12/10/2025
Verim krizine çözümsüzlük inadı..
Her yıl aynı manzara…
Kimi zaman don vurur, kimi zaman güneş yakar. Böcek, hastalık, kuraklık, fırtına derken fındık bir türlü nefes alamaz hale gelir. Üretici tarlasında çabalasa da, doğa artık eski cömertliğini göstermiyor. Verim giderek düşüyor hem de gözle görülür biçimde.
Asıl dikkat çekici olan ise, bu gerçeğin çiftçiden sonra en çok etkileyeceği kesimin, yani fındık fabrikalarının ve ihracatçıların, durumu hâlâ ciddiye almıyor oluşu. Sanki verim düşüşü geçici bir aksilikmiş gibi davranıyorlar. Oysa bu tablo, yaklaşan bir krizin ayak sesleri. Ama sözleşmeli gibi hepsi kulağını tıkamış.
Bugün fındık bol diye rahat davranan sanayi, yarın ham madde bulmakta zorlanacak. Üretim düşecek, maliyet artacak, pazar payı daralacak. Fakat kimsenin elinde uzun vadeli bir plan, somut bir çözüm görünmüyor. Bu çözümsüzlük sektörde rakiplerine karşı direnememe durumuna dönüşecek.
En büyük eksiklik, Ar-Ge’ye olan ilgisizlik. Verimi artıracak yeni üretim yöntemleri, iklim değişikliğine dayanıklı fındık türleri, biyolojik mücadele teknikleri… Bunların hiçbiri gündemde değil. Benim anlamadığım tarımla ilgili onca araştırma üniversitelerin, kurumlarında hiç umurunda değil gibi. Herkes bugünün kazancına odaklanmış durumda; oysa fındığın geleceği hızla eriyor.
Bu gidişle, fındık sadece üreticinin değil, tüm sektörün elinden kayıp gidecek. Eğer şimdi harekete geçilmezse, bir gün fındık fabrikalarının kapısına kilit vurulduğunda, kimse bunun nedenini anlamakta zorlanmayacak.
Fındık sadece bir tarım ürünü değildir; Karadeniz’in emeği, kültürü ve geleceğidir. Bu geleceği korumak, üreticiden ihracatçıya kadar herkesin sorumluluğudur. Bugün yapılan her yatırım, yarının bereketidir.
Hadi fabrikayı anladık, işine gelmezse fındık fabrikasını başka bir üretim tezgahıyla değiştirir yoluna bakar. Erezyon gibi yaklaşan bu tehlikeyle ilgilenmesi gereken kurumların odaların vs'lerin çözümsüzlük inadı, onların ve siyasetin hangi baklasına sığıyor ? Çiftçi buna anlam veremiyor.
Kaldıki bir böceğe bile çözüm bulamadılar. Sosyal medyada her gün bir çiftçinin, "vatandaşın böceğe karşı geliştirdiği etkili yöntem", şeklinde haberler videolar ortaya çıkıyor. Çiftçi kendi derdini kendi imkanlarıyla çözmeye çalışırken, yılda milyona yakın maaş alan ve bu sorunla ilgilenmesi gereken yetkililer, çözümsüzlük inadıyla acaba hiçmi utanmıyor ? Çiftçinin makamını meşgul edebilirsiniz ama işgal edemezsiniz, bu inat çiftçiyi gurbete, onlarıda yadellere uğurlar gün ola harman ola..
