24/07/2026
Việt Nam có đủ hành lang pháp lý cho trao đổi tín chỉ carbon quốc tế
Thông điệp được đưa ra tại Tọa đàm “Thúc đẩy hợp tác trao đổi quốc tế tín chỉ carbon hướng tới thực hiện cam kết giảm phát thải của quốc gia và doanh nghiệp” vào ngày 23/7. Tọa đàm do Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP), Văn phòng dịch vụ dự án Liên hợp quốc (UNOPS) và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam tổ chức.
Kết nối thị trường carbon quốc tế
Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu: Thực hiện cam kết của Việt Nam đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, trong thời gian qua, Chính phủ và các Bộ, ngành đã khẩn trương xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, phát triển thị trường các-bon trong nước, kết nối với thị trường quốc tế.
Đến nay, có thể khẳng định, khung pháp lý đã cơ bản được hoàn thiện với việc ban hành các văn bản quan trọng: Nghị định số 06/2022/NĐ-CP của Chính phủ về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone; được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 119/2025/NĐ-CP và Nghị định số 83/2026/NĐ-CP.
Đặc biệt, ngày 1/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Đây là hành lang pháp lý cho trao đổi, chuyển giao kết quả giảm phát thải giữa Việt Nam và các đối tác nước ngoài thông qua các cơ chế hợp tác trong và ngoài khuôn khổ Thỏa thuận Paris. Từ đó, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải của Việt Nam và hỗ trợ thu hút đầu tư, công nghệ tiên tiến phát thải thấp.
Nghị định số 112/2026/NĐ-CP quy định về toàn bộ quy trình, thủ tục liên quan tới hợp tác song phương/đa phương theo Điều 6.2, Điều 6.4 Thỏa thuận Paris và các tiêu chuẩn carbon độc lập như Verra, Gold Standard...
Thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất khẩu, năng lượng, nông nghiệp và lâm nghiệp, đã bắt đầu quan tâm và từng bước tiếp cận việc phát triển dự án tạo tín chỉ carbon. Một số địa phương cũng chủ động tìm kiếm cơ hội khai thác tiềm năng giảm phát thải phục vụ phát triển kinh tế xanh.
Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Tuấn Quang, thị trường carbon không chỉ là một công cụ chính sách, mà đang trở thành một không gian hợp tác và cạnh tranh mới của nền kinh tế toàn cầu. Việc tham gia sớm, chủ động và đúng hướng sẽ giúp Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp thực hiện tốt các cam kết giảm phát thải. Đồng thời, tận dụng các cơ hội phát triển mới trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.
Nhấn mạnh thị trường carbon tại Việt Nam đã có bước chuyển dịch mạnh mẽ từ giai đoạn thiết kế sang thực thi, ông John Robert Cotton, Phó Giám đốc Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á, cho rằng động lực chính đến từ cam kết chính trị rõ ràng và kiên định của Chính phủ Việt Nam trong việc đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Chính cam kết đó đã đẩy nhanh việc chuyển hóa các công cụ pháp lý thành hạ tầng vận hành thị trường trong thời gian ngắn.
Trong 4 năm qua, ETP đã triển khai nhiều hỗ trợ kỹ thuật, hoạt động đào tạo doanh nghiệp, tư vấn cho các cơ quan quản lý của Việt Nam nhằm góp phần xây dựng thị trường carbon, nâng cao độ tin cậy đối với kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon có nguồn gốc từ Việt Nam. Tiếp nối hành trình này, ETP/UNOPS mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các nỗ lực chuyển hóa chính sách thành các kết quả giảm nhẹ có tính liêm chính cao.
Những kết quả thực tiễn tại Việt Nam về trình tự thực hiện, xây dựng thể chế, và việc kết hợp quyết tâm chính trị mạnh mẽ với thiết kế kỹ thuật vững chắc cho thị trường carbon sẽ là những kinh nghiệm quý báu với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á.
Yêu cầu gắt gao về chất lượng tín chỉ carbon
Chia sẻ về các quy định trong Nghị định số 112/2026/NĐ-CP, ông Nguyễn Thành Công, Phó trưởng phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu cho biết: Việc trao đổi tín chỉ carbon với quốc tế phải đảm bảo tuân thủ Thỏa thuận Paris, ưu tiên hàng đầu cho việc hoàn thành Mục tiêu do quốc gia tự quyết định (NDC) và các cam kết giảm phát thải của Việt Nam, đồng thời hài hòa lợi ích giữa các bên tham gia cũng như cộng đồng địa phương nơi triển khai dự án.
Tất cả các hoạt động giao dịch, chuyển giao kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon bắt buộc phải được đăng ký và ghi nhận trên Hệ thống đăng ký quốc gia của Việt Nam. Kết quả giảm phát thải phát thải hoặc tín chỉ carbon được chấp thuận chuyển giao quốc tế (gọi tắt là ITMO) sẽ được điều chỉnh tương ứng theo quy định của Thỏa thuận Paris.
Trong phiên thảo luận về cơ hội kết nối với thị trường quốc tế, nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo chất lượng và tính liêm chính cao của kết quả giảm nhẹ phát thả, tín chỉ carbon trên thị trường. Hoạt động trao đổi theo Điều 6 Thỏa thuận Paris gắn liền với thực hiện NDC. Việc áp dụng các phương pháp luận chuẩn xác, xác định đúng đường cơ sở phát thải và đảm bảo đóng góp thực chất cho NDC là những yếu tố cốt lõi để tạo ra các tín chỉ carbon chất lượng cao.
Theo ông Gilles Dufrasne, Chuyên gia Chính sách thuộc Nhóm công tác về Định giá carbon quốc tế và thị trường, Tổng cục Hành động khí hậu của Ủy ban Châu Âu (DG CLIMA), sự minh bạch và tính ổn định của khung khổ pháp lý là yếu tố then chốt để gia tăng sức hút đối với thị trường carbon. Nhờ đó, người mua mới có đủ sự tin tưởng vào chất lượng của tín chỉ carbon. Phía EU rất trông đợi những giao dịch ITMO đầu tiên của Việt Nam, cũng như cách thức chuyển hóa các chính sách thành thực tiễn vận hành thị trường và tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng tín chỉ.
Từ góc nhìn của bên mua tiềm năng, ông Fergus McBean, Bí thư thứ nhất phụ trách Khí hậu và Tự nhiên, Đại sứ quán Anh tại Việt Nam, nhấn mạnh: Việc mua tín chỉ carbon không thể thay thế cho những nỗ lực nội tại của chính doanh nghiệp trong việc cắt giảm phát thải. Vấn đề không chỉ là có bao nhiêu tấn CO2 được chào bán trên thị trường, mà quan trọng hơn là liệu chúng ta có thể tin tưởng vào kết quả giảm phát thải của những tín chỉ đó hay không. Do đó, tín chỉ carbon phải được đo lường và xác minh rõ ràng về các lợi ích mang lại cho môi trường.
Về thế mạnh của Việt Nam, ông Axel Michaelowe, Giám đốc điều hành kiêm Nhà sáng lập Perspectives Climate Group cho rằng, Việt Nam đang sở hữu đội ngũ doanh nghiệp năng động, tiềm năng giảm phát thải cũng rộng mở trên nhiều lĩnh vực, khác với nhiều quốc gia vốn chỉ tập trung vào một vài ngành hẹp. Đặc biệt, Việt Nam có lợi thế sở hữu đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm với hơn 20 năm trưởng thành từ Cơ chế phát triển sạch (CDM). Nguồn nhân lực nội tại chất lượng cao này giúp Việt Nam hoàn toàn chủ động mà không cần phải phụ thuộc hay "nhập khẩu" kinh nghiệm từ bên ngoài.
Tại tọa đàm, các đại biểu trong nước và quốc tế đã trao đổi nhiều về cơ hội, xu hướng và yêu cầu của thị trường carbon. Qua đó, giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nắm bắt kịp thời các tiêu chuẩn kỹ thuật về chất lượng tín chỉ, minh bạch dữ liệu cũng như các yêu cầu quốc tế ngày càng chặt chẽ.
Điều chỉnh tương ứng là việc quốc gia chủ nhà (nơi triển khai dự án giảm phát thải) chủ động cộng thêm vào báo cáo kiểm kê khí nhà kính của mình một lượng phát thải tương đương với lượng ITMO đã chuyển giao cho đối tác quốc tế. Tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ thay mặt Chính phủ thực hiện việc điều chỉnh tương ứng đối với lượng ITMO giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế.
Khánh Ly
