หอสมุดเทศบาลเมืองประโคนชัย

25/08/2026

UPDATE: สมาคมห้องสมุดฯ ยื่นหนังสือถึงนายกฯ ขอทบทวน-ชะลอยุบตำแหน่ง ‘บรรณารักษ์’ หวั่นกระทบการบริหารห้องสมุดและการอ่านของเด็กไทย

วันนี้ (24 สิงหาคม) เวลา 10.00 น. ณ ศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์ของรัฐบาล 1111 สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ทำเนียบรัฐบาล กลุ่มบรรณารักษ์และผู้สนับสนุนวิชาชีพบรรณารักษ์ นำโดย ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน นายกสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พร้อมด้วยคณะผู้บริหารสมาคมฯ อาทิ วรารักษ์ พัฒนเกียรติพงศ์ อุปนายกสมาคมฯ เดินทางเข้ายื่นหนังสือถึงอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เพื่อขอให้พิจารณาทบทวนและชะลอมาตรการยุบเลิกตำแหน่ง ‘บรรณารักษ์’ ในหน่วยงานภาครัฐ โดยมี สมพาศ นิลพันธ์ ที่ปรึกษาสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นผู้รับเรื่อง

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า การยื่นหนังสือครั้งนี้สืบเนื่องจากหนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1008.4/67 ลงวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 เรื่องการปฏิรูประบบการบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐ ซึ่งเสนอให้ยุบเลิกตำแหน่งสายงานสนับสนุนที่ไม่จำเป็นเมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณอายุราชการ จำนวน 11 สายงาน ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 เป็นต้นไป โดยหนึ่งในสายงานดังกล่าวคือตำแหน่ง ‘บรรณารักษ์’ ยกเว้นเฉพาะตำแหน่งบรรณารักษ์ในสังกัดกรมศิลปากร

สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ ในฐานะองค์กรตัวแทนผู้ประกอบวิชาชีพบรรณารักษ์และนักสารสนเทศทั่วประเทศ จึงรวบรวมข้อเท็จจริงและผลกระทบสำคัญเพื่อนำเสนอต่อภาครัฐ ดังนี้

⚈ วิชาชีพเฉพาะทางที่มีระบบการศึกษารองรับชัดเจน วิชาชีพบรรณารักษ์มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 2,600 ปี และในประเทศไทยถือกำเนิดขึ้นอย่างเป็นทางการตั้งแต่ พ.ศ. 2448 ปัจจุบันมีสถาบันอุดมศึกษาเปิดสอนสาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ราว 20-25 แห่ง การยุบเลิกตำแหน่งนอกจากกระทบต่ออัตรากำลังแล้ว ยังเป็นการปิดเส้นทางอาชีพและบั่นทอนระบบการผลิตกำลังคนของประเทศ

⚈ บทบาทการจัดการสารสนเทศในยุคดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) บรรณารักษ์ยุคใหม่ทำหน้าที่บริหารจัดการคลังข้อมูลดิจิทัล (Digital Repository) การจัดหมวดหมู่ข้อมูลเมทาดาตา (Metadata) การสงวนรักษาสารสนเทศดิจิทัล (Digital Preservation) และการส่งเสริมการรู้เท่าทันดิจิทัลและ AI (Digital & AI Literacy) ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลดิจิทัล (e-Government)

⚈ ผลกระทบต่อภาพลักษณ์และความร่วมมือระดับนานาชาติ สมาคมฯ อยู่ระหว่างการเสนอตัวเป็นเจ้าภาพจัดประชุมวิชาการนานาชาติ IFLA World Library and Information Congress 2029 (IFLA WLIC 2029) ณ กรุงเทพมหานคร การยุบเลิกตำแหน่งบรรณารักษ์อาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในเวทีวิชาชีพระดับสากล

⚈ ขาดการรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย แนวทางดังกล่าวไม่ได้ผ่านการทำประชาพิจารณ์หรือรับฟังความคิดเห็นจากสถาบันการศึกษาและสมาคมวิชาชีพที่เกี่ยวข้องก่อน

สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ จึงมีข้อเสนอต่อนายกรัฐมนตรี 2 ข้อหลัก ได้แก่

⚈ ขอให้ทบทวนมาตรการยุบเลิกตำแหน่ง ‘บรรณารักษ์’ ในภาครัฐ โดยขอให้ชะลอการยุบเลิกในปีงบประมาณ 2570 ออกไปก่อน จนกว่าจะเสร็จสิ้นการศึกษาผลกระทบอย่างรอบด้าน

⚈ จัดให้มีการศึกษาร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ สถาบันการศึกษา ห้องสมุด และผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อร่วมกันกำหนดแนวทางพัฒนาและยกระดับสมรรถนะวิชาชีพบรรณารักษ์ให้เหมาะสมกับยุคสมัย โดยไม่เพิ่มภาระงบประมาณแก่ภาครัฐในอนาคต

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.น้ำทิพย์ วิภาวิน นายกสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ ยืนยันยึดมั่นในสโลแกน ‘รักษาวิชาชีพบรรณารักษ์ รักษาคลังปัญญาของชาติ’ และพร้อมให้ความร่วมมือกับภาครัฐในการปฏิรูประบบราชการเพื่อประโยชน์สูงสุดของประเทศ

ศ.ดร.น้ำทิพย์ กล่าวว่า เห็นด้วยกับหลักการปฏิรูประบบราชการ แต่ไม่เห็นด้วยกับการยุบตำแหน่งบรรณารักษ์ เพราะเป็นวิชาชีพเฉพาะที่ทำหน้าที่บริหารจัดการคลังความรู้ ข้อมูล และสารสนเทศ ขณะที่การทำงานของห้องสมุดในปัจจุบันครอบคลุมทั้งสื่อสิ่งพิมพ์และข้อมูลดิจิทัล

ศ.ดร.น้ำทิพย์ ให้ข้อมูลว่า ประเทศไทยมีห้องสมุดทั่วประเทศมากกว่า 30,000 แห่ง แบ่งเป็นห้องสมุดประชาชนประมาณ 800-900 แห่ง และห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษามากกว่า 150 แห่ง ส่วนสมาคมฯ กังวลว่าการลดตำแหน่งในระยะยาวอาจกระทบต่อการบริหารและบริการของห้องสมุด รวมถึงการผลิตบุคลากรและหลักสูตรด้านบรรณารักษศาสตร์ในมหาวิทยาลัย ตลอดจนการไม่มีตำแหน่งบรรณารักษ์อาจส่งผลให้ปัญหาการอ่านหนังสือของเด็กไทยรุนแรงขึ้น

“ข้อเรียกร้องหลักของสมาคมฯ จึงไม่ใช่การคัดค้านการปฏิรูประบบราชการทั้งหมด แต่ต้องการให้รัฐบาลทบทวนการจัดตำแหน่งบรรณารักษ์ไว้ในกลุ่มที่จะทยอยยุบ พร้อมเปิดให้ผู้ประกอบวิชาชีพและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมพิจารณาผลกระทบก่อนดำเนินมาตรการตั้งแต่ปีงบประมาณ 2570” ศ.ดร.น้ำทิพย์ กล่าว

25/08/2026

ในยุคที่ข้อมูลข่าวสารท่วมท้น, มีทั้งข่าวจริง-ข่าวปลอม, และมีปัญญาประดิษฐ์ (AI) คอยสรุปข้อมูลให้ผู้ใช้งานอินเทอร์เน็ตในเวลาไม่กี่วินาที บรรณารักษ์ไม่เพียงเป็นผู้ช่วย “คัดกรองเสียงออนไลน์” เท่านั้น แต่ยังมีบทบาทในการ “สร้างเกราะป้องกัน” ในการใช้ AI ไม่ให้ผู้ใช้งานเจอข้อมูลหลอก
วานนี้ (24 ส.ค.) นายกสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ และคณะบรรณารักษ์เป็นตัวแทนเข้ายื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรีผ่านศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์ของรัฐบาล เพื่อขอให้พิจารณาทบทวนมาตรการยุบเลิกตำแหน่งบรรณารักษ์ในภาครัฐเอาไว้ก่อน จนกว่าจะศึกษาผลกระทบอย่างรอบด้าน
ในเวลาต่อมา สำนักงาน ก.พ. ได้ออกเอกสารชี้แจงมติ ครม. เรื่อง การทยอยยุบตำแหน่งข้าราชการใน 11 สายงานว่า "เป็นการปรับรูปแบบการจ้างงาน" มิใช่การ "ยกเลิกภารกิจหรือวิชาชีพ" ซึ่งกรณีสายงานบรรณารักษ์ ครม. ไม่ได้มีเจตนาให้ส่วนราชการยกเลิกห้องสมุด หรือยกเลิกการใช้บุคลากรที่มีความรู้และทักษะด้านบรรณารักษ์ศาสตร์
“เพียงแต่เมื่ออัตราข้าราชการเดิมว่างลง จะไม่มีการคงอัตราข้าราชการไว้โดยอัตโนมัติ” และ มาตรการนี้ “ไม่ได้ทำให้ข้าราชการพลเรือนสามัญในปัจจุบันต้องออกจากราชการหรือเปลี่ยนสถานะการจ้างงาน”
ทำความรู้จักวิชาชีพบรรณารักษ์ และเสียงสะท้อนจากพวกเขาได้จากบทความนี้
https://bbc.in/3UiD6su

25/08/2026

22/08/2026

ผมขอขอบคุณทุกเสียงสะท้อนที่ช่วยยืนยันว่า เรายัง "จำเป็นต้องมี" ตำแหน่งบรรณารักษ์ในงานราชการ ครับ

ได้ครบ 200 เสียงตามตั้งใจไว้ ผมส่งรายชื่อไปรวมกับของสมาคมห้องสมุดฯ และกรอกแจ้ง stakeholders ว่าเป็นสำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี กระทรวงศึกษาฯ กระทรวง อว. และสำนักงาน ก.พ. เป็นที่เรียบร้อยแล้วเช่นกันครับ

22/08/2026

เซเปียนส์ ฉบับกราฟฟิก เสาหลักแห่งอารยธรรม บอกเล่าเรื่องราวว่าโฮโมเซเปียนส์เปลี่ยนจากชนเผ่าเร่รอนเป็นผู้ตั้งรกราก และเริ่มต้นทำงานหนักมากขึ้นเรื่อยๆ โดยไม่เคยมีชีวิตที่ดีขึ้นเป็นการตอบแทน มาหาคำตอบกันว่าข้าวสาลีขึ้นครองโลกได้อย่างไร การสมรสที่ไม่น่าเป็นไปได้ระหว่างพระเจ้ากับข้าราชการสร้างจักรวรรดิแรกขึ้นได้อย่างไร สงคราม, ความอดอยาก, โรคภัย และความไม่เท่าเทียมได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของสภาวะแวดล้อมของมนุษย์ได้อย่างไร และเหตุผลใดผู้ที่เราอาจจะตำหนิได้ก็มีแต่ตัวพวกเราเอง
📌900 ฮ865ซ
🌷แฮรารี, ยูวัล โนอาห์. เซเปียนส์ ประวัติศาสตร์ฉบับกราฟฟิก : เสาหลักแห่งอารยธรรม เล่ม 2.--กรุงเทพฯ : ยิปซี กรุ๊ป, 2565.

20/08/2026

20/08/2026

#มาครับยินดีต้อนรับค่ะ เป็นการสัมภาษณ์ผู้ใช้บริการ #หอสมุดแห่งชาติ เพื่อร่วมแบ่งปันประสบการณ์ ความรู้สึก ในการเข้าใช้บริการ รวมถึงรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ เพื่อนำไปพัฒนาหอสมุดแห่งชาติให้ดียิ่งขึ้น

วันนี้พบกับ คุณภาวัต รัตนอมรเดช อาชีพนักธุรกิจ

คุณภาวัตเคยมาหอสมุดแห่งชาติตอนสมัยเด็กและสมัยเรียนแต่มาไม่บ่อยเพราะส่วนมากจะใช้ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยมากกว่า พอเรียนจบแล้วจึงได้มาใช้บริการหอสมุดแห่งชาติเพื่อหาข้อมูลความรู้เก่า ๆ เพิ่มเติม เมื่อได้กลับมาหอสมุดแห่งชาติก็คิดว่ามีความใหญ่โตโอ่อ่า พื้นที่กว้างใหญ่มีเนื้อที่สำหรับนั่งทำงานได้ทั้งวัน มี Co-working Space ด้วย คือเกินคาดมาก สามารถนัดประชุม นั่งชิล หรือกินเครื่องดื่มกาแฟได้หมด และคงดีมากถ้าจะเปิดตลอด

เมื่อถามว่าคิดอย่างไรกับคำว่าโลกออนไลน์กับโลกกระดาษ และการหาความรู้ในยุคปัจจุบัน คุณภาวัตกล่าวว่าการหาความรู้จากหนังสือ บางครั้งไม่สามารถหาได้จากโลกออนไลน์ได้ทั้งหมด เนื่องจากรายละเอียดต่าง ๆ ในหนังสือนั้นอาจสูญหายไปตามกาลเวลา หนังสือที่หาบางเล่มไม่สามารถหาอ่านได้อีกแล้ว โดยส่วนตัวมักเรียนรู้จากการเขียนจดลงกระดาษ A4 เพื่อสรุปความคิดรวบยอดที่ได้จากหนังสือทั้งเล่ม การอ่านหนังสือแล้วจดข้อความคิดส่วนตัวเขียนให้ความหมายและอ่านสิ่งที่อยู่ระหว่างบรรทัดนั้นได้อะไรมากกว่าการอ่านจากคอมพิวเตอร์มากมายนัก เพราะเป็นการพัฒนาความคิดความเห็นที่หลากหลายมุมมองตามวัย การอ่านจากคอมพิวเตอร์นั้นนอกจากจะเสียสมาธิได้ง่ายแล้ว ยังทำให้เสียสายตา ไม่สามารถที่จะเพ่งสมาธิกับการเขียนจดข้อความได้เท่ากับการอ่านจากกระดาษ

คุณภาวัตได้เล่าถึงหนังสือเก่าที่มีอยู่สองเล่ม คือ คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญาโดย ศ.ดร.หยุด อสงอุทัย และ ธุรกิจทั่วไป โดย แอร่มศรี กาญจนพังคะ หนังสือสมัยก่อนยังไม่มีความเป็นศาสตร์เป็นทฤษฎีมากเท่าหนังสือสมัยนี้ เวลาอ่านแล้วก็ซาบซึ้ง สามารถทำความเข้าใจที่มาที่ไปได้มากกว่า เพราะมีความเป็นวิชาภาคปฏิบัติทั่ว ๆ ไป และใช้ได้ทันทีอยู่มาก อ่านไปกลิ่นก็หอมไป เพราะกระดาษเก่ายิ่งนานยิ่งหอมไม้จันทน์ ทุกวันนี้ก็ยังนำไปใช้สอนนักศึกษา เพราะเป็นวิชาที่สมัยนี้หาเรียนไม่ได้อีกแล้ว และนับวันวิชาเหล่านี้ก็ยิ่งมีแต่จะหายไปตามกาลเวลา วิชาเหล่านี้พวกรุ่นเก๋า ๆ เขาใช้และทำกันเป็นปกติ แต่คนทั่วไปเขาไม่รู้กันก็เท่านั้น คุณภาวัตยังได้กล่าวถึงวิชาสมัยใหม่ว่ามีแนวโน้มที่จะมีความเป็นทฤษฎีมากกว่าสมัยก่อน เนื่องจากความรู้ภาคปฏิบัตินั้นมีมากขึ้นตามกาลเวลา มหาวิทยาลัยก็มีแต่จะต้องรวบรัดสรุปความรู้เหล่านั้นให้กลายเป็นแนวคิด ทฤษฎี จนกลายเป็นว่าความรู้สมัยเก่าบางปะเภทกลับถูกลบเลือนหายไปตามกาลเวลา เช่น วิชาพาณิชยศาสตร์ ปัจจุบันกลับกลายเป็นวิชาบริหารธุรกิจ ซึ่งมุ่งเน้นสอนเฉพาะด้านแผนกงานทางธุรกิจ มากกว่าที่จะสอนแนวคิดธุรกิจภาคปฏิบัติทั่วไปให้นักศึกษาไปประยุกต์ใช้กันเอาเอง และยังได้แสดงความเห็นส่วนตัวเรื่องความรู้ในโลกออนไลน์ว่า ถ้าเน้นเร็ว ๆ ลวก ๆ และต้องการความรู้ที่ไม่ได้ลึกอะไรมากแล้วก็แนะนำให้หาความรู้ออนไลน์ แต่ถ้าต้องการความรู้เชิงลึกเพื่อพัฒนาต่อยอดความคิด ควรอ่านหนังสือมากกว่า

สุดท้ายนี้คุณภาวัตได้เชิญชวนทุกคนว่าหากมีเวลาสามารถลองมาใช้บริการที่หอสมุดแห่งชาติดูได้ ที่นี่มีหนังสือหายากมากมาย และถ้าไม่คิดถึงที่นี่แล้วจะคิดถึงที่ไหนอื่นได้อีก

ผู้สัมภาษณ์: นายบารมี สมาธิปัญญา นักวิชาการเผยแพร่ สำนักหอสมุดแห่งชาติ
กราฟิก: นางสาวธันย์ชนก ชัยวรรัตนสกุล นักวิชาการโสตทัศนศึกษา สำนักหอสมุดแห่งชาติ