11/01/2026
YÜZME HAVUZLARINDA MAKİNA DAİRESİ DİZAYNI VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ:
Yazar: Üzeyir Uludağ
Unvan: Makine Mühendisi-Artes Havuzculukve Arıtma Tes. San.Tic.Ltd.Şti
Tarih: 11Ocak 2026
Design and Safety Measures of Machine Rooms in Swimming Pools
Abstract: The machine room of a swimming pool is the core of the system, where filtration, circulation, heating, and chemical dosing units operate together. Proper design ensures technical efficiency and operational safety. This paper discusses design criteria, occupational safety requirements, and maintenance considerations for sustainable operation.
ÖZET :
Yüzme havuzlarında makine dairesi, Yüzme havuzunun tüm teknik ekipmanlarının ; Sirkülasyon p***ası,K*m Filitresi,Dezenfeksiyon ,sistemleri,Elektrik kontrol sistemin bulunduğu ve yönetildiği alandır.Havuz suyunun temizlenmesi ,dolaşımı ve hijyenin korunması için gerekli işlemler burada gerçekleştiği makine dairesi havuzun ‘’KALBİ’’olarak kabul edilir. Filtrasyon, sirkülasyon, ısıtma ve kimyasal dozaj sistemlerinin birlikte çalıştığı bu bölüm, hem teknik performans hem de güvenlik açısından büyük önem taşır. Bu makalede, makine dairesi dizaynının temel kriterleri, iş güvenliği gereklilikleri ve sürdürülebilir işletme için dikkat edilmesi gereken noktalar incelenmiştir.Makalede ;Kamuya açık Spor kompleksleri,Otel,Site havuzları makine daireleri öncelikle dikkate alınmıştır.
1. 0-GİRİŞ :
Yüzme havuzlarının güvenli ve hijyeni olabilmesi için; Havuzların Projelendirilmesi, ekipman seçimi, ekipmanların montajı ve işletmesi Standartlara uygun olmalıdır.
Havuz makine dairesi yalnızca teknik bir ayrıntı değil havuzun uzun ömürlü ,güvenli ve verimli çalışmasının temel taşıdır.Doğru konumlandırma ,uygun ekipman seçimi,enerji verimliliği odaklı tasarım ve güvenlik Standartlarına uyum sayesinde hem işletmeler için daha düşük bakım maliyetleri hem de kullanıcılar için daha güvenli hijyenik bir havuz deneyimi mümkün hale gelir.
Spor Komplekslerinde bulunan,Olimpik havuzlar,eğitim havuzları ,okul havuzları ,Villa havuzu,otel yada sosyal tesis havuzuları,makine daireleri Profosyenel mühendislik yaklaşımı ile tasarlanırsa, sistemin kalbinin yıllarca sorunsuz çalışmasını garantiler.
Filitrasyon,Dezenfeksiyon ekipmanlarının Uygunsuz yerleşimi, yetersiz havalandırması veya yanlış ekipman seçimi, işletme maliyetlerini artırdığı gibi kullanıcı ve personel güvenliğini de tehlikeye atar (TS EN 15288-2, 2019).
1.01-Havuz Makine Dairesinin Temel Bileşenleri,
Havuz makine dairesi, birden fazla bileşenden oluşan karmaşık bir sistemdir. Her bir bileşen, havuzun farklı bir ihtiyacını karşılar. İşte temel bileşenler ve işlevleri:
K*m Filtresi : Havuz suyundaki kir, yaprak, böcek ve diğer partikülleri temizler. K*m filtreleri ve suyun berrak kalmasını sağlar. Farklı boyutlarda filtreler, havuzun hacmine göre seçilir.
Sirkülasyon P***ası: Havuz suyunu filtreye ve havuza geri p***alar. P***anın gücü, havuzun boyutuna ve suyun sirkülasyon hızına bağlıdır. Daha güçlü p***alar, büyük havuzlar için idealdir.
Kontrol Paneli: Sistemdeki tüm ekipmanların izlenmesini ve kontrol edilmesini sağlar. Elektrik bağlantılarını düzenler ve kullanıcıya kolaylık sunar.
Dezenfeksiyon Sistemi: Havuz suyuna klor ve diğer dezenfaktanları ekleyerek bakteri ve yosun oluşumunu önler. Otomatik klorlama sistemleri, kimyasal dengeyi korumayı kolaylaştırır.
Isıtıcı (Opsiyonel): Havuz suyunu istenen sıcaklıkta tutar, özellikle serin havalarda konforlu bir yüzme deneyimi sunar.
Transformer: Havuz aydınlatması gibi düşük voltajlı sistemler için güvenli enerji sağlar
2. 0-MAKİNA DAİRESİ DİZAYN İLKELERİ :
2.1. Yerleşim ve Erişim
Makine dairesi ;Havuzun büyüklüğüne , konumuna ,kullanım amacına uygun olarak ,havuza yakın ve havuz seviyesinin altında konumlandırılmalıdır.
Havuz makine dairsi yüksekliği, havuz k*m filitresi boyundan en az 100 cm daha fazla olmalı
K*m filitreleri, Duvardan 1.00 Mt açıkta ve fiilitreler arası en az 50 Cm.olmalıdır.
Makine dairelerine yerleştirilen ekipmanlar arasında boşluk ,bakım onarım ve ekipman değişimini rahatlıkla sağlayacak boyutlarda olmalıdır.
Havuz kimyasal deposu makina dairesinden ayrı kapalı bir bölümde olacak şekilde planlanmalı, havalandırılması ayrı olarak yapılmalıdır.
Makine dairesinde yangın ve iş güvenliği için önlemler alınmaldır.
Makine dairesinde havuz opretörü için, lavabo ve göz duşu, maske diğer koruyucu ekipmanlar bulundurulmalıdır.
Makine dairesinde bulunan eşanjör primer devre borularına ısı izolasyonu yapılmaldır.
Makine dairesinde bulunan borular fonksiyonlarına uygun renklerde boyanmalıdır, fonksiyonlarına göre boyanmış borular havuz operatörünün işlerini kolaylaştıracaktır.
Sistemde kullanılan tüm borular hesaplanan ölçülerden bir boy daha büyük çapta seçilmeli ve açık dirsek kullanılmalıdır.
Havuz makine dairesinde kullanılan tüm ekipmanlar numaralandırılmalıdır.
Havuz akış diyagramı nemden korunarak, herkesin görebileceği bir yere konularak sabitlenmelidir.
Küçük havuzlarda ,Makine dairelerine giriş havuzun büyüklüğüne bağlı olarak üstten kapaklı olabilir.Makina dairesi kapağı 316 L paslanmaz çelikten veya polyester malzemeden ,çift kanatlı , sızdırmaz olarak yapılmalıdır.
P***a ,Denge tankı ve havuz emiş hatları, emiş kollektörüne , minimum uzunlukta olacak şekilde planlanmalıdır.
Makine daresine erişim yalnızca yetkili personele açık olmalı, kapılar yangına dayanıklı (EN 13501-2) ve dışa açılır biçimde olmalıdır.
2.2. Zemin, Drenaj ve Malzeme Seçimi
Havuz makine dairesinde yapılacak drenaj çukuru,en az 50x50x50 Cm. boyutlarında olmalıdır.Drenaj çukurundaki su kod kurtarıyorsa doğal akışla kesintisiz olarak sağlanmalı, Kod uygun değilse Drenaj p***ası ile otomatik olarak boşaltılmaldır.
Makine dairesi zemini, drenaj çukuruna doğru,%1.5- 2 eğim aralığında ,su birikintisi olmayacak şekilde planlanmalıdır.
Spor komplekslerinde ve Olimpik boyutlardaki yüzme havuzlarının makine daireleri büyük olacağından drenaj için ,Drenaj çukuruna kadar ızgaralı kanal yapılmalıdır.Izgara ve köşebentleri paslanmaz çelikten veya plastik esaslı malzemeden olmalıdır.
Makine dairesi duvarına asılı ekipmanlar ve sabitleme için kullanılan ek parçalar , paslanmaya karşı dayanaklı malzemelerden seçilmelidir.
K*m filtreleri ve Sirkülasyon p***aları, havuz zemininden en az 30 Cm yüksekliğinde beton kaide üzerine yerleştirilmelidir.
Havuz zemininden bulunan tüm borular, zeminden en az 10 Cm yüksekte monte edilmeli ve paslanmaz kelepçelerle belli aralıklar ile sabitlenmelidir.
Havuz elektrik panosu ,havuz zemininden en az 50 Cm yüksekte olmalı ve paslanmaz ekipmanlarla duvara sabitlenmelidir.
Spor kompleksi veya büyük havuzlar için ihtiyaç duyulacak elektrik panosu ayakları ve sabitleme elamanları paslanmaz malzemeden seçilmelidir.
Makine dairesi zemin kaplaması Asit-Klor ve diğer kimyasallara karşı dayanıklı,kaymaz epoksi veya seramikten yapılmalıdır.
2.3. Havalandırma ve Aydınlatma
Makine dairesinde etkin mekanik havalandırma zorunludur. Minimum hava değişim oranı saatte 6–10 ACH olmalıdır (ASHRAE, 2019). Aydınlatma düzeyi en az 300 lux, koruma sınıfı IP65 seviyesinde olmalıdır.
2.4. Ekipman Düzeni
P***a, filtre, dozaj ve ısıtma sistemleri arasında bakım erişimi için en az 80 cm boşluk bırakılmalıdır. Kimyasal depolar, elektrik panolarından en az 1,5 metre uzakta konumlandırılmalı ve ayrı bölmede tutulmalıdır.
3.0- GÜVENLİK ÖNLEMLERİ:
3.1. Elektrik Güvenliği
Tüm elektrik panoları IP65 koruma sınıfında olmalı, sistem topraklanmalı ve 30 mA kaçak akım rölesi kullanılmalıdır.
3.2. Kimyasal Güvenliği
Klor, pH düşürücü ve flokülant gibi kimyasallar ayrı, doğal havalandırmalı alanlarda muhafaza edilmelidir. Kimyasallar hiçbir şekilde bir arada depolanmamalıdır.
3.3. Yangın Güvenliği
Makine dairesinde CO₂ ve kuru kimyevi tozlu söndürücüler bulundurulmalı, kimyasal depolama alanı metal kabinlerle izole edilmelidir.
3.4. Acil Durum ve İşletme Güvenliği
Acil durumlarda otomatik kapatma sistemi, alarm sireni ve acil tahliye planı bulunmalıdır. Tüm teknik personel yılda en az bir kez iş güvenliği ve ilk yardım eğitimi almalıdır.
4.0- BAKIM VE PERİYODİK KONTROL:
Makine dairesindeki filtre, p***a,Dozajlama üniteleri, elektrik panosu ve boru hatları düzenli olarak kontrol edilmelidir. Elektrik panoları yılda bir kez izolasyon testiyle kontrol edilmeli; havalandırma sistemleri düzenli olarak bakımdan geçmelidir.
4.01-Gürültü ve titreşim kontrolü:
Sirkülasyon p***aları çalışırken gürültü ve titreşim üretir. Eğer bu kontrol edilmezse özellikle site veya otel gibi konutlara yakın projelerde ciddi kullanıcı şikayetleri ortaya çıkar. P***aların kauçuk tabanlar üzerine yerleştirilmesi ve duvarlarda akustik paneller kullanılması gürültüyü önemli ölçüde azaltır. Bu sayede tasarım, 65 dB(A) sınırının altında tutulabilir
5.0-SONUÇ:
Yüzme havuzlarında makine dairesi, tesisin görünmeyen ancak en kritik kısmıdır. Mühendislik, güvenlik ve ergonomi ilkelerine uygun tasarlanmış bir makine dairesi; enerji verimliliği sağlar ve personel güvenliğini garanti eder.
KAYNAKÇA :
1. TS EN 15288-2:2019 – Yüzme Havuzlarının Güvenliği – Bölüm 2: İşletme Gereklilikleri.
2. TS EN 16713-2:2020 – Havuz Su Sistemleri – Filtrasyon, Sirkülasyon ve Kimyasal İşleme Gereklilikleri.
3. TS EN 1838:2014 – Aydınlatma Uygulamaları – Acil Durum Aydınlatması.
4. DIN 2403:2010 – Endüstriyel Boru Hatlarının Renk Kodları ve Akış Yönü İşaretleme Standartları.
5. ASHRAE Handbook (HVAC Applications, 2019) – Indoor Air Quality and Ventilation in Pools.
6. IEC 60364-7-702:2018 – Electrical Installations in Swimming Pools and Fountains.
7.TS 13661.
7. NFPA 70 (National Electrical Code, 2020) – Article 680: Swimming Pools, Fountains, and Similar Installations.
8. NFPA 10 (2018) – Standard for Portable Fire Extinguishers.
9. OSHA 29 CFR 1910.1450 (2021) – Occupational Exposure to Hazardous Chemicals in Laboratories.
10. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu – Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete, 30.06.2012.