İLÇEMİZİN TARİHİ
• Kozan ismi, 1700-1865 yılları arasında bu bölgede hüküm süren Kozanoğulları Beyliği’nden gelmektedir. İlçenin bilinen en eski ismi Sis’tir.
• Hamam Köyü’ yakınlarında bulunan Tılan Höyük’ten çıkan bulgulara göre bölgenin tarihi MÖ. 2000 Yıllarına uzanmaktadır.
• Bölge M.Ö.XV. Hitit Federasyonundan Asurlularının hakimiyeti altında bulunuyordu.
• Kozan Kalesinin de bir Asur es
eri olduğu tarihi birkaç kitabeden anlaşılmaktadır.
• M.Ö. da Medlerin ve Perslerin M.Ö. 333 yılında Büyük İskender’in eline geçmiş, onun ölümünden sonra da Selefkusların eline geçmiş, bu Hanedan ile Mısır Batlamyos Hanedanı arasında büyük mücadelelere sahne olmuştur.
• M.Ö. 66 - 64 yıllarında Pompe tarafından Roma İmparatorluğuna ilhak edildikten sonra M.S. 395 tarihinden sonra da yöre Bizans İmparatorluğunun eline geçmiştir.
• Çukurova Bölgesi ve dolayısıyla Kozan yöresine ilk İslami akınların VII. Asrın ilk yarılarında başladığı, asıl fetih hareketinin de Emeviler döneminde gerçekleştiği görülmüştür.
• Bölge X.asrında Rumların, XI.asrında Selçukluların hakimiyetine girmiş daha sonra Bizans İmparatorluğuyla Kilikya Ermeni Prensi arasında nüfuz mücadelesine sahne olmuştur.
• Miladi 1200 yılında Kilikya Prensi II. Leon tarafından yaptırılan büyük Katedral ile kent Krallığın Tarsus’dan sonra önemli ruhani bir merkez olmuştur.
• Yöremiz,1375 tarihinden itibaren Mısır Memluklularına ve bunlara bağlı Türkmenlerin Yüreğir koluna mensup Ramazan oğullarının eline geçmiştir.
• 1375 tarihinden 1517 tarihine kadar bölge Memlukluların hakimiyetinde kalmıştır. Memluklu hâkimiyetine Yavuz Sultan Selim, 1515 yılında Çaldıran Savaşı dönüşü barış yoluyla Osmanlı topraklarına katmıştır.
• Yöre 1610 yılında yapılan bir düzenlemeyle Kıbrıs Beylerbeyliği’ne bağlanmıştır.
• Sonraki yıllarda yapılan düzenlemeyle Halep Eyaleti içerisinde Adana Vilayeti’ne bağlı bir sancak merkezi olarak yönetilmiştir.
• Bölgemiz 1700-1865 yılları arasında Kozanoğulları Derebeyliği’nin hakimiyetine girmiştir.
• Ünlü Devlet adamı ve hukukçusu Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında kurulan Fırka-ı İslahiye (Reform Ordusu) yönetimi sayesinde bölge yeniden devlet denetimine girmiştir. Yapılan düzenleme ile yöreye Kozan ismi verilmiştir.
• Osmanlı döneminde Müslüman Türklerle Ermeniler yörede bir arada iyi ilişkiler içinde yaşamlarını sürdürürken I. Dünya savaşından sonra Kozan ve yöresi 7 Mart 1919 Fransızlar tarafından işgal edilmiştir.
• Fransız işgali ile birlikte bu güçler tarafından Ermeniler silahlandırılarak şiddet hareketlerine girmişler ve önemli ölçülerde Müslüman kanı dökülmüştür.
• Binbaşı Kozanoğlu Doğan Bey ve Yüzbaşı Osman Tufan Bey idaresinde teşkilatlanan Kuvva-ı Milliye güçleri tarafından 2 Haziran 1920 tarihinde Fransız işgalinden kurtarılmıştır.
• 1865–1923 yılları arasında Mutasarrıflık yani Vilayet olan Kozan, Cumhuriyet döneminde de Vilayet olma özelliğini devam ettirmiştir.
• Ancak 1926 yılında yapılan bir düzenleme ile Vilayetliği lağvedilerek Adana İli’ne bağlı bir İlçe haline getirilmiştir.
• 23 Nisan 1920 Yılında açılan ilk Türkiye Büyük Millet Meclisinde Kozan beş milletvekili ile temsil edilmiştir .Bu milletvekillerinden birisi de Mareşal Fevzi Çakmaktı.
• Bu tarihi dönemlerden günümüze kadar gelen tarihi eserler ise, Kozan Kalesi, Anavarza Kalesi, Karasis Kalesi ile Memluklar döneminde ( 1448 ) inşa edilen Hoşkadem Camii, Kozan Kilgen çayı üzerinde yer alan 9 kemerli tarihi köprü ile önemli ölçüde tahribat gören Ermeni Manastırı kalıntıları mevcuttur.
