04/09/2026
ISAN Insight x หม่องเฮียนฮู้
พาส่องเบิ่ง “แรงงานอีสานย้ายถิ่นข้ามจังหวัด”
📊 ปี 2567 ภาคอีสานมีผู้มีงานทำที่ทำงานนอกจังหวัดบ้านเกิดราว 3.8 ล้านคน คิดเป็น 30.8%
ของผู้มีงานทำที่มีบ้านเกิดในภาคอีสานทั้งหมดที่ 12.5 ล้านคน หรือเกือบ 1 ใน 3
🚶 สะท้อนว่าคนอีสานจำนวนมากต้องเดินทางออกไปหาโอกาสทำงานนอกจังหวัดบ้านเกิด
(ตัวเลขนี้นับเฉพาะการทำงานภายในประเทศ ไม่รวมผู้ที่ไปทำงานต่างประเทศ)
📍 เมื่อดูปลายทาง พบว่า 84% ของคนกลุ่มนี้ออกไปทำงานนอกภาคอีสาน
โดยเฉพาะภาคกลางและกรุงเทพฯ ขณะที่อีก 16% ย้ายไปทำงานในจังหวัดอื่นภายในภาคอีสานด้วยกัน
📈 เมื่อพิจารณารายจังหวัด พบว่าสัดส่วนของผู้มีงานทำที่ทำงานนอกจังหวัดบ้านเกิดแตกต่างกันมาก
ตั้งแต่ต่ำสุดที่ 19% ไปจนถึงสูงสุดที่ 48% จังหวัดที่สูงที่สุดคือ นครพนม (48.0%)
และ ยโสธร (47.6%)
ที่น่าสนใจคือจังหวัดขนาดเล็กหลายแห่งมีสัดส่วนแรงงานที่ทำงานนอกบ้านเกิดสูงกว่าจังหวัดใหญ่
ขณะที่ขอนแก่น (23.4%) และนครราชสีมา (29.1%) กลับต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของภาค
ทั้งที่เป็นจังหวัดที่มีแรงงานมากกว่า
🏠 สะท้อนว่าเมื่อพื้นที่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่หลากหลายพอ
คนก็เลือกทำงานอยู่ในถิ่นของตัวเองได้จริง
หากจังหวัดอื่นสร้างงานในพื้นที่ได้ใกล้เคียงกับจังหวัดที่ทำได้ดีอยู่แล้ว
คนอีสานอีกจำนวนไม่น้อยจะมีทางเลือกที่จะอยู่ใกล้ครอบครัวโดยไม่ต้องแลกกับรายได้ คำถามต่อไปจึงอยู่ที่ว่า
จะสร้างงานในพื้นที่ได้อย่างไร และโอกาสใหม่ของอีสานอยู่ตรงไหน
💼 งานสัมมนาประจำปี 2569 ของธนาคารแห่งประเทศไทย
สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เรื่อง "เฮ็ดการ เฮ็ดงาน อีสานบ้านเฮา" ได้ฉายภาพว่า ตลาดแรงงานอีสานกำลังเผชิญข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง จากเศรษฐกิจที่เติบโตต่ำและการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี
🌱 โอกาสใหม่อยู่ที่เกษตรแบบประณีตที่ต่อยอดเป็นผู้ประกอบการ
การผลิตที่เพิ่มมูลค่าจากฐานเกษตร และบริการที่กำลังเติบโต อาทิ การท่องเที่ยว
ร้านอาหาร และบริการสุขภาพ จุดร่วมของโอกาสเหล่านี้คือทั้งหมดตั้งอยู่บนต้นทุนที่อีสานมีอยู่แล้ว
ทั้งอัตลักษณ์ วัฒนธรรม ภูมิปัญญา และอาหาร
✨ ดังนั้น การมองเห็นคุณค่าในถิ่นฐานของตนเอง
และนำไปต่อยอดให้เป็นประสบการณ์ที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ จะสามารถดึงทั้งผู้คน
รายได้ และโอกาสจากภายนอกเข้ามาในอีสานได้
🌾 อีสานยังมีศักยภาพและโอกาสซ่อนอยู่อีกมาก แต่การเปลี่ยนความหวังและให้เป็นความจริง ต้องมองเห็นโอกาสและก้าวข้ามปัญหาเชิงโครงสร้างเดิม ๆ จะทำให้ "การทำงานอยู่ที่บ้าน" เป็นทางเลือกที่เป็นไปได้จริง
หมายเหตุ: ร้อยละคำนวณจากจำนวนผู้มีงานทำที่ทำงานนอกจังหวัดบ้านเกิดนั้น หารด้วย ผู้มีงานทำที่มีบ้านเกิดในจังหวัดนั้นทั้งหมด; นับเฉพาะการทำงานภายในประเทศ; ไม่รวมผู้ที่ไม่สามารถระบุจังหวัดที่เกิดได้
ที่มา: การสำรวจภาวะการทำงานของประชากร สำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2567 คำนวณโดยผู้เขียน
#หม่องเฮียนฮู้ #แรงงานอีสาน
