02/09/2026
ผึ้งชันโรง (Stingless Bee) จิ๋วแต่แจ๋ว
ชื่อสามัญภาษาอังกฤษ Stingless Bee
ชื่อวิทยาศาสตร์ Homotrigona apicalis (Smith, 1857)
อันดับ Hymenoptera เป็นกลุ่มผึ้งขนาดเล็กในวงศ์ Apidae วงศ์ย่อย Meliponini
ชันโรงมีความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการใกล้ชิดกับผึ้งพันธุ์ ผึ้งหึ่ง และผึ้งกล้วยไม้ โดยประเทศไทยพบชันโรงสกุล Tetragonula ประมาณ 30 ชนิด กระจายอยู่ทั่วทุกภาค โดยภาคใต้มีความหลากหลายสูงสุด ขณะที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีความหลากหลายน้อยที่สุด ชนิดที่พบได้ทั่วประเทศ ได้แก่ ผึ้งจิ๋วขนเงิน ผึ้งจิ๋วหลังลาย ผึ้งจิ๋วรุ่งอรุณ ชันโรงใต้ดิน และชันโรงปากแตร
ลักษณะเด่นของชันโรง
• ไม่มีเหล็กใน ไม่ดุร้าย เหมาะสำหรับการเลี้ยงใน
ครัวเรือนหรือโรงเรียน
• ขนาดเล็ก ลำตัวยาวเพียง 3-5 มิลลิเมตร
• สร้างรังด้วยยางไม้และไขผึ้ง มักอยู่ในโพรงไม้หรือ ภาชนะที่มีรูเล็ก
• เป็นแมลงผสมเกสรที่สำคัญ ช่วยเพิ่มผลผลิต
ทางการเกษตร เช่น มะม่วง มะละกอ กาแฟ ฯลฯ
น้ำผึ้งที่ได้จากชันโรงมีคุณสมบัติพิเศษ คือ มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง เช่น ฟีนอลิก และฟลาโวนอยด์ มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและไวรัส มีค่า pH ต่ำ (กรด) ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ และมีรสชาติเปรี้ยวอมหวาน มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
ผึ่งชันโรงมีการจัดวรรณะชัดเจนและทำงานร่วมกันอย่างมีระบบ ซึ่งลักษณะของชันโรงที่แสดงถึงการเป็น eusocial ได้แก่:
นางพญา: ตัวใหญ่ที่สุดในรัง มีหน้าที่วางไข่และเป็นแม่ของสมาชิกในรังทั้งหมด
ผึ้งงาน: ตัวเล็กกว่าเพศอื่น ทำหน้าที่หลากหลาย เช่น หาอาหาร, เลี้ยงตัวอ่อน, สร้างรัง, ทำความสะอาดรัง, ป้องกันรัง
ตัวผู้: มีหน้าที่เพียงผสมพันธุ์กับนางพญารุ่นใหม่เท่านั้น
การอยู่ร่วมกันหลายรุ่นในรังเดียวกันการเลี้ยงดูลูกหลานโดยผึ้งงาน ซึ่งไม่ใช่แม่ของลูกโดยตรง
ที่มา:
1.สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยแม่โจ้. “ชันโรง (Stingless Bee).”คลังสารสนเทศภูมิปัญญา มหาวิทยาลัยแม่โจ้
2.สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) (สวก.) เรื่อง “ชันโรง หรือผึ้งชันโรง แหล่งน้ำผึ้งคุณภาพของไทย” เว็บไซต์ สวก.
#อุทยานแห่งชาติลานสาง #ลานสาง #จังหวัดตาก #เที่ยวตาก #เที่ยวธรรมชาติ #น้ำตกลานสาง #ผึ้งชันโรง #ชันโรง #ผึ้งจิ๋ว #น้ำตก #ป่าหน้าฝน #บรรยากาศหลังฝนปรอย #ธรรมชาติบำบัด #เที่ยวป่า #เที่ยวอุทยานแห่งชาติ #รักธรรมชาติ #สายธรรมชาติ #เที่ยวเมืองไทย
