14/10/2025
Bu ayın atölyesi "Gündelik Hayatın Eleştirisi" üzerindeydi. Bu atölyeyi düzenlememizin ilhamını Henri Lefebvre’nin “Gündelik Hayatın Eleştirisi” üçlemesi vermişti. 1958'de yazılan eser siyasetin unuttuğu bir alana, gündelik hayatlarımıza dikkat çekiyordu. Çünkü Lefebvre'e göre devrimci ya da muhalif söylemlerin büyük, yüce, teorik alanlarda dolaşırken gündelik hayatın sıradan, görünmez alışkanlıklarını hesaba katmaması, sistemin oltasına asıl yakalandığımız yeri masaya yatırmamızı engelliyordu.
Onun izleğinden giderek, şunları tespit etmekte ve üzerinde düşünmekte yarar var dedik:
· Alışkanlıklar görünmez iktidarlardır. Senin uyanır uyanmaz telefona bakman, her gün aynı bildirimlere koşman, “hızlı tüketim” mantığıyla yaşamını sürdürmen… Bunların hepsi, kapitalizmin seni sürekli yeniden üretme biçimleri. Muhalif olmak, yalnızca meydanda slogan atmak değil, sabahın ilk hareketinde bile kendi bilincini hatırlamaktır.
· Yabancılaşma artık yalnızca fabrikada değil, ekranda. Sosyal medya, algoritmalar, gündelik mikro-tüketimler… Bunlar seni hem sürekli “bağlı” hem de sürekli “tüketen” biri yapıyor. Sen de fark etmeden, eleştirdiğin düzenin davranış kalıplarını kendi içinde yeniden üretmeye başlıyorsun.
· Muhalif özne gündelikte kurulur. Büyük idealler, küçük pratiklere sinmediği sürece yüzeyde kalır. O yüzden yemek alışkanlıklarından yürüyüş tarzına, dostlarla sohbetten dinlenme biçimine kadar gündelik hayatı dönüştürmek, politik bir eylemdir.
· Şenlik duygusunu unutma. Lefebvre için hayat yalnızca eleştiri değil, aynı zamanda “yaşamanın şiiri”dir. Eğer gündelik hayatını sadece öfke, kaygı, ve tüketimle doldurursan, karşı çıktığın düzeni bir başka biçimde yeniden kurarsın. Ama eğer sıradan anların içine oyun, neşe, paylaşım ve yaratıcılık katabilirsen, o zaman muhalefet yaşanır hâle gelir. Geleceğin fragmanını yaşarsın.
Bugün güncel alışkanlıklar –telefon bağımlılığı, hız kültürü, hazır içerik tüketimi, sürekli erişilebilir olma hâli– “gündelik olanın içine sinmiş ideoloji”nin güncellenmiş biçimleri.
Direniş, her gün üzerine düşünmeden yaşadığın rutinlerini fark etmekle başlar.
