"O‘ztransgaz" AJ rivojlanish tarixi
Respublika sanoati, kichik biznes yetakchi korxonalari va real iqtisodiy sektordagi asosiy tarmoqlarning doimiy iqtisodiy o‘sish sur‘atlari hamda barqaror ishlashini ta‘minlash yonilg‘i-energetik resurslar iste‘molining oshishini nazarda tutadi. Tabiiy gazni ham ichki, ham tashqi bozorga yetkazib berish hajmlari oshib borayotgan hozirgi paytda, gaz transporti v
a gaz taqsimlash tizimlaridan ishonchli foydalanishni saqlab qolgan holda, gaz transporti tizimini rivojlantirish va gaz ta‘minoti tizimini yaxshilash zarurati kuchayib bormoqda. O‘zbekiston Respublikasi iste‘molchilarini tabiiy gaz bilan kafolatli ta‘minlash, shuningdek transportirovka qilish, tranzit va eksport qilish «O‘ztransgaz» Aksiyadorlik jamiyatiga yuklatilgan. Birinchi gaz 1953 yilda Setalantepa konidan qazib olingan.
2019
Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 9 iyuldagi “Аholi va iqtisodiyotni energiya resurslari bilan barqaror taʼminlash, neft-gaz tarmogʼini moliyaviy sogʼlomlashtirish va uning boshqaruv tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʼgʼrisida” №4388-sonli qarori bilan “Oʼztransgaz” АJ “Oʼzbekneftgaz” АJ tarkibidan chiqarildi, hamda “Oʼztransgaz” АJ negizida ikkita mustaqil tizim – “Oʼztransgaz” va “Xududgaztaʼminot” aktsiyadorlik jamiyatlari tashkil etildi.
“Oʼztransgaz” АJga:
tabiiy gazni keyinchalik yagona operator sifatida yetkazib berish, jumladan eksport va import qilish uchun gaz qazib oluvchi va qayta ishlovchi tashkilotlar, shu jumladan mahsulotni taqsimlash toʼgʼrisidagi bitimlar asosida faoliyat yurituvchi qoʼshma korxonalar va xorijiy kompaniyalardan xarid qilish;
toʼgʼridan-toʼgʼri shartnomalar asosida magistral gaz quvuriga ulangan isteʼmolchilarga, shuningdek, «Hududgaztaʼminot» АJ bilan komissiya shartnomalari asosida gaz taqsimlash tarmoqlariga ulangan isteʼmolchilarga tabiiy gazni sotish;
gaz quvurlari va kompressor stantsiyalarini XMI/XHMT mablagʼlarini jalb etish orqali qurish, rekonstruktsiya qilish, yer osti gazni saqlash omborlarida tabiiy gazni saqlash hajmlarini oshirish, yuqori bosimli gaz taqsimlash punktlarida tabiiy gaz oqimlarining monitoringi va boshqaruvi tizimini (SCADA) hamda avtomatlashtirilgan nazorat tizimlarini joriy etish orqali gaz transport tizimining “zaif” jihatlarini bartaraf etish va uning tranzit salohiyatini rivojlantirish vazifalari belgilandi.
2009
Fargʼona vodiysi isteʼmolchilariga tabiiy gazni yetkazib berish uchun «Qamchiq» davoni orqali «Ohangaron» kompressor stantsiyasiga ega 165 km masofali noyob obʼekt – «Ohangaron-Pungon» magistral gaz quvuri qurilishi yakunlandi va foydalanishga topshirildi. Gaz quvuri Qurama togʼ tizmasi yonbagʼri orqali oʼtadi.
2006
Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006 yil 8 avgustdagi “Oʼztransgaz” Аktsiyadorlik kompaniyasining faoliyatini tashkil qilishni takomillashtirish boʼyicha chora-tadbirlar toʼgʼrisida”gi PQ–438-son Qaroriga muvofiq, gazni taqsimlash tarmoqlarini rivojlantirish va ulardan foydalanish sohasida yagona siyosatni shakllantirish, ichki isteʼmolchilarga tabiiy gazni transportirovka va realizatsiya qilish boʼyicha samarali boshqaruv tizimini yaratish, shuningdek tabiiy gazdan oqilona foydalanish va gaz uchun toʼlovlar intizomini mustahkamlash maqsadida «Oʼztransgaz» Аktsiyadorlik kompaniyasining faoliyati qayta tashkil qilindi. «Oʼztransgaz» Аktsiyadorlik kompaniyasi faoliyatining qayta tashkil qilinishi hududiy gaz bilan taʼminlash korxonalarini “Oʼzkommunxizmat” Oʼzbekiston agentligi tarkibidan “Oʼztransgaz” Аktsiyadorlik kompaniyasi tarkibiga oʼtkazish orqali amalga oshirildi va hududiy gaz bilan taʼminlash korxonalari negizida barcha toifadagi isteʼmolchilarni gaz bilan taʼminlash uchun “Oʼztransgaz” Аktsiyadorlik kompaniyasining qoʼshma korxonalari shaklidagi 6 ta hududlararo korxonalar tashkil qilindi.
2003
Surxondaryo viloyati isteʼmolchilarini tabiiy gaz bilan taʼminlash maqsadida 190 km uzunlikda Boysun togʼlari orqali oʼtuvchi diametri 720 mm boʼlgan “Shoʼrtan – Sherobod” magistral gaz quvuri qurilgan. Mazkur tarmoqqa "Muborak" Magistral gaz quvurlari boshqarmasi tomonidan xizmat koʼrsatiladi.
1999
Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 1998 yil 11 dekabrdagi “Oʼzbekneftgaz” Milliy neft va gaz sanoati korporatsiyasini “Oʼzbekneftgaz” Milliy xolding kompaniyasiga qayta oʼzgartirish toʼgʼrisida”gi PF–2154-son Farmoni hamda Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 15 dekabrdagi “Oʼzbekneftgaz” Milliy xolding kompaniyasini tashkil etish va uning faoliyati toʼgʼrisida”gi 523-son qaroriga muvofiq, “Oʼztransgaz” Davlat birlashmasi negizida ochiq aktsiyadorlik jamiyati shaklidagi “Oʼztransgaz” Аktsiyadorlik kompaniyasi tashkil qilindi.
1999
Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996 yil 30 apreldagi 169-son qaroriga muvofiq, «Xoʼjaobod» neft-gaz konining ishlab chiqilgan unumli imkoniyatlari negizida tashkil qilingan Xoʼjaobod gazni yer ostida saqlash stantsiyasidan tajriba sifatida foydalanish boshlandi.
1992
Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1992 yil 23 dekabrdagi 585-son qaroriga muvofiq, tashkil qilinayotgan «Oʼzbekneftgaz» Milliy korporatsiyasi tarkibida «Oʼzbekgazsanoat» ishlab chiqarish birlashmasining ixtisoslashtirilgan boʼlinmalari bazasida tabiiy gazni transportirovka qilish boʼyicha «Oʼztransgaz» Davlat birlashmasi tashkil qilindi.
1978
Shimoliy Soʼx gazni yerostida saqlash stantsiyasi, keyingi yil esa Gazlidagi gaz koni bazasida tashkil topgan Gazli gazni yer ostida saqlash inshoati tajriba sifatida foydalanish boshlandi.
1973
«Oʼzbekgazsanoat» ishlab chiqarish birlashmasi tashkil qilingan, soʼngra esa alohida gaz transporti kompaniyasi sifatida «Oʼztransgaz» Аktsiyadorlik kompaniyasi rivojlana boshladi.
1962
Buxoro – Ural va Oʼrta Osiyo – Markaz transkontinental magistral gaz quvurlari yotqizilishini oʼz ichiga olgan Gazli konini qazib ishlab chiqish ishlari boshlab yuborilgan.
1961
5000 km.li Markaziy Osiyo – Markaz (SATS) magistral gaz quvuri qurilgan. Tarmoq qurilishida o'sha paytda dunyodagi eng yangi texnologiya va ishlanmalardan foydalanilgan. Ushbu quvur ishga tushirilgach “Transkontinental gaz quvuri tizimi” iborasi birinchi marta qo'llanila boshlagan.
1954-1960
Uzunligi 2200 km, diametri 1000 mm dan yuqori “Buxoro – Ural” magistral gaz quvuri qurilgan. Bu tizim uchun 17 ta kompressor stantsiyasi va qo'shimcha infrastruktura shuningdek, quvur ekspluatatsiyasini ta'minlovchi 7 ta boshqarma tashkil etilgan. Ularning 4 tasi O'zbekiston hududida joylashgan edi.
