13/08/2026
DÜNYADA TRABZONLU NÜFUSU ve NÜFUZU
-Ömer Asan-
Belki biliyorsunuz, ama hatırlatayım; Cervantes'in kaleme aldığı Don Kişot romanı Trabzon'u fethetme hayali üzerine kurgulandı.
Trabzon ve Trabzonluların tarihte ve dünya tarihindeki yerini çoğu yurttaşımız bilmez. Diyeceksiniz ki böyle bir bilgi ne işe yarar? Peki, gerçekten işe yaramayan bir bilgi midir Trabzon.
Elimdeki arşiv bilgileriyle çok geniş Trabzon tarihi veya ansiklopedi oluşturabilirim. Kütüphanemde yaklaşık 1500 Türkçe (Sadece Heyamola olarak 50 kitap ben yayınladım), 400 Yunanca kaynak var Karadeniz ile ilgili ve 2/3 Trabzon'u anlatıyor. Henüz edinemediğim belki de yüzlerce kitap vardır. Binlerce makaleleri saymıyorum bile.
Aşağıdaki istatistiklere bir göz atın ve bugün devletin, siyasi partilerin neden Trabzon ve Trabzonlulara yönelik politikalar ürettiği hakkında fikriniz olsun. Türk ve dünya tarihindeki Trabzon nüfuzu ve nüfusunu dikkatinize sunuyorum.
Paris, Roma ve İstanbul'dan 50 yıl önce Yunan / Miletli kolonistler tarafından kurulan bir liman şehri Trabzon. Liman şehirlerine kısaca bakın, çoğu uygarlıkların öncülüğünü yapmışlardır. Liman demek, iletişim, konaklama ve ticaret demektir.
Dünyadaki Trabzon ve tarihsel Trabzon Vilayeti kökenli nüfusu ele alırken, resmî nüfus kütüğü (ADNKS) verileri ile tarihsel göç süreçlerine dayalı demografik potansiyeli birbirinden ayırmak gerekmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre, Trabzon ilinin mevcut ikamet nüfusu 823.323 olup, Türkiye genelinde T.C. nüfus kütüğü doğrudan Trabzon ilinde bulunan vatandaşların sayısı 1.591.822 olarak kayıtlarımıza yansımaktadır. Resmî kütüğe bağlı bu nüfusun yaklaşık 705 bini Trabzon’da, 415 bini İstanbul’da, geriye kalan yaklaşık 470 binlik kesimi ise Kocaeli, Sakarya, Bursa ve Ankara gibi sanayi ve metropol merkezlerinde ikamet etmektedir.
Bununla birlikte, resmî veri sınırlarının ötesindeki demografik büyüklük üç ana kanaldan beslenmektedir:
İlk olarak, 1960’lı yıllardan itibaren Marmara Bölgesi başta olmak üzere iç göç merkezlerine yerleşen ve 2. ile 3. kuşakta nüfus kütüklerini göç ettikleri illere naklettiren Trabzon kökenli nüfusun 1 ila 1,2 milyon bandında olduğu tahmin edilmektedir.
İkinci olarak, Batı Avrupa (özellikle Almanya, Hollanda, Fransa ve Avusturya), Kuzey Amerika ve Körfez ülkelerinde yerleşik iş gücü göçü kökenli gurbetçi nüfusun yaklaşık 350.000 ile 400.000 arasında bir büyüklüğe ulaştığı öngörülmektedir.
Üçüncü ve tarihsel boyutu oluşturan unsur ise 1923 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi ve takip eden süreçlerde Sovyetler Birliği coğrafyasından Yunanistan’a gerçekleşen göç hareketleridir. Tarihsel Trabzon Vilayeti hinterlandından Yunanistan’a intikal eden mübadillerin ve Sovyetler Birliği’nin dağılması sonrası bölgeye yerleşen Kafkasya kökenli Karadeniz Rumlarının günümüzdeki torun nüfusunun 500.000 ila 700.000 arasında olduğu değerlendirilmektedir.
Sonuç itibarıyla, güncel resmî kütük bağına ve T.C. vatandaşlığına sahip nüfus dünya genelinde yaklaşık 2 milyon seviyesindeyken; kütük nakli gerçekleştirmiş kuşaklar, Avrupa gurbetçi nüfusu ve Yunanistan’daki tarihsel diyaspora dâhil edildiğinde, küresel ölçekte Trabzon ve tarihsel Trabzon Vilayeti kökenli toplam nüfus potansiyelinin 3,4 ila 3,9 milyon bandında yer aldığı ifade edilebilir. Bu demektir ki bildiğimiz dünyada😎 halen yaşayan milyonlarca Trabzonlu var ve bizzat bahse konu kimlikleriyle varlıklarını koruyorlar.
Peki, bu bilgiler sizce kimin işine yarar?
Ciddiye alan herkesin.🥰
Kitap donanmasıyla özgürlüğe