19/06/2026
Kobuldagi Strategik tadqiqotlar markazi tomonidan tashkil etilgan “Markaziy Osiyo – Afg‘oniston” tahlil markazlarining birinchi forumida o‘z fikrlarim bilan ulashganimdan xursandman.
Men o‘z nutqimda Afg‘oniston Markaziy Osiyodagi mintaqaviy hamkorlikning ob’ekti sifatida emas, balki faol ishtirokchisi va hammuallifi sifatida qatnashishi kerakligini ta’kidladim.
Quyida asosiy fikr-mulohazalarim:
✅ “6+2”, “Osiyo yuragi – Istanbul jarayoni” va Oslo uchrashuvlari kabi oldingi formatlardan olingan saboqlarga asoslanib, endi asosiy e’tibor mintaqaviy egalik, amaliy hamkorlik va Afg‘onistonning mintaqaviy rivojlanish jarayonlariga integratsiyalashuviga qaratilishi kerak.
✅ Markaziy Osiyo Janubiy Kavkaz, Yevropa, Janubiy Osiyo va Yaqin Sharq bilan tobora bogʻlanib borar ekan, Afgʻonistonga chekka hudud sifatida emas, balki rivojlanayotgan Katta Markaziy Osiyoning ajralmas qismi va mintaqamizni kengroq bozorlar va imkoniyatlar bilan bogʻlovchi asosiy darvoza sifatida qarash kerak.
✅ Afgʻonistonning Markaziy Osiyo bilan savdo aylanmasi 2025-yilda qariyb 2,7 milliard dollarga yetdi, kelgusi bir necha yil ichida uni 10 milliard dollarga yetkazish koʻzda tutilgan. Bunga erishish transport, logistika, bojxona va chegaralarni boshqarishda amaliy yechimlarni talab qiladi.
✅ Trans-Afg‘on koridoriga nafaqat temir yo‘l, balki logistika markazlari, quruq portlar, sanoat zonalari, savdo xizmatlari, bojxona hamkorligi va raqamli hujjatlarni bog‘lovchi kengroq rivojlanish yo‘lagi sifatida qarash kerak.
✅ TAPI, TAP va CASA-1000 kabi energetika loyihalari Afgʻonistonga tranzit makondan mintaqaviy ishlab chiqarish, isteʼmol va rivojlanishning faol ishtirokchisiga oʻtishga yordam berishi mumkin.
✅ Amudaryo havzasi, shu jumladan Qo‘shtepa kanali uchun ekspert institutlari tahlil, iqlimga moslashish bo‘yicha ishlar va Toshkent suv haftaligi kabi platformalar orqali yordam beradigan texnik muloqot, ma’lumotlar almashinuvi, birgalikda monitoring va ishonchni mustahkamlashni talab qiladi.
***
Privileged to have delivered my remarks at the first Central Asia–Afghanistan Think Tank Forum, organized by the Center for Strategic Studies in Kabul.
In my speech, I emphasized that Afghanistan should be involved not as an object, but as an active participant and co-author of regional cooperation in Central Asia.
Here are some of the key takeaways:
✅ Building on the lessons of earlier formats such as “6+2,” the Heart of Asia–Istanbul Process and the Oslo meetings, the focus should now shift toward regional ownership, practical cooperation, and Afghanistan’s integration into regional development processes.
✅ As Central Asia becomes increasingly connected with the South Caucasus, Europe, South Asia and the Middle East, Afghanistan should be viewed not as a periphery but as an integral part of the emerging Greater Central Asia and a key gateway linking our region with broader markets and opportunities.
✅ Afghanistan’s trade with Central Asia reached about $2.7 billion in 2025, with a goal of increasing it to $10 billion within the next few years. Achieving this will require practical solutions in transport, logistics, customs, and border management.
✅ The Trans-Afghan Corridor should be seen not only as a railway, but as a broader development corridor connecting logistics centers, dry ports, industrial zones, trade services, customs cooperation and digital documentation.
✅ Energy projects such as TAPI, TAP and CASA-1000 can further help Afghanistan move from a transit space to an active participant in regional production, consumption and development.
✅ The Amu Darya basin, including the Qosh Tepa Canal, requires technical dialogue, data exchange, joint monitoring and confidence-building, with expert institutions helping through analysis, climate adaptation work and platforms such as Tashkent Water Week.