07/08/2026
#ถ้ำผีหัวโต แกลเลอรี่ภาพเขียนสีของมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ จังหวัดกระบี่
ถ้ำผีหัวโต (ถ้ำหัวกะโหลก ถ้ำกระโหลกผี) ตั้งอยู่ในเขตหมู่ที่ 2 บ้านบ่อท่อ อำเภออ่าวลึก จังหวัดกระบี่ เป็นถ้ำภูเขาถ้ำลอดใต้ ซึ่งเป็นเขาหินปูนในกลุ่มหินราชบุรี บริเวณถ้ำผีหัวโตเส้นทางน้ำไหลออกสู่อ่าวพังงา พื้นที่โดยรอบของภาพเขียนสีถ้ำผีหัวโตเป็นป่าชายเลนประกอบไปด้วยพันธุ์ไม้จำพวก ไม้โกงกาง ต้นจาก ต้นแสม ต้นตะบูน นอกจากนี้ยังอุดสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรสัตว์น้ำเช่น ปู ปลา กุ้ง และหอย
จากการสำรวจของนักโบราณคดีพบว่าถ้ำผีหัวโตภายในมี 2 คูหา พบภาพเขียนสีสมัยก่อนประวัติศาสตร์จำนวน 238 ภาพ แบ่งได้เป็น 23 กลุ่ม ภาพที่โดดเด่นสามารถแบ่งตามลักษณะการวาดได้ 3 ประเภทดังนี้
1. ภาพบุคคล เป็นภาพที่มีลักษณะเด่น และค่อนข้างจะแตกต่างที่อื่น คือการเขียนภาพบุคคลมักนิยมการตกแต่ง อาทิ ตกแต่งศีรษะเป็นเส้นผมชี้ออกรอบศีรษะ บางภาพมีอยู่ไม่กี่เส้น บางภาพมีลักษณะคล้ายผ้าคาดผม การตกแต่งลำตัว หรือเสื้อผ้ามักจะเป็นลายเรขาคณิต โครงร่างของคนจะเขียนแบบง่ายๆ ส่วนใหญ่เป็นรูปสี่เหลี่ยม ด้านล่างสอบเข้า ลำตัวมักยาว แขนและขาเป็นเส้นยื่นออกจากลำตัว การตกแต่งร่างกายแต่ละภาพจะไม่ซ้ำกัน โดยภาพบุคคลมีมากสุด 163 ภาพ ส่วนใหญ่พบเป็นภาพกลุ่มบุคคล
2. ภาพสัตว์ เป็นภาพวาดที่พบมาก ได้แก่
2.1 ภาพปลาพบมากที่สุดคือ 25 ภาพ ส่วนใหญ่เขียนให้เห็นมุมมองด้านข้าง แต่บางภาพมีลักษณะที่เป็นมุมมองด้านบนมีทั้งเขียนแบบเงาทึบ แบบโครงร่างภายนอก ซึ่งบางภาพเขียนลายเรขาคณิตตกแต่งภายใน
2.2 ภาพนกมี 2 ภาพกำลังกางปีก ตกแต่งด้วยลวดลายภายในเป็นมุมมองจากด้านข้างภาพหนึ่ง อีกภาพหนึ่งเป็นมุมมองจากใต้ท้องของนกขณะกำลังบิน
2.3. ภาพเม่น พบเพียงภาพเดียวเขียนเป็นภาพโครงร่างแล้วเขียนเส้นตรงออกจากลำตัวเป็นขน
2.4 ภาพจระเข้หรือตะกวด พบ 2 ภาพ ภาพหนึ่งเขียนเป็นโครงร่างสีแดงลักษณะคล้ายจระเข้มากกว่าตะกวดภาพมีขนาดใหญ่แสดงส่วนปาก และลำตัว มองจากด้านข้าง อีกภาพหนี่งมองจากด้านบนแสดงศีรษะลำตัว และขา นอกจากนี้ยังพบภาพสัตว์คลายกุ้ง? และภาพที่ไม่สามารถระบุชนิดสัตว์ที่ชัดเจนได้
3. ภาพมือ เป็นภาพมือ 2 ข้างบนเพดานถ้ำ ข้างหนึ่งมี 5 นิ้ว อีกข้างหนึ่งมี 6 นิ้ว เป็นภาพแบบสีแดงแบบเงา ซึ่งนอกจากนี้ยังมีเป็นภาพลายเรขาคณิต มีหลายแบบทั้งที่เป็นสี่เหลี่ยม สามเหลี่ยม เส้นตรง เส้นโค้ง เส้นหยัก เส้นขนาน วงกลม วงรี พบมากถึง 39 ภาพ นอกจากกลุ่มภาพโดดเด่นข้างต้นแล้วยังพบภาพลักษณะคล้ายเรือจำนวน 3 ภาพ และภาพอื่นจำนวนมาก
ถ้ำผีหัวโตกำหนดอายุสมัยได้ในช่วง 5,000 – 3,000 ปีมาแล้ว ภายในถ้ำพบว่าภาพวาดหนาแน่นที่สุด เมื่อเทียบกับภาพเขียนสีในพื้นที่อ่าวลึก และอ่าวพังงา เรื่องราวของภาพเขียนสีถ้ำผีหัวโตสอดคล้องกับลักษณะวิถีชีวิตในสังคมการหาของป่า และล่าสัตว์ ซึ่งสัมพันธ์กับชุมชนก่อนสมัยประวัติศาสตร์ที่พบมากในจังหวัดกระบี่
จัดทำโดย
นางสาวสุดารัตน์ หมัดหมัน
นักศึกษาฝึกสหกิจศึกษาประวัติศาสตร์เพื่อการสื่อสารสังคม
มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
บรรณานุกรม
สุวิทย์ ชัยมงคล. (2532). โบราณคดีภาคใต้อ่าวลึก อ่าวพังงา. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
สุวิทย์ ชัยมงคล. (2533). ศิลปะถ้ำผีหัวโต. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด. สืบวันที่ 15 กรกฎาคม 2569, จากhttps://finearts.go.th/storage/contents/2022/12/file/dMgAMWRHt4ackXwyrehfnULmH1KyXqiPUw8bgO5q.pdf
สำนักศิลปากรที่ 12 นครศรีธรรมราช. (2563, 3 มีนาคม ). แหล่งภาพเขียนสีถ้ำผีหัวโต. [Image]. Facebook. สืบค้นวันที่ 15 กรกฎาคม 2569, จากhttps://web.facebook.com/nakonsrifad14/posts/pfbid02Udobapczx4BnB8dZrFMGAmRaqLPqZodirrNKHZYnD9wBHD2sLHXQdTt86VhjVqkyl
