09/09/2026
ภัคเกษม ธงชัย เจ้าหน้าที่แผนงานด้านน้ำและพื้นที่ชุ่มน้ำ องค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) กล่าวถึงแนวคิด "การปรับตัวที่ก่อโทษ (maladaptation)" ไว้บนเวทีเสวนา Challenges of Climate Adaptation Finance: Policy Gaps and How to Avoid Maladaptation ที่จัดขึ้นภายในงาน 2026 Climate Finance Tracker: Time to Walk the Talk เมื่อวันที่ 23 ก.ค.ที่ผ่านมา
คำถามสำคัญคือ โครงการปรับตัวเพื่อรับมือกับภาวะโลกรวนมีประสิทธิภาพมากน้อยแค่ไหน เพราะการปรับตัวบางรูปแบบอาจนำไปสู่ “การปรับตัวที่ก่อโทษ” หรือการปรับตัวที่ลดผลกระทบในระยะสั้น แต่ส่งผลเสียในระยะยาวขึ้นมาแทน โดยแบ่งออกเป็นทั้งหมด 3 รูปแบบ
1. การปรับตัวที่ความเปราะบางกลับคืนมาในรูปแบบเดิมหรือรูปแบบใหม่
2. การปรับตัวที่ส่งผลบวกต่อพื้นที่หนึ่ง แต่ส่งผลลบต่ออีกพื้นที่หนึ่ง
3. การปรับตัวที่ก่อให้เกิดปัญหาอื่น (ไม่จำเป็นต้องเกี่ยวกับภาวะโลกรวนเสมอไป)
ภัคเกษมยกตัวอย่างการปรับตัวที่ก่อโทษรูปแบบ (1) เช่น เมื่อภาครัฐสร้างผนังกั้นน้ำไว้ที่ฝั่งหนึ่งของแม่น้ำใน อ.บางบาล จ.พระนครศรีอยุธยา ผลลัพธ์คือปริมาณน้ำนอกผนังเพิ่มขึ้นและทำให้พื้นที่ดังกล่าวได้รับความเสียหายเพิ่มขึ้นแทน
การปรับตัวที่ก่อโทษรูปแบบที่ (2) เช่น โครงการผนังกันน้ำของกรมชลประทานใน บ้านท่าเยี่ยม ต.วังหลวง อ.เสลภูมิ จ.ร้อยเอ็ด ที่ช่วยป้องกันไม่ให้หมู่บ้านน้ำท่วม แต่กลับส่งผลให้หมู่บ้านนาวี ต.ศรีวิลัย อ.เสลภูมิ จ.ร้อยเอ็ด กลายเป็นพื้นที่น้ำท่วมแทน
ภัคเกษมเสริมว่าโครงการปรับตัวต่อภาวะโลกรวนบางโครงการอาจส่งผลให้เกิดการปรับตัวที่ก่อโทษทั้งรูปแบบที่ (1) และ (2) เช่น โครงการผนังคอนกรีตแม่น้ำยมใน จ.สุโขทัย
“โครงการผนังคอนกรีตแม่น้ำยมใน จ.สุโขทัย เป็นตัวอย่างหนึ่งของการปรับตัวที่ก่อโทษ (maladaptation) เพราะนอกจากมันจะกันไม่ให้น้ำไหลสู่พื้นที่ชุ่มน้ำแล้ว มันยังส่งผลให้คนในพื้นที่ข้างเคียงมีความเสี่ยงมากกว่าเดิม เพราะฉะนั้นบางโครงการที่ตั้งใจลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อาจกลายเป็นการปรับตัวที่ก่อโทษ สร้างทั้งความเปราะบางและส่งต่อความเปราะบางให้คนอื่นพร้อมกัน” ภัคเกษมกล่าว
🚩 อ่านบทความสรุปเวทีเสวนา Policy Gaps and How to Avoid Maladaptation ได้ที่: https://climatefinancethai.com/th/panel-summary-policy-gaps-and-how-to-avoid-maladaptation-th/
📹 ย้อนชมวีดีโอทั้งหมดจากงาน ได้ที่: https://www.youtube.com/playlist?list=PLdE-bwXHYjDI
📊 สำหรับข้อมูล Thailand Climate Mitigation Finance 2026 และเอกสารวิจัย โปรดดู: https://climatefinancethai.com/tracker/mitigation/
📊 สำหรับข้อมูล Thailand Climate AdaptationFinance 2026 และเอกสารวิจัย โปรดดู: https://climatefinancethai.com/tracker/adaptation/
#เครือข่ายการเงินเพื่อรับมือกับภาวะโลกรวน #การปรับตัวที่ก่อโทษ
