว่า จากหนังสือพิมพ์สยามประเภทฉบับวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2442 ของ ก.ศ.ร. กุหลาบ น่าจะมาจากเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในปลายรัชสมัยรัชกาลที่ 3 ของ อำแดงนาก ลูกสาวกำนันตำบลพระโขนงชื่อ ขุนศรี ที่ตายลงขณะยังตั้งท้อง และทางฝ่ายลูกๆ ของอำแดงนากก็เกรงว่าบิดาของตน (สามีแม่นาก) จะไปแต่งงานมีภรรยาใหม่ และต้องถูกแบ่งทรัพย์สิน จึงรวมตัวกันแสร้งทำเป็นผีหลอกผู้คนที่ผ่านไปมาด้วยการขว้างหินใส่เรือผู้ที่สัญจร
ไปมาในเวลากลางคืนบ้าง หรือทำวิธีต่างๆ นานา เพื่อให้คนเชื่อว่าผีของมารดาตนเองเฮี้ยน และพบว่าสามีของอำแดงนาก ไม่ใช่ชื่อ มาก แต่มีชื่อว่า นายชุ่ม ทศกัณฐ์ (เพราะเป็นนักแสดงในบท ทศกัณฐ์) และพบว่า คำว่า แม่นาก เขียนด้วยตัวสะกด ก ไก่ (ไม่ใช่ ค ควาย) แต่การที่สามีแม่นากได้ชื่อเป็น มาก เกิดขึ้นครั้งแรกจากบทประพันธ์เรื่อง “อีนากพระโขนง” ซึ่งเป็นบทละครร้อง ในปี พ.ศ. 2454 โดย พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ-นราธิปประพันธ์พงศ์
หลักฐานเกี่ยวกับตำนานแม่นากพระโขนงที่เป็นลายลักษณ์อักษรฉบับแรกที่พบในขณะนี้ คือบทละครร้องเรื่องอีนากพระโขนง พระนิพนธ์ของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ เมื่อปี พ.ศ. 2455 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจัดแสดงที่โรงละครปรีดาลัยซึ่งเป็นโรงละครของพระองค์ ละครเรื่องนี้ได้รับความนิยมเป็นอย่างสูงจนต้องแสดงซ้ำถึง 24 คืน โดยมีผู้จำกลอนในใบปลิวโฆษณาได้ตอนหนึ่งว่า
เรื่องอีนาคพระโขนงออกโรงสู้ จนคนดูดูไม่ได้มาหลายหน
ต้องเล่นใหม่เพื่อให้ทันใจคน ทั้งห้าหนสิบหนยังล้นโรง
ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 7 (พ.ศ. 2471) ได้มีผู้นำเรื่องนางนากพระโขนงไปเขียนลงในหนังสือพิมพ์บางกอกการเมืองเป็นตอนๆ โดยไม่ได้ลงชื่อผู้เขียน แต่ได้ระบุว่าผู้เขียนได้ฟังมาจากขุนชาญคดี ดังนั้น เรื่องที่เขียนในหนังสือพิมพ์นี้จึงให้ชื่อว่า ขุนชาญคดีเล่าเรื่องอีนากพระโขนง เรื่องดังกล่าวได้ลงพิมพ์ตั้งแต่ฉบับวันศุกร์ที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2471 จนถึงฉบับวันเสาร์ที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2472 นับว่าเป็นเรื่องบันเทิงคดีที่ลงพิมพ์ติดต่อกันเป็นระยะเวลานานถึง 5 เดือน นอกจากนี้ความนิยมในการอ่านการฟังเรื่องนางนากพระโขนงก็ยังทำให้มีการนำไปเผยแพร่ในลักษณะที่เป็นรูปแบบของการแสดงพื้นบ้านด้วย กล่าวคือ มีการนำไปแสดงลำตัดซึ่งปรากฏหลักฐานเป็นโฆษณาหนังสือลำตัดเรื่อง อีนากพระโขนง ในช่วงปี พ.ศ. 2472 ซึ่งผู้แต่งใช้นามแฝงว่า “พญาลอ” ต่อมาในระยะเวลาไล่เลี่ยกันยังปรากฏโฆษณาหนังสือลำตัดเรื่อง อีนากพระโขนง อีกครั้งหนึ่งแต่ผู้เขียนใช้ชื่อว่า “หะหยีเขียด” อย่างไรก็ตามต้นฉบับของหนังสือทั้ง 2 เล่มนี้ไม่สามารถหาได้ และเนื่องจากมีผู้นิยมเรื่องนางนาคพระโขนงเป็นจำนวนมาก จึงได้มีการนำไปถ่ายทอดทางวิทยุหลังจากเริ่มมีสถานีวิทยุกระจายเสียงในปี พ.ศ. ๒๔๗๑ โดยแต่งเป็นบทกลอนเพื่อนำไปขับเป็นเสภา แต่ออกอากาศได้ไม่นานนักทางการก็ให้งดออกอากาศ เพราะละครวิทยุดังกล่าวมีการใช้เสียงสุนัขหอนประกอบเป็นเสียงที่น่าสะพรึงกลัวในยามค่ำคืน
จึงเห็นว่าเป็นการทำลายขวัญของเยาวชน
ต่อมาในปี พ.ศ. 2474 ก็ยังมีการนำเรื่องนางนากพระโขนงมาแต่งเป็นกลอนแปด โดยผู้แต่งใช้นามแฝงว่า “ประภาศรี”
ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องนางนากพระโขนงฉบับลายลักษณ์ในปัจจุบัน ได้แก่ พ.ศ. 2523 “เทพ สายสิญจน์” ได้นำมาแต่งเป็นนิยายเรื่อง แม่นาคพระโขนง ปี พ.ศ. 2540 สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ ได้รวบรวมนิทานเรื่อง นางนาคพระโขนง พิมพ์เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2542 บริษัทไทเอนเตอร์-เทนเมนท์ จำกัด ได้นำมาแต่งเป็นบทภาพยนตร์ให้ชื่อเรื่องว่า นางนาก ในปีเดียวกันนั้น บริษัท ดาราวิดีโอ จำกัด ได้นำมาแต่งตัวบทละครโทรทัศน์เรื่อง แม่นาคพระโขนง และบริษัทสเต็ป ออนเวิร์ด จำกัด ได้นำมาแต่งเป็นบทละครโทรทัศน์เช่นกันใช้ชื่อว่า แม่นากพระโขนง นอกจากนี้ในหนังสือคติชาวบ้าน ของกุหลาบ มัลลิกะมาส
ซึ่งไม่ปรากฏปีพิมพ์ ได้นำเอานิทานเรื่อง นางนาคพระโขนง ซึ่งเล่าโดยมยุรี ตัณฑวุฑโฒ มาเป็นตัวอย่างของนิทานประเภทนิทานประจำถิ่น
ตำนานนางนากพระโขนง หรือแม่นากพระโขนง ได้รับความนิยมมากดังที่ อเนก นาวิกมูล ได้กล่าวไว้ในหนังสือเปิดตำนานแม่นากพระโขนงตอนหนึ่งว่า
สิ่งที่สามารถยืนยันคำกล่าวนี้ได้ คือ หนังสือชีวิตและงานของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพพระนิพนธ์ ม.จ.หญิง พูนพิสมัย ดิศกุล ซึ่ง สำนักพิมพ์คลังวิทยา รวมพิมพ์เมื่อปี พ.ศ. 2517 ในตอนท้ายสุดทรงกล่าวว่า เมื่อสมเด็จฯ กรมพระยาฯ ยังเป็นนายทหารรักษาวังหลวงประมาณ พ.ศ 2420 สมเด็จฯ กับเจ้าพี่เจ้าน้องลองทำสถิติถามคนเข้าออกประตูวังว่า ในบรรดา 4 ชื่อนี้ รู้จักใครบ้าง คือ 1. ท่านขรัวโต (สมเด็จพระพุฒาจารย์ วัดระฆัง) 2. พระพุทธยอดฟ้าฯ รัชกาลที่ 1 3. จำไม่ได้ว่าใคร 4. อีนากพระโขนง ปรากฏว่าคนรู้จักอีนากพระโขนงมากที่สุด
จะเห็นได้ว่าเรื่องตำนานแม่นากพระโขนง เป็นเรื่องที่ได้รับความนิยมและได้รับความสนใจจากคนไทยมาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตามนางนากพระโขนงสำนวนต่างๆ นั้นคงมีความคล้ายคลึงหรือแตกต่างกันตามจินตนาการของผู้แต่งแต่ละคน
๖. ลักษณะเฉพาะที่แสดงถึงอัตลักษณ์ของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
อัตลักษณ์ หรือความเป็นตัวตนที่แสดงออกของตำนานแม่นากพระโขนง สามารถสรุปได้ ดังนี้
๑. เป็นตำนานเรื่องผีตายทั้งกลมเรื่องเดียวในเอเชียอาคเนย์ที่ได้รับความนิยม และมีการนำมาต่อยอดสร้างภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ ละครวิทยุ ละครเวที หนังสือ มากที่สุด
2. เป็นตำนานที่สะท้อนสภาพสังคมไทยในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ได้อย่างชัดเจน และเชื่อมโยงกับเหตุการณ์และบุคคลที่มีอยู่จริงในประวัติศาสตร์ เช่น
2.1 การเข้าเดือนในการเกณฑ์ทหาร ดังหลักฐานที่ปรากฏในพระราชบัญญัติเกณฑ์ทหารฉบับ ร.ศ. 124 (พ.ศ. 2448)
2.2 การตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนริมน้ำและการประกอบอาชีพเกษตรกรของสังคมไทยในอดีต
2.3 การมีชุมชนรองรับเรื่องราวในตำนานคือบริเวณเขตสวนหลวง ซึ่งในอดีตมีฐานะเป็นตำบลสวนหลวงเขตการปกครองของอำเภอพระโขนง จังหวัดพระประแดง ก่อนจะเปลี่ยนแปลงพื้นที่เขตการปกครองใหม่เป็นเขตสวนหลวง กรุงเทพมหานครในปี พ.ศ. 2536 และวัดมหาบุศย์ เขตสวนหลวง ซึ่งมีอยู่จริงในปัจจุบันและเป็นที่ตั้งของศาลย่านากที่มีผู้เคารพบูชาเป็นจำนวนมาก ตลอดจนบุคคลที่มีอยู่จริงตามประวัติศาสตร์คือสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ที่ตำนานกล่าวว่าเป็นพระผู้ปราบผีแม่นาก เป็นต้น
3. เป็นตำนานที่แสดงให้เห็นถึงความรักที่มั่นคงแน่นแฟ้นของคู่สามี ภรรยา
ส่วนที่ ๒ คุณค่าและบทบาทของวิถีชุมชนที่มีต่อมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

๑. คุณค่าของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่สำคัญ
คุณค่าของตำนานแม่นากพระโขนง แสดงออกในเรื่องของความสัมพันธ์ระหว่างวรรณกรรมกับสังคม โดยนักเขียนได้รับอิทธิพลของสังคมในยุคสมัยของตน วรรณกรรมจึงสะท้อนให้เห็นความเป็นไปของสังคม ซึ่งไม่ใช่แบบบันทึกเหตุการณ์ทำนองเอกสารประวัติศาสตร์ แต่จะเป็นภาพสะท้อนประสบการณ์ของผู้เขียนและเหตุการณ์ส่วนหนึ่งของสังคม วรรณกรรมจึงมีความเป็นจริงทางสังคมแทรกอยู่ และยังสะท้อนสังคมทั้งในด้านรูปธรรมและนามธรรม คุณค่าของวรรณกรรมพื้นบ้าน ตำนานแม่นากพระโขนง เขตสวนหลวง เป็นวรรณกรรมที่ถ่ายทอดเรื่องราว สภาพสังคมได้อย่างชัดเจน ซึ่งสามารถสรุปเป็นประเด็นต่างๆ ดังนี้
1. คุณค่าต่อคนรุ่นหลัง
1.๑ คุณค่าในการเชื่อมโยงเรื่องราวไปสู่การพัฒนาสถานที่ที่เกี่ยวข้องตามตำนาน ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และเชิงอนุรักษ์ได้
1.๒ คุณค่าในการพัฒนาการศึกษาการแพทย์แผนที่มีความทันสมัย และปลอดภัยมากขึ้น
1.3 คุณค่าของวรรณกรรมที่สามารถไปสู่การสร้างรายได้ในทุกยุคทุกสมัย การส่งต่อและตีความความเชื่อในยุคสมัยใหม่ที่ให้บทบาทของแม่นากพระโขนงมีความหลากหลาย เช่น ความน่ากลัว ความสนุกสนาน เป็นต้น
1.4 คุณค่าในการสร้างกระบวนการเรียนรู้ของเด็ก และเยาวชน ได้แก่ การส่งเสริมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การปลูกฝังเรื่องคุณค่าของความรัก และความซื่อสัตย์ในสถาบันครอบครัว ส่งเสริมการเรียนรู้ในศาสนสถาน และการปลูกฝังจิตสำนึกเรื่องการรักษาสิ่งแวดล้อม
1.5 คุณค่าในการสร้างรายได้ให้แก่ชุมชน เช่น เยาวชนรับจ้างการรำบูชาย่านาก อาชีพในการรับบนและแก้บนเพื่อไม่ให้ติดทหารเกณฑ์ที่ศาลย่านาก การส่งเสริมอาชีพให้แก่เด็กและเยาวชน เช่น การเป็นมัคคุเทศก์น้อย เป็นต้น
2. คุณค่าในการศึกษาวิจัย
2.1 งานวรรณกรรม สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการทางภาษาและวรรณกรรมจากตำนานมุขปาฐะ
สู่บทประพันธ์ประเภทต่างๆ
2.2 สภาพสังคม เช่น หน้าที่พลเมือง ด้านขนบธรรมเนียมประเพณี ด้านความเชื่อ และด้านสภาพชีวิตความเป็นอยู่ ได้แก่ การตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนและการประกอบอาชีพ และเรื่องอาหารการกิน การละเล่น การกล่อมลูก ความสัมพันธ์ของพระสงฆ์กับชุมชน บทบาทของผู้หญิง เป็นต้น
๒. บทบาทของชุมชนที่มีต่อมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
การสืบทอดตำนานแม่นาก พระโขนง นั้น สามารถแบ่งกลุ่มชุมชนผู้เกี่ยวข้องได้ ๓ ส่วน ดังนี้
๑. กลุ่มคนหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เช่น วัดมหาบุศย์ ชุมชนในพื้นที่เขตสวนหลวง และหน่วยงานต่างๆ ที่เข้ามามีบทบาทในการพัฒนา ต่อยอด ส่งเสริม เป็นต้น
๒. ผู้สร้างสรรค์ผลงานใหม่ ได้แก่ บุคคล หรือกลุ่มคนที่ให้ความสนใจ และหยิบยกตำนานแม่นาก พระโขนงไปพัฒนา ต่อยอด ดัดแปลง เพื่อถ่ายทอดเป็นวรรณกรรมประเภทต่างๆ รวมไปถึงภาพยนตร์ การ์ตูน เกมส์ และสื่ออื่นๆ เพื่อสร้างความบันเทิงให้แก่ผู้รับชม
๓. ประชาชนทั่วไป ได้แก่ ประชาชนทั่วไปที่ได้รับการสื่อสารจากสื่อประเภทต่างๆ ประชาชนที่ศรัทธาและเข้ามาสักการะบูชาที่ศาลย่านาคภายในวัดมหาบุศย์ เป็นต้น

ส่วนที่ ๓ มาตรการในการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
๑. โครงการ กิจกรรมที่มีการดำเนินงานของรายการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
 การศึกษา วิจัย (ระบุวิธีดำเนินงาน พื้นที่ ชุมชน ระยะเวลา และงบประมาณ)
จากการที่ตำนานแม่นากพระโขนง ได้รับความนิยมจากประชาชนคนไทยเป็นจำนวนมาก โดยมีประวัติการสร้างสรรค์เรื่องราว และถ่ายทอดอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน ด้วยเหตุดังกล่าวจึงมีนักวิชาการที่ให้ความสนใจ ทำการศึกษาข้อมูลทั้งในเชิงประวัติศาสตร์ คติชนวิทยา และด้านวรรณกรรม ยกตัวอย่างเช่น งานเขียนเรื่อง แม่นาคพระโขนง ของเทพ สายสิญจน์ (๒๕๒๓), ตามรอยนางนากพระโขนง ของ ส.พลายน้อย (๒๕๓๓), การศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมเรื่อง “นางนากพระโขนง” ของพาณี ศรีวิภาต (๒๕๔๕) เป็นต้น
 การอนุรักษ์ ฟื้นฟู (ระบุวิธีดำเนินงาน พื้นที่ ชุมชน ระยะเวลา และงบประมาณ)
ตำนานแม่นากพระโขนง เป็นวรรณกรรมที่ได้รับการสืบทอดมาอย่างยาวนาน โดยผ่านกระบวนการสร้างสรรค์ พัฒนา ต่อยอดในรูปแบบของวรรณกรรม งานเขียน การศึกษา และภาพยนตร์ ซึ่งได้รับผลตอบกลับจากประชาชนเป็นอย่างมาก จึงทำให้เรื่องราวของแม่นากพระโขนงยังคงเป็นที่พูดถึงในสังคมอยู่เป็นระยะ
๓. มาตรการส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมอื่นๆ ที่คาดว่าจะดำเนินการในอนาคต
๑. จัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ จัดกิจกรรมให้ความรู้ในเชิงประวัติศาสตร์ ตำนานท้องถิ่น วรรณกรรม และบริบททางสังคม แก่กลุ่มเป้าหมายที่เกี่ยวข้อง ดังนี้
๑.๑ ประชาชนทั่วไป โดยการประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่เขตสวนหลวง เช่น วัดมหาบุศย์ ชุมชน ผู้ดูแลศาลย่านาก เพื่อสร้างแนวทางการบริหารจัดการแบบองค์รวมอย่างเป็นระบบ ทั้งในส่วนของข้อมูลความรู้ การจัดการแหล่งท่องเที่ยว การส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน การอนุรักษ์ธรรมชาติบริเวณริมคลอง เป็นต้น
๑.๒ เด็ก และเยาวชน โดยการส่งเสริมให้เด็กเกิดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น และการนำไปพัฒนาต่อยอดในเชิงสร้างสรรค์
๒. การศึกษาและวิจัย
จัดให้มีการศึกษาและวิจัยโดยภาคประชาชนและนักวิชาการ โดยนำผลการศึกษาที่ได้ไปต่อยอดในด้านอื่นๆ ที่เป็นประโยชน์ เช่น สร้างแม่แบบการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในคลองพระโขนง การนำคุณค่าในวรรณกรรมมาสู่การสร้างคุณธรรมในการดำรงชีวิต เป็นต้น

ส่วนที่ ๔ สถานภาพปัจจุบัน
1. สถานะการคงอยู่ของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
 มีการปฏิบัติอย่างแพร่หลาย

2. สถานภาพปัจจุบันของการถ่ายทอดความรู้และปัจจัยคุกคาม
แม้ว่าตำนานแม่นากพระโขนง จะได้รับความนิยม และถูกนำมาสร้างสรรค์เป็นสื่อประเภทต่างๆ ซึ่งด้วยความนิยม ทำให้บางครั้งถูกนำไปดัดแปลงจนหลุดไปจากเค้าโครงเรื่องเดิม คุณค่าความสร้างสรรค์ในตัววรรณกรรมจึงลดลงไป เหลือเพียงความบันเทิงที่ขาดความงดงามในเชิงวรรณศิลป์ ตลอดจนอาจสร้างความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนในตัวเนื้อหาตามเรื่องจริงในประวัติศาสตร์ กับบทประพันธ์ นำไปสู่การสร้างทัศนคติในแง่ลบต่อตัววรรณกรรมเอง ในแง่ของการอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม การขาดเจ้าของภูมิปัญญาที่แน่ชัด ทำให้ไม่สามารถเฝ้าระวัง หรือป้องกันปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ที่อาจทำให้คุณค่าของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเสียหายไปได้
เอกสารอ้างอิง
อเนก นาวิกมูล. เปิดตำนานแม่นากพระโขนง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์โนรา, ๒๕๔๓.
เทพ สายสิญจน์. แม่นาคพระโขนง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์เบญจมิตร, ๒๕๒๓.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. ลัทธิ ธรรมเนียมต่างๆ เล่ม ๒. กรุงเทพฯ : บรรณาคาร, ๒๕๑๕.
สมบัติ พลายน้อย (ส.พลายน้อย). ตามรอยนางนากพระโขนง. กรุงเทพฯ : พี วาทิน พับลิเคชั่น, ๒๕๓๓.
พาณี ศรีวิภาต. การศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมเรื่อง “นางนากพระโขนง”. วิทยานิพนธ์ปริญญา
อักษรศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๕.

15/03/2021
รายการเพื่อนพระจันทร์

สะพานชุด เจริญ ในรัชกาลที่ 6

สัมภาษณ์ ว่าที่ร้อยตรีประภพ เบญจกุล มาเล่าเรื่องประวัติสะพานชุดเจริญ ซึ่งเป็นสะพานที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. 6) โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นอนุสรณ์ในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา จำนวน 6 สะพาน

ที่อยู่

123 ถ.มิตรไมตรี ดินแดง
Bangkok
10400

เวลาทำการ

จันทร์ 08:30 - 16:30
อังคาร 08:30 - 16:30
พุธ 08:30 - 16:30
พฤหัสบดี 08:30 - 16:30
ศุกร์ 08:30 - 16:30

เบอร์โทรศัพท์

+6622032749

เว็บไซต์

แจ้งเตือน

รับทราบข่าวสารและโปรโมชั่นของ ส่วนวัฒนธรรม Culture Divisionผ่านทางอีเมล์ของคุณ เราจะเก็บข้อมูลของคุณเป็นความลับ คุณสามารถกดยกเลิกการติดตามได้ตลอดเวลา

ติดต่อ ธุรกิจของเรา

ส่งข้อความของคุณถึง ส่วนวัฒนธรรม Culture Division:

วิดีโอทั้งหมด

ตำแหน่งใกล้เคียง บริการภาครัฐ


Bangkok บริการภาครัฐอื่นๆ

แสดงผลทั้งหมด

ความคิดเห็น

ขนาดฝรั่งยังทึ่งในตัวเธอ