21/07/2026
CÓ NHỮNG MÙA HỘI KHÓA RỢP TRỜI CỜ HOA, VÀ CÓ NHỮNG KÝ ỨC CHƯA MỘT LẦN DÁM GỌI TÊN…
Nhìn bức ảnh về ngày hội khóa 30 năm của một trường THPT, với băng rôn rực rỡ, những tà áo dài thướt tha và nụ cười rạng rỡ đầy tự hào, lòng tôi bất chợt chùng xuống một nhịp. Khung cảnh ấy đẹp quá, huy hoàng quá.
Đó là thanh xuân rực rỡ mà ai cũng muốn khoe. Là "cái nôi" tự hào mà bất cứ người học trò nào cũng muốn gắn tên mình vào trên mạng xã hội, hoặc kiêu hãnh đáp lời mỗi khi ai đó hỏi: "Ngày xưa em học trường nào?".
Nhưng ở một góc khác của giáo dục, nơi bục giảng tôi đang đứng mỗi ngày, có những lứa học trò lại chọn cách lặng im.
Đó là những học viên khối Giáo dục thường xuyên (GDTX).
Những đứa trẻ mang trên vai "định kiến"
Thực tế phũ phàng là xã hội đôi khi vẫn gán cho GDTX cái mác "trường dành cho những đứa trượt cấp 3", "trường của những người yếu kém" hay "chỗ cho học sinh cá biệt". Vì cái mác vô hình ấy, nhiều em mang theo cả sự tự ti bước vào đời.
Tôi biết, có những em ra trường rất thành đạt. Các em làm ông chủ nhỏ, làm quản lý, thu nhập vững vàng. Nhưng trên trang cá nhân, mục "Học vấn" lại bỏ trống, hoặc lặng lẽ ghi tên một trường THPT công lập nào đó.
Các em ngại. Các em sợ ánh mắt đánh giá của đối tác, bạn bè khi biết xuất phát điểm của mình là "Trung tâm GDTX". Các em không dám tự hào khoe nơi mình đã từng chật vật trưởng thành.
Là một người thầy chứng kiến các em từ những ngày chông chênh nhất, chúng tôi có buồn không?
Có chứ. Nhưng chúng tôi không buồn vì các em chối bỏ ngôi trường. Chúng tôi xót xa vì biết học trò của mình vẫn còn mang nặng mặc cảm, vẫn chưa thể bao dung với chính quá khứ không hoàn hảo của bản thân mình.
Chúng tôi không mong những mùa "Hội khóa", chúng tôi mong các em "Hội nhập" và sống tử tế
Bài viết này không phải để trách móc, càng không phải một lời kêu gọi hay khơi gợi để các cựu học viên GDTX phải rầm rộ tổ chức 10 năm, 20 năm ngày trở về.
Hơn ai hết, những người làm nghề giáo ở môi trường này hiểu rõ: Đích đến của GDTX không phải là tạo ra những cựu học sinh mang hào quang lấp lánh để làm rạng danh nhà trường. Đích đến của chúng tôi là sự nâng đỡ và trao cơ hội thứ hai.
Chúng tôi tự hào khi một em học sinh từng bốc đồng, muốn buông xuôi, cuối cùng cũng chịu tĩnh tâm ngồi giải xong một bài Vật lý, đỗ tốt nghiệp và có một định hướng nghề nghiệp rõ ràng.
Chúng tôi tự hào về những giọt mồ hôi của các học viên vừa đi làm thêm mưu sinh, sáng hôm sau ráng mở đôi mắt mệt mỏi đến lớp để mong đổi đời bằng con chữ.
Chúng tôi tự hào khi 10, 20 năm sau, các em có thể không làm ông to bà lớn, nhưng chắc chắn là những người cha, người mẹ tử tế, những công dân lao động lương thiện, không đầu hàng trước số phận.
Sự vĩ đại của những điểm xuất phát thấp
Nếu những học sinh THPT bình thường nỗ lực 1 để thành công, thì học viên GDTX có khi phải nỗ lực 10. Các em phải vượt qua rào cản năng lực, sự chênh vênh của tuổi trẻ và cả sự phán xét của xã hội. Thành quả các em đạt được ngày hôm nay, dù nhỏ bé, cũng là một hành trình phi thường.
Vậy nên, các học trò cũ của thầy cô ơi!
Dù các em đang ở đâu, làm gì, dù em có muốn nhắc đến tên Trung tâm GDTX hay không, thì nơi bục giảng này vẫn luôn lưu giữ hình ảnh những thanh niên dũng cảm nhất.
Không cần cờ hoa rợp trời, không cần áo đồng phục tưng bừng ngày trở lại. Thầy cô chỉ cần biết các em đang sống tốt, ngẩng cao đầu làm việc và hạnh phúc với hiện tại – đó đã là món quà tri ân vĩ đại nhất dành cho những người lái chuyến đò "đặc biệt" này.
Và nếu một ngày nào đó, em đủ bao dung với thanh xuân của chính mình, đủ tự tin bước qua mọi định kiến... cổng trường GDTX vẫn luôn rộng mở đón em về. Không phải để khoe khoang thành tích, mà chỉ để chúng ta ngồi lại, uống chén trà và cười xòa với nhau rằng:
"Ngày đó, thầy trò mình đã cùng nhau kiên cường thật đấy!"
